Cilt 14 Sayı 1 (2026): Business & Management Studies: An International Journal
Makaleler

Yeşil insan kaynakları yönetimi uygulamalarında dış paydaş perspektifi: Çevreci STK bakış açısıyla bir önceliklendirme analizi

PDF
  • Halil Yorulmaz
Halil Yorulmaz
Dr. Öğr. Üyesi, İstanbul Medipol Üniversitesi, İstanbul, Türkiye

Yayınlanmış 25.03.2026

Anahtar Kelimeler

  • Green Human Resource Management, Environmental Sustainability, Environmental Non-Governmental Organizations, Stakeholder Theory, Analytic Hierarchy Process
  • Yeşil İnsan Kaynakları Yönetimi, Çevresel Sürdürülebilirlik, Çevreci Sivil Toplum Kuruluşları, Paydaş Teorisi, Analitik Hiyerarşi Prosesi

Nasıl Atıf Yapılır

Yeşil insan kaynakları yönetimi uygulamalarında dış paydaş perspektifi: Çevreci STK bakış açısıyla bir önceliklendirme analizi. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(1), 48-70. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i1.2683

Telif Hakkı (c) 2026 Halil Yorulmaz

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Yeşil insan kaynakları yönetimi uygulamalarında dış paydaş perspektifi: Çevreci STK bakış açısıyla bir önceliklendirme analizi. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(1), 48-70. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i1.2683

Öz

Bu çalışma, işletmelerde yeşil insan kaynakları yönetimi (YİKY) uygulamalarının çevresel sürdürülebilirliğe katkısını, güçlü dış paydaşlar arasında yer alan çevreci sivil toplum kuruluşlarının (STK) değerlendirmeleri temelinde analiz etmektedir. Paydaş teorisinin dış paydaş perspektifinden hareket eden çalışma, literatürde ağırlıklı olarak işletme içi aktörlere odaklanan YİKY araştırmalarına eleştirel ve tamamlayıcı bir bakış açısı sunmaktadır. Araştırmada, Türkiye bağlamına özgü olarak oluşturulan YİKY kriter seti kullanılmış ve çok kriterli karar verme yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) uygulanmıştır. Türkiye’de çevre alanında kurumsal kapasitesi ve etki gücü yüksek beş çevreci STK’yı temsil eden uzmanların değerlendirmeleri doğrultusunda, ana ve alt kriterlerin göreli önem düzeyleri belirlenmiştir. Bulgular, çevresel kurumsal sosyal sorumluluk (KSS), yeşil örgüt kültürü ve STK iş birlikleri gibi kolektif ve dışa dönük uygulamaların çevresel sürdürülebilirliğe katkı açısından önceliklendirildiğini göstermektedir. Buna karşılık, çevrimiçi işe alım ve dijital eğitim gibi daha teknik uygulamaların görece daha düşük öneme sahip olduğu tespit edilmiştir. Çalışma, YİKY literatürüne dış paydaş temelli ve bağlama duyarlı bir değerlendirme çerçevesi sunarak hem teorik tartışmalara hem de uygulamaya dönük somut çıkarımlar üretmektedir.

