Cilt 14 Sayı 3 (2026): Business & Management Studies: An International Journal
Makaleler

Gelir gruplarına göre enerji dönüşümü, kurumsal etkinlik ve CO₂ emisyonları: Genişletilmiş EKC yaklaşımına dayalı panel veri kanıtları

PDF
  • Ökkeş Çelen,
  • Taner Taş,
  • Selim Baha Yıldız
Ökkeş Çelen
Arş. Gör. Dr., Manisa Celal Bayar Üniversitesi, İşletme Fakültesi, Ekonomi ve Finans Bölümü, Manisa, Türkiye
Taner Taş
Doç. Dr., Manisa Celal Bayar Üniversitesi, İşletme Fakültesi, Ekonomi ve Finans Bölümü, Manisa, Türkiye
Selim Baha Yıldız
Doç. Dr., Manisa Celal Bayar Üniversitesi, İşletme Fakültesi, İşletme Bölümü, Muhasebe ve Finansman Anabilim Dalı, Manisa, Türkiye

Yayınlanmış 25.09.2026

Anahtar Kelimeler

  • Environmental Kuznets Curve, CO₂ Emissions, Renewable Energy, Income Groups
  • Çevresel Kuznets Eğrisi, CO₂ Emisyonları, Yenilenebilir Enerji, Gelir Grupları

Nasıl Atıf Yapılır

Gelir gruplarına göre enerji dönüşümü, kurumsal etkinlik ve CO₂ emisyonları: Genişletilmiş EKC yaklaşımına dayalı panel veri kanıtları. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(3), 1265-1282. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i3.2803

Telif Hakkı (c) 2026 Ökkeş Çelen- Taner Taş- Selim Baha Yıldız

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Gelir gruplarına göre enerji dönüşümü, kurumsal etkinlik ve CO₂ emisyonları: Genişletilmiş EKC yaklaşımına dayalı panel veri kanıtları. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(3), 1265-1282. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i3.2803

Öz

Bu çalışma, 2002–2021 döneminde 140 ülke için kişi başına CO₂ emisyonlarının gelir gruplarına göre belirleyicilerini incelemektedir. Geleneksel Çevresel Kuznets Eğrisi yaklaşımı; kişi başına gelir, gelirin karesi, yenilenebilir enerji tüketimi, fosil yakıt tüketimi, enerji yoğunluğu, kentleşme ve hükümet etkinliğini içeren genişletilmiş bir panel modelle ele alınmıştır. Ülkeler Dünya Bankası gelir sınıflandırmasına göre dört gruba ayrılmış ve model tüm örneklem ile gelir grupları için ayrı ayrı tahmin edilmiştir. Tanısal testler sonrasında Driscoll–Kraay standart hatalı sabit etkiler modeli kullanılmıştır. Bulgular, kişi başına gelirin CO₂ emisyonlarıyla tüm örneklemlerde pozitif ilişkili olduğunu göstermektedir. Gelirin karesi yalnızca tüm örneklemde ve yüksek gelir grubunda negatif ve anlamlıdır; ancak hesaplanan dönüm noktaları büyük ölçüde gözlenen gelir aralıklarının dışındadır. Yenilenebilir enerji tüketimi emisyonlarla negatif, fosil yakıt tüketimi ve enerji yoğunluğu ise pozitif ilişkilidir. Sonuçlar, çevresel iyileşmenin yalnızca gelir artışına bağlı olmadığını ve enerji yapısı, enerji verimliliği ile kurumsal kapasitenin gelir grupları dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

