Cilt 14 Sayı 3 (2026): Business & Management Studies: An International Journal
Makaleler

Türkiye’de enflasyon dinamikleri: ENSO rejimleri, politik döngüler ve duruma bağlı Phillips eğrisi analizi

PDF
  • Parla Onuk
Parla Onuk
Dr. Öğr. Üyesi, İstanbul Nişantaşı Üniversitesi, İstanbul, Türkiye

Yayınlanmış 25.09.2026

Anahtar Kelimeler

  • Inflation Dynamics, Phillips Curve, Local Projections
  • Enflasyon Dinamikleri, Phillips Eğrisi, Yerel Projeksiyon Yöntemi

Nasıl Atıf Yapılır

Türkiye’de enflasyon dinamikleri: ENSO rejimleri, politik döngüler ve duruma bağlı Phillips eğrisi analizi. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(3), 1518-1545. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i3.2786

Telif Hakkı (c) 2026 Parla Onuk

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Türkiye’de enflasyon dinamikleri: ENSO rejimleri, politik döngüler ve duruma bağlı Phillips eğrisi analizi. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(3), 1518-1545. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i3.2786

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de enflasyon dinamiklerini duruma bağlı Phillips eğrisi çerçevesinde, içsel ve dışsal faktörleri bütüncül biçimde ele alarak incelemektedir. Analizde 2005–2025 dönemine ait aylık veriler kullanılmış ve farklı tahmin ufuklarındaki koşullu ilişkiler yerel projeksiyon (LPs) yöntemiyle tahmin edilmiştir. Bulgular, işsizlik açığı ile ileriye dönük enflasyon değişimi arasındaki ilişkinin ENSO rejimine, tahmin ufkuna ve alt dönemlere göre farklılaştığını göstermektedir. Nötr ENSO koşullarında işsizlik açığının doğrudan katsayısı kısa ve orta vadede istatistiksel olarak anlamlı değilken, El Niño rejiminde söz konusu ilişki özellikle kısa vadede belirgin biçimde negatifleşmektedir. Bununla birlikte yapısal kırılma analizi, kısa dönemli El Niño ilişkisinin örneklem boyunca istikrarlı olmadığını ve negatif farklılaşmanın özellikle Ağustos 2021 sonrasında güçlendiğini ortaya koymaktadır. El Niño bulgusu daha uzun tahmin ufuklarında zayıflamakta ve dinamik spesifikasyona daha duyarlı hâle gelmektedir. La Niña koşullarında ise işsizlik açığının toplam marjinal etkisi 18 ve 24 aylık ufuklarda pozitif yönde farklılaşmaktadır; ancak El Niño ve La Niña eğimleri arasındaki doğrudan farkın kısa ve orta vadede anlamlı olmaması, genel bir ENSO asimetrisi yorumunu sınırlandırmaktadır. Genişletilmiş model sonuçları ise döviz kuru hareketleri ile ileriye dönük enflasyon değişimi arasındaki pozitif ilişkinin kısa vadede yoğunlaştığını, ilaveten küresel tedarik zinciri baskılarının orta ve uzun vadeli ufuklarda daha belirgin hâle geldiğini göstermektedir. Fed politika faizinin katsayısı yalnızca 12 aylık ufukta sınırlı ve pozitif bulunurken, reel ekonomik aktivitenin ilişkisi tahmin ufkuna göre değişmektedir. Seçim ve referandum öncesi dönem kuklası yalnızca uzun vadede negatif ve anlamlı bulunmuş; işsizlik açığı ile politik dönem etkileşimi ise temel spesifikasyonda anlamlı çıkmamıştır. Dolayısıyla politik döngülerin Phillips eğrisinin eğimini sistematik biçimde değiştirdiğine veya gecikmeli enflasyonist baskılar oluşturduğuna ilişkin güçlü bir kanıt elde edilememiştir. Genel olarak bulgular, Türkiye’de enflasyon dinamiklerinin ENSO rejimleri, döviz kuru hareketleri, küresel arz koşulları ve yurt içi ekonomik gelişmeler arasındaki ilişkinin zaman, rejim ve tahmin ufkuna bağlı niteliği dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