PDF

Referanslar

  1. Adomako, S., Simms, C., Vazquez‐Brust, D. ve Nguyen, H. T. (2023). Stakeholder green pressure and new product performance in emerging countries: A cross‐country study. British Journal of Management, 34(1), 299–320. https://doi.org/10.1111/1467-8551.12595
  2. Aftab, J., Abid, N., Cucari, N. ve Savastano, M. (2023). Green human resource management and environmental performance: The role of green innovation and environmental strategy in a developing country. Business Strategy and the Environment, 32(4), 1782-1798. https://doi.org/10.1002/bse.3219
  3. Aggarwal, P. ve Agarwala, T. (2023). Relationship of green human resource management with environmental performance: mediating effect of green organisational culture. Benchmarking: An International Journal, 30(7), 2351-2376. https://doi.org/10.1108/BIJ-08-2021-0474
  4. Ahmad, I. ve Sadiq, M. (2025). Beyond the green glow: an integrated review of the dark side of green human resource management. International Journal of Organizational Analysis, 1-30. https://doi.org/10.1108/IJOA-08-2025-5843
  5. Aksu, B. Ç. ve Doğan, A. (2021). Çevresel sürdürülebilirlik ve insan kaynakları yönetimi fonksiyonlarının yeşil İKY bağlamında değerlendirilmesi. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(3), 137-148. https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.947200
  6. Alanlı, A. (2022). Yeşil insan kaynakları yönetimi uygulamalarının kamu bankaları özelinde değerlendirilmesi. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 5(4), 110-124.
  7. Bahuguna, P. C., Srivastava, R. ve Tiwari, S. (2023). Two-decade journey of green human resource management research: a bibliometric analysis. Benchmarking: An International Journal, 30(2), 585-602. https://doi.org/10.1108/BIJ-10-2021-0619
  8. Baş, D. ve Kesen, M. (2023). Yeşil insan kaynakları yönetimi uygulamalarının örgütsel özdeşleşme ve örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi. Alanya Akademik Bakış, 8(1), 174-194. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1300910
  9. Baykal E., Yorulmaz H. ve Eti S. (2025) Using green human resource management to encourage pro-environmental behavior in employees: The role of workplace spirituality and person–organisation fit. Organisational Psychology, 15(3), 79-98. https://doi.org/10.17323/2312-5942-2025-15-3-79-98
  10. Baykal, E. ve Bayraktar, O. (2022). Green human resources management: A novel tool to boost work engagement. Frontiers in Psychology. 13:951963. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.951963
  11. Bhuiyan, M. A., Dinçer, H., Yüksel, S., Mikhaylov, A., Danish, M. S. S., Pinter, G., Uyeh D. D. ve Stepanova, D. (2022). Economic indicators and bioenergy supply in developed economies: QROF-DEMATEL and random forest models. Energy Reports, 8, 561-570. https://doi.org/10.1016/j.egyr.2021.11.278
  12. Cesario, F., Sabino, A., Palma-Moreira, A. ve Pinto-Coelho, M. (2025). Exploring links between Green HRM, greenwashing, and sustainability: The role of individual and professional traits. Sustainability, 17(4), 1764. https://doi.org/10.3390/su17041764
  13. Costa, M. D. ve Opare, S. (2025). Impact of corporate culture on environmental performance. Journal of Business Ethics, 196(1), 61-92. https://doi.org/10.1007/s10551-024-05674-3
  14. Darıcan, Ş. (2025). Sürdürülebilir insan kaynakları yönetiminin örgütsel çekicilik ve kurumsal sosyal inovasyona etkisi. Business & Management Studies: An International Journal, 13(4), 1716-1735. https://doi.org/10.15295/bmij.v13i4.2638
  15. Demirbilek, E. Z., Şahin, D. ve Aydınlıoğlu, Ö. (2023). İklim kriziyle mücadelede bir iletişim aracı olarak sosyal sorumluluk kampanyaları: Türkiye örneği. Z. Tamer Gencer (Ed.), İklim İletişimi içinde (ss. 23-42). Eğitim Yayınevi.
  16. den Hond, F., de Bakker, F. G. ve Doh, J. (2015). What prompts companies to collaboration with NGOs? Recent evidence from the Netherlands. Business & Society, 54(2), 187-228. https://doi.org/10.1177/0007650312439549
  17. Dinçel, D. ve Yıldız, A. (2025). The role of environmental ideologies in environmental education. The Journal of Environmental Education, 1-22. https://doi.org/10.1080/00958964.2025.2498885
  18. Durmuş, Ş. ve Erbaşı, A. (2025). Yeşil imaj ölçeğinin Türkçe uyarlaması ve yeşil insan kaynakları yönetimi uygulamalarının yeşil imaja etkisi. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(31), 495-519. https://doi.org/10.36543/kauiibfd.2025.019
  19. Eti, S., Dinçer, H., Gökalp, Y., Yüksel, S. ve Kararoğlu, D. (2023). Identifying key issues to handle the inflation problem in the healthcare industry caused by energy prices: An evaluation with decision-making models. U. Akkucuk (Ed.), Managing Inflation and Supply Chain Disruptions in the Global Economy içinde (ss. 162-178). IGI Global. https://doi.org/10.4018/978-1-6684-5876-1.ch011
  20. Faroque, A. R., Quader, E., Gani, M. O. ve Mortazavi, S. (2022). The role of NGOs in CSR: A comparison of NGOs' practices of and influences on CSR in developing and developed countries. G. Donleavy & C. Noronha (Ed.), Comparative CSR and Sustainability içinde (ss. 109-125). Routledge.
