Cilt 14 Sayı 1 (2026): Business & Management Studies: An International Journal
Makaleler

Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerinin ulaşım araçları dış ticaretindeki uzmanlaşma düzeyi

PDF
  • Elif Tuğçe Bozduman
Elif Tuğçe Bozduman
Dr. Öğr. Üyesi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Manisa, Türkiye

Yayınlanmış 25.03.2026

Anahtar Kelimeler

  • Bağımsız Devletler Topluluğu, Dış Ticaret, Lafay Endeksi, Net Ticaret Endeksi
  • Commonwealth of Independent States, Foreign Trade, Lafay Index, Net Trade Index

Nasıl Atıf Yapılır

Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerinin ulaşım araçları dış ticaretindeki uzmanlaşma düzeyi. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(1), 249-266. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i1.2699

Telif Hakkı (c) 2026 Elif Tuğçe Bozduman

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerinin ulaşım araçları dış ticaretindeki uzmanlaşma düzeyi. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(1), 249-266. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i1.2699

Öz

Çalışmada Bağımsız Devlet Topluluğu (BDT) ülkelerinin (Azerbaycan, Belarus, Ermenistan, Kazakistan, Kırgızistan, Moldova, Özbekistan, Rusya, Tacikistan, Türkmenistan, Ukrayna) ulaşım araçları dış ticaretindeki uzmanlaşma düzeyi analiz edilmiştir. Analiz için Armonize Sistem (AS) 1996 sınıflandırmasına tabi Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) 84-89 fasıl numaralarına sahip ulaşım araçlarının 4 haneli 38 ürün grubu kullanılmıştır. 2000 ile 2024 yılları arasını kapsayan çalışmada ticaret uzmanlaşma düzeyinin belirlenebilmesi için Net Ticaret Endeksi (NTI) ve Lafay Endeksi (LFI) kullanılmıştır. Her iki analiz sonucuna göre ulaşım araçlarında en yüksek ticaret uzmanlaşmasına sahip ülkeler Ukrayna ve Rusya’dır. NTI değerlerine göre Ukrayna 19 ürün grubunda, Rusya 11 ürün grubunda uzmanlaşmıştır. LFI sonuçlarına göre ise Ukrayna 21 ürün grubunda, Rusya ise 23 ürün grubunda uzmanlaşmıştır. Bulgular, her iki endeksin sağladığı bütüncül bakış açısıyla literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.