PDF

Referanslar

  1. Acevedo, S., Mrkaic, M., Novta, N., Pugacheva, E., & Topalova, P. (2020). The effects of weather shocks on economic activity: What are the channels of impact? Journal of Macroeconomics, 65, Article 103207.https://doi.org/10.1016/j.jmacro.2020.103207
  2. Akerlof, G. A. (2002). Behavioral macroeconomics and macroeconomic behavior. American Economic Review, 92(3), 411–433.https://doi.org/10.1257/00028280260136192
  3. Albuquerque, B., & Baumann, U. (2017). Will US inflation awake from the dead? The role of slack and non-linearities in the Phillips curve. Journal of Policy Modeling, 39(2), 247–271.https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2017.01.004
  4. Asadollah, O., Carmy, L. S., Hoque, M. R., & Yilmazkuday, H. (2024). Geopolitical risk, supply chains, and global inflation. The World Economy, 47(8), 3450–3486.https://doi.org/10.1111/twec.13585
  5. Auer, R., Borio, C., & Filardo, A. (2017). The globalisation of inflation: The growing importance of global value chains (BIS Working Papers No. 602). Bank for International Settlements.
  6. Auer, R., Levchenko, A. A., & Sauré, P. (2019). International inflation spillovers through input linkages. Review of Economics and Statistics, 101(3), 507–521.https://doi.org/10.1162/rest_a_00781
  7. Bakır, C., & Öniş, Z. (2010). The regulatory state and Turkish banking reforms in the age of post-Washington consensus. Development and Change, 41(1), 77–106.https://doi.org/10.1111/j.1467-7660.2009.01634.x
  8. Ball, L., & Romer, D. (1991). Sticky prices as coordination failure. American Economic Review, 81(3), 539–552.https://www.jstor.org/stable/2006517
  9. Benigno, P., & Eggertsson, G. B. (2023). It’s baaack: The surge in inflation in the 2020s and the return of the non-linear Phillips curve (NBER Working Paper No. 31197). National Bureau of Economic Research.https://doi.org/10.3386/w31197
  10. Bernanke, B. S. (2007, July 10). Inflation expectations and inflation forecasting [Speech]. Monetary Economics Workshop of the National Bureau of Economic Research Summer Institute.https://www.federalreserve.gov/newsevents/speech/bernanke20070710a.htm
  11. Borio, C. E. V., & Filardo, A. (2007). Globalisation and inflation: New cross-country evidence on the global determinants of domestic inflation (BIS Working Papers No. 227). Bank for International Settlements.
  12. Cashin, P., Mohaddes, K., & Raissi, M. (2017). Fair weather or foul? The macroeconomic effects of El Niño. Journal of International Economics, 106, 37–54.https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2017.01.010
  13. Ciccarelli, M., & Mojon, B. (2010). Global inflation. Review of Economics and Statistics, 92(3), 524–535.https://doi.org/10.1162/REST_a_00008
  14. Clarida, R., Galí, J., & Gertler, M. (2002). A simple framework for international monetary policy analysis. Journal of Monetary Economics, 49(5), 879–904.https://doi.org/10.1016/S0304-3932(02)00128-9
  15. Clark, P. B., Laxton, D., & Rose, D. (1996). Asymmetry in the U.S. output-inflation nexus: Issues and evidence. IMF Staff Papers, 43(1), 216–250.https://doi.org/10.2307/3867358
  16. Del Negro, M., Lenza, M., Primiceri, G. E., & Tambalotti, A. (2020). What’s up with the Phillips curve? (NBER Working Paper No. 27003). National Bureau of Economic Research.https://doi.org/10.3386/w27003
  17. Dufrénot, G., Ginn, W., & Pourroy, M. (2024). Climate pattern effects on global economic conditions. Economic Modelling, 141, Article 106920.https://doi.org/10.1016/j.econmod.2024.106920
  18. Dufrénot, G., Ginn, W., & Pourroy, M. (2026). Climate change impacts on commodity price stability through changing ENSO patterns. World Development, 197, Article 107165.https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2025.107165
  19. Forbes, K. (2019). Inflation dynamics: Dead, dormant, or determined abroad? Brookings Papers on Economic Activity, 2019(2), 257–338.https://doi.org/10.1353/eca.2019.0015
  20. Galí, J. (2008). Monetary policy, inflation, and the business cycle: An introduction to the New Keynesian framework. Princeton University Press.
  21. Ginn, W. (2025). ENSO-augmented Phillips curve: Evidence from panel local projections. Oxford Bulletin of Economics and Statistics. Advance online publication.https://doi.org/10.1111/obes.70024
  22. Ginn, W., & Saadaoui, J. (2025). Do supply chain disruptions matter for global economic conditions? The World Economy, 48(7), 1534–1551.https://doi.org/10.1111/twec.13713
  23. Gürkaynak, R. S., Levin, A. T., & Swanson, E. T. (2010). Does inflation targeting anchor long-run inflation expectations? Evidence from long-term bond yields in the U.S., U.K., and Sweden. Journal of the European Economic Association, 8(6), 1208–1242.https://doi.org/10.1111/j.1542-4774.2010.tb00553.x
  24. Gürkaynak, R. S., Sack, B., & Swanson, E. T. (2005). The sensitivity of long-term interest rates to economic news: Evidence and implications for macroeconomic models. American Economic Review, 95(1), 425–436.https://doi.org/10.1257/0002828053828446