PDF

Referanslar

  1. Acaroğlu, H., Kartal, H. M., & García Márquez, F. P. (2023). Testing the environmental Kuznets curve hypothesis in terms of ecological footprint and CO₂ emissions through energy diversification for Turkey. Environmental Science and Pollution Research, 30, 63289–63304. https://doi.org/10.1007/s11356-023-26278-w
  2. Almeida, D., Carvalho, L., Ferreira, P., Dionísio, A., & Ul Haq, I. (2024). Global dynamics of environmental Kuznets curve: A cross-correlation analysis of income and CO₂ emissions. Sustainability, 16(20), 9089. https://doi.org/10.3390/su16209089
  3. Baltagi, B. H. (2021). Econometric analysis of panel data (6th ed.). Springer.
  4. Das Gupta, S., Baudino, M., & Sarkar, S. (2025). Does the environmental Kuznets curve hold across sectors? Evidence from developing and emerging economies. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 211, 115201. https://doi.org/10.1016/j.rser.2024.115201
  5. Dinda, S. (2004). Environmental Kuznets curve hypothesis: A survey. Ecological Economics, 49(4), 431–455. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2004.02.011
  6. Driscoll, J. C., & Kraay, A. C. (1998). Consistent covariance matrix estimation with spatially dependent panel data. The Review of Economics and Statistics, 80(4), 549–560. https://doi.org/10.1162/003465398557825
  7. Grossman, G. M., & Krueger, A. B. (1995). Economic growth and the environment. The Quarterly Journal of Economics, 110(2), 353–377. https://doi.org/10.2307/2118443
  8. Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2009). Basic econometrics (5th ed.). McGraw-Hill Irwin.
  9. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson.
  10. Hausman, J. A. (1978). Specification tests in econometrics. Econometrica, 46(6), 1251–1271. https://doi.org/10.2307/1913827
  11. Hoechle, D. (2007). Robust standard errors for panel regressions with cross-sectional dependence. The Stata Journal, 7(3), 281–312. https://doi.org/10.1177/1536867X0700700301
  12. Hu, Y., Guan, K., & Wang, S. (2026). Challenging the environmental Kuznets curve in China: Evidence from a dynamic panel threshold model with cross-sectional dependence. Journal of Environmental Management, 398, 128432. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2025.128432
  13. Kaufmann, D., Kraay, A., & Mastruzzi, M. (2010). The worldwide governance indicators: Methodology and analytical issues (Policy Research Working Paper No. 5430). World Bank. http://documents.worldbank.org/curated/en/630421468336563314
  14. Mahmoodi, M., & Dahmardeh, N. (2022). Environmental Kuznets curve hypothesis with considering ecological footprint and governance quality: Evidence from emerging countries. Frontiers in Environmental Science, 10, 849676. https://doi.org/10.3389/fenvs.2022.849676
  15. Perman, R., & Stern, D. I. (2003). Evidence from panel unit root and cointegration tests that the environmental Kuznets curve does not exist. Australian Journal of Agricultural and Resource Economics, 47(3), 325–347. https://doi.org/10.1111/1467-8489.00216
  16. Pesaran, M. H. (2004). General diagnostic tests for cross section dependence in panels (CESifo Working Paper No. 1229; IZA Discussion Paper No. 1240).
  17. Richmond, A. K., & Kaufmann, R. K. (2006). Is there a turning point in the relationship between income and energy use and/or carbon emissions? Ecological Economics, 56(2), 176–189. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2005.01.011
  18. Saboori, B., Mahdavian, S. M., & Radmehr, R. (2024). Assessing the environmental impact of institutional quality at aggregate and disaggregate levels: The role of renewable and non-renewable energy consumption and trade in MENA countries. Sustainable Environment, 10(1), 2426833. https://doi.org/10.1080/27658511.2024.2426833
  19. Selden, T. M., & Song, D. (1994). Environmental quality and development: Is there a Kuznets curve for air pollution emissions? Journal of Environmental Economics and Management, 27(2), 147–162. https://doi.org/10.1006/jeem.1994.1031
  20. Stern, D. I. (2004). The rise and fall of the environmental Kuznets curve. World Development, 32(8), 1419–1439. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2004.03.004
  21. Wang, Q., Li, Y., & Li, R. (2024). Rethinking the environmental Kuznets curve hypothesis across 214 countries: The impacts of 12 economic, institutional, technological, resource, and social factors. Humanities and Social Sciences Communications, 11, 292. https://doi.org/10.1057/s41599-024-02736-9
  22. Wooldridge, J. M. (2010). Econometric analysis of cross section and panel data (2nd ed.). MIT Press.
  23. World Bank. (2024a). World development indicators. World Bank. Erişim tarihi: 10 Ocak 2026. https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators
  24. World Bank. (2024b). Worldwide governance indicators. World Bank. Erişim tarihi: 10 Ocak 2026. https://databank.worldbank.org/reports.aspx?source=worldwide-governance-indicators
  25. Zaland, Z., & Imamoglu, H. (2024). Revisiting the environmental Kuznets curve hypothesis in the context of renewable and non-renewable energy in China. Business & Management Studies: An International Journal, 12(2), 240–252. https://doi.org/10.15295/bmij.v12i2.2348