PDF

Referanslar

  1. Algieri, B., Aquino, A., ve Succurro, M. (2022). Trade Specialisation and Changing Patterns of Comparative Advantages in Manufactured Goods. Italian Economic Journal, 8, 607-667. https://doi.org/10.1007/s40797-022-00185-4
  2. Barutçu, E., ve Erkan, B. (2024). Competition and Specialisation Analysis of N11 Countries in the EU Market According to Net Trade Index. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi(25), 94-105. https://doi.org/10.58724/assam.1540932
  3. Bashimov, G. (2017). Türkmenistan’ın Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Yöntemiyle Rekabet Gücünün Analizi. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 8(14), 132-144. https://doi.org/10.17828/yalovasosbil.359855
  4. BDT Ekonomik Kalkınma Stratejisi. (2025). BDT İnternet Portalı : https://eccis.org/reestrv2/api/v1/downloadDocument/6229?whichDocument=INIT_TEXT & formatDocument=PDF adresinden alındı. Erişim Tarihi: 29.10.2025
  5. Benesova, I., Maitah, M., Smutka, L., Tomsik, K., ve Ishchukova, N. (2017). Perspectives of the Russian agricultural exports in terms of comparative advantage. Agric. Econ., 63(7), 318-330. https://doi.org/10.17221/344/2015-AGRICECON
  6. Boltho, A. (2024). Changes in Revealed Comparative Advantage in Machinery and Equipment: Evidence for Emerging Markets. Journal of Risk and Financial Management, 17(412), 1-13. https://doi.org/10.3390/jrfm17090412
  7. Bozdağ, E. G., ve Saraçoğlu, S. (2013). Analysis of Competitiveness of Turkey and Commonwealth of Independent States in their Automotive Market. Internatıonal Conference On Eurasıan Economıes 2013, (s. 41-49).
  8. CIS Official Website (2025). Commonwealth Independent States : https://eccis.org/about-cis adresinden alındı. Erişim Tarihi: 28.10.2025
  9. COMTRADE (2025). https://wits.worldbank.org/WITS/WITS/Restricted/Login.aspx adresinden alındı. Erişim Tarihi: 15.10.2025
  10. Dokht, R. F. (2024). Research on the International Competitiveness of Electric Vehicles in China. Modern Economics and Management Forum, 5(5), 829-833. https://doi.org/10.32629/memf.v5i5.2853
  11. Drapkin, I. M., Gainetdinova, A. A., ve Panzabekova, A. Z. (2021). Determinants of High-tech Export in CEE and CIS Countries. Ekonomika regiona, 17(2), 486-501. https://doi.org/10.17059/ekon.reg.2021-2-10
  12. Kösekahyaoğlu, L., ve Sarıçoban, K. (2017). Ticaret Sonrası Verilerle Rekabet Gücünün Ölçülmesinde Kullanılan İndeksler Üzerine Bir Literatür Taraması. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 424-444. https://doi.org/10.16992/ASOS.12439
  13. Kara, O., Altınay, A. T., ve Erkan, B. (2020). The Relationship Between Efficiency, Rantability and Export Competitiveness: An Implementation on Turkish Automotive Sector. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(3), 1194-1214. https://doi.org/10.21547/jss.706836
  14. Lisitsa, E. (2017). CIS Countries Competitiveness: Measurement and Drıvers. University Economic Bulletin, 1(33), 115-125.
  15. Mizik, T., Gál, P., ve Török, Á. (2020). Does Agricultural Trade Competitiveness Matter? The Case of the CIS Countries. Agris on-line Papers in Economics and Informatics, 12(1), 61-72. https://doi.org/10.7160/aol.2020.1200106
  16. Mizik, T., Torok, A., Jambor, A., Kovacs, S., ve Sipos, L. (2018). The agricultural competitiveness of the CIS countries in international trade. 30 th International Conferences of Agricultural Economists. Vancouver.
  17. Nagy, J., ve Jámbor, Z. (2018). Competitiveness in Global Trade: The Case of the Automobile Industry. Economıc Annals, 63(218), 61-84. https://doi.org/10.2298/EKA1818061N
  18. Rasekhi, S., Saedi, R., Yadmellat, N., ve Hoseini, S. A. (2021). Trade potentials of Iran and CIS. Journal of International Marketing Modeling, 2(1), 18-30. https://doi.org/10.22080/JIMM.2021.20981.1015
  19. Saraçoğlu, S., ve Kortan, I. (2014). Türkiye ve Seçilmiş Geçiş Ekonomilerinin İkili Ticaret Bazında Endüstri-içi Ticaretinin Analizi. Pamukkale Journal of Eurasian Socioeconomic Studies, 1(2), 45-70. https://doi.org/10.5505/pjess.2014.58066
  20. Shepotylo, O. (2013). Export diversification across countries and products: Do Eastern European (EE) and Commonwealth of Independent States (CIS) countries diversify enough? The Journal of International Trade and Economic Development, 22(4), 605-638. https://doi.org/10.1080/09638199.2011.577797
  21. Sukmaya, S. G., Saptana, ve Perwita, A. D. (2021). Agri-food commodity mapping and trade between Indonesia and Australia. E3S Web of Conferences (s. 1-8). IConARD .
  22. Tadjiev, S., ve Donze, P.-Y. (2021). The Development of the Automotive Industry in Post-Soviet Countries Since 1991. Eurasian Journal of Business and Management, 9(2), 164-183. https://doi.org/10.15604/ejbm.2021.09.02.005
  23. Todorova, L. (2017). Cluster Development as a Factor in Improving The Competitiveness of the Agro-Industrıal Complex of the Republic of Moldova. Scientific Papers Series Management, Economic Engineering in Agriculture and Rural Development, 17(2), 375-379.
  24. Tovar-García, E. D., ve Carrasco, C. A. (2019). Export and import composition as determinants of bilateral trade in goods: evidence from Russia. Post-Communist Economies, 31(4), 530-546. https://doi.org/10.1080/14631377.2018.1557913
  25. UNIDO. (2017). Industrial Development in CIS Countries: Are There Conditions for Re-Industrialization Capacity Buildıng? Vienna, Austria: United Nations Industrial Development Organization.
  26. Zhussupov, R., Ashimova, I., ve Baktymbet, A. (2023). Determination of Competitiveness of Agricultural Goods of Kazakhstan in the Eurasian Economic Union. ECONOMIC Series of the Bulletin of the L N Gumilyov ENU(4), 66-74. https://doi.org/10.32523/2079-620X-2020-4-66-74