  25. Ihrig, J., Kamin, S. B., Lindner, D., & Marquez, J. (2010). Some simple tests of the globalization and inflation hypothesis. International Finance, 13(3), 343–375.https://doi.org/10.1111/j.1468-2362.2010.01268.x
  26. Jašová, M., Moessner, R., & Takáts, E. (2020). Domestic and global output gaps as inflation drivers: What does the Phillips curve tell? Economic Modelling, 87, 238–253.https://doi.org/10.1016/j.econmod.2019.07.025
  27. Jordà, Ò. (2005). Estimation and inference of impulse responses by local projections. American Economic Review, 95(1), 161–182.https://doi.org/10.1257/0002828053828518
  28. Jordà, Ò., Schularick, M., & Taylor, A. M. (2013). When credit bites back. Journal of Money, Credit and Banking, 45(S2), 3–28.https://doi.org/10.1111/jmcb.12069
  29. Kara, A. H., Öğünç, F., & Sarıkaya, Ç. (2017). Inflation dynamics in Turkey: A historical accounting (CBRT Research Notes in Economics No. 2017-03). Central Bank of the Republic of Turkey.https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/bbff9d3a-f0dc-462c-8c62-c3eb19e09109/en1703eng.pdf
  30. Kara, H., & Öğünç, F. (2012). Döviz kuru ve ithalat fiyatlarının yurt içi fiyatlara etkisi. İktisat İşletme ve Finans, 27(317), 9–28.
  31. Kara, H., Küçük Tuğer, H., Özlale, Ü., Tuğer, B., Yavuz, D., & Yücel, E. M. (2005). Exchange rate pass-through in Turkey: Has it changed and to what extent? (Working Paper No. 05/04). Central Bank of the Republic of Turkey.https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/EN/TCMB%2BEN/Main%2BMenu/Publications/Research/Working%2BPaperss/2005/05-04
  32. Korenok, O., Munro, D., & Chen, J. (2026). Inflation and attention thresholds. Review of Economics and Statistics, 108(3), 842–850.https://doi.org/10.1162/rest_a_01402
  33. Leigh, D., & Rossi, M. (2002). Exchange rate pass-through in Turkey (IMF Working Paper No. 02/204). International Monetary Fund.https://doi.org/10.5089/9781451874518.001
  34. Martínez-García, E., & Wynne, M. A. (2010). The global slack hypothesis (Federal Reserve Bank of Dallas Staff Papers No. 10). Federal Reserve Bank of Dallas.
  35. Martínez-García, E., & Wynne, M. A. (2013). Global slack as a determinant of U.S. inflation. In A. Filardo & A. Mehrotra (Eds.), Globalisation and inflation dynamics in Asia and the Pacific (BIS Papers No. 70, pp. 93–98). Bank for International Settlements.
  36. Nordhaus, W. D. (1975). The political business cycle. Review of Economic Studies, 42(2), 169–190.https://doi.org/10.2307/2296528
  37. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2025, July 3). Consumer price index, May 2025 [OECD Statistics News Release].https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/data/insights/statistical-releases/2025/7/consumer-prices-oecd-07-2025.pdf
  38. Orphanides, A., & Williams, J. C. (2005). Inflation scares and forecast-based monetary policy. Review of Economic Dynamics, 8(2), 498–527.https://doi.org/10.1016/j.red.2005.01.005
  39. Phillips, A. W. (1958). The relation between unemployment and the rate of change of money wage rates in the United Kingdom, 1861–1957. Economica, 25(100), 283–299.https://doi.org/10.1111/j.1468-0335.1958.tb00003.x
  40. Reuters. (2026, May 4). Turkish monthly inflation surges to 4.18% amid war fallout. Reuters.https://www.reuters.com/world/middle-east/turkish-monthly-inflation-surges-418-amid-war-fallout-2026-05-04/
  41. Romero, J. V., & Naranjo-Saldarriaga, S. (2024). Weather shocks and inflation expectations in semi-structural models. Latin American Journal of Central Banking, 5(2), Article 100112.https://doi.org/10.1016/j.latcb.2023.100112
  42. Soybilgen, B., & Yazgan, E. (2017). An evaluation of inflation expectations in Turkey. Central Bank Review, 17(1), 31–38.https://doi.org/10.1016/j.cbrev.2017.01.001
  43. Telatar, F. (2003). Political business cycles in the parliamentary systems: Evidence from Turkey. Emerging Markets Finance and Trade, 39(4), 24–39.https://doi.org/10.1080/1540496X.2003.11052546
  44. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. (2026, 30 Nisan). Para Politikası Kurulu toplantı özeti (Sayı: 2026–19).https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/tr/tcmb%2Btr/main%2Bmenu/duyurular/basin/2026/duy2026-19
  45. Türkiye İstatistik Kurumu. (2026, 4 Mayıs). Tüketici fiyat endeksi, Nisan 2026 (Sayı: 58288).https://veriportali.tuik.gov.tr/Bulten/Index?dil=1&p=T%C3%BCketici-Fiyat-Endeksi-Nisan-2026-58288
  46. Weber, M., Candia, B., Afrouzi, H., Coibion, O., Gorodnichenko, Y., Kryvtsov, O., Kumar, S., & Ropele, T. (2025). Tell me something I don’t already know: Learning in low- and high-inflation settings. Econometrica, 93(1), 229–264.https://doi.org/10.3982/ECTA22764
  47. Woodford, M. (2003). Interest and prices: Foundations of a theory of monetary policy. Princeton University Press.
  48. Xu, Q., Niu, X., Jiang, C., & Huang, X. (2015). The Phillips curve in the US: A nonlinear quantile regression approach. Economic Modelling, 49, 186–197.https://doi.org/10.1016/j.econmod.2015.04.007