  21. Freeman, R. E. ve Reed, D. L. (1983). Stockholders and stakeholders: A new perspective on corporate governance. California Management Review, 25(3), 88-106. https://doi.org/10.2307/41165018
  22. Ghaleb, H., Alhajlah, H. H., Bin Abdullah, A. A., Kassem, M. A. ve Al-Sharafi, M. A. (2022). A scientometric analysis and systematic literature review for construction project complexity. Buildings, 12(4), 482. https://doi.org/10.3390/buildings12040482
  23. Günaydın, C., Gerçek, M. ve Elmas-atay, S. (2025). Yeşil insan kaynakları yönetimi uygulamalarının KOBİ’ler bağlamında değerlendirilmesine yönelik bir derleme çalışması. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(1), 40-61. https://doi.org/10.21180/iibfdkastamonu.1594078
  24. Habila, O. Y. (2022). Comparative analysis on perspectives of environmental and non-environmental NGOs on solid waste management in Jos metropolis, Nigeria. Sustinere: Journal of Environment and Sustainability, 6(1), 26-43. https://doi.org/10.22515/sustinerejes.v6i1.207
  25. Harangozo, G. ve Zilahy, G. (2015). Cooperation between business and non-governmental organisations to promote sustainable development. Journal of Cleaner Production, 89, 18-31. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2014.10.092
  26. Hsieh, Y. C., Weng, J., Pham, N. T. ve Yi, L. H. (2022). What drives employees to participate in corporate social responsibility? A personal characteristics-CSR capacity-organisational reinforcing model of employees' motivation for voluntary CSR activities. The International Journal of Human Resource Management, 33(18), 3703-3735. https://doi.org/10.1080/09585192.2021.1967422
  27. Jamil, S., Zaman, S. I., Kayikci, Y. ve Khan, S. A. (2023). The role of green recruitment on organisational sustainability performance: A study within the context of green human resource management. Sustainability, 15(21), 15567. https://doi.org/10.3390/su152115567
  28. Jiang, Y., Zaman, S. I., Jamil, S., Khan, S. A. ve Kun, L. (2024). A triple theory approach to link corporate social performance and green human resource management. Environment, Development and Sustainability, 26(6), 15733-15776. https://doi.org/10.1007/s10668-023-03272-3
  29. Kalçık, E. (2021). STK-İşletme İş Birliği: Örnek Olay Analizi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  30. Karagiannidis A., Papageorgiou A., Perkoulidis G., Sanida G. ve Samaras P. (2010). A multi-criteria assessment of scenarios on thermal processing of infectious hospital wastes: A case study for central Macedonia. Waste Management, 30(2), 251-262. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2009.08.015
  31. Karakuş, G. (2025). Yeşil insan kaynakları yönetiminin çalışan performansı ve çalışanın yeşil davranışı üzerindeki etkisinde yeşil örgütsel desteğin aracılık rolü. İşletme Araştırmaları Dergisi, 17(1), 373–389. https://doi.org/10.20491/isarder.2025.1977
  32. Kavgacı, Y. ve Erkmen, T. (2021). Yeşil insan kaynakları yönetimi uygulamalarının kurumsal sosyal sorumluluktaki rolü. Business & Management Studies: An International Journal, 9(3), 794-821. https://doi.org/10.15295/bmij.v9i3.1792
  33. Kaya, M. ve Hancıoğlu Başköy, Y. (2025). Yeşil insan kaynakları yönetimi ve çevresel örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ünye İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(2), 63-80.
  34. Maheshwari, S., Kaur, A. ve Renwick, D. W. (2024). Green human resource management and green culture: An integrative sustainable competing values framework and future research directions. Organization & Environment, 37(1), 32-56. https://doi.org/10.1177/10860266231217280
  35. Masri, H. A. ve Jaaron, A. A. (2017). Assessing green human resources management practices in Palestinian manufacturing context: An empirical study. Journal of Cleaner Production, 143, 474-489. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.12.087
  36. Molina-Azorin, J. F., López-Gamero, M. D., Tarí, J. J., Pereira-Moliner, J. ve Pertusa-Ortega, E. M. (2021). Environmental management, human resource management and green human resource management: A literature review. Administrative Sciences, 11(2), 48. https://doi.org/10.3390/admsci11020048
  37. Munawar, S., Yousaf, H. Q., Ahmed, M. ve Rehman, S. (2022). Effects of green human resource management on green innovation through green human capital, environmental knowledge, and managerial environmental concern. Journal of Hospitality and Tourism Management, 52, 141-150. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2022.06.009
  38. Mwita, K. M. ve Kinemo, S. M. (2018). The role of green recruitment and selection on performance of processing industries in Tanzania: A case of Tanzania tobacco processors limited (TTPL). International Journal of Human Resource Studies, 8(4), 35-46. https://doi.org/10.5296/ijhrs.v8i4.13356
  39. Obie, E. L., Fossung, M. F. ve Ongo, N. B. E. (2025). The ımpact of green recruitment and selection practices on corporate sustainability: evidence from manufacturing companies in Cameroon. European Journal of Management, Economics and Business, 2(1), 57-67. https://doi.org/10.59324/ejmeb.2025.2(1).04
  40. Ogbeibu, S., Emelifeonwu, J., Senadjki, A., Gaskin, J. ve Kaivo-oja, J. (2020). Technological turbulence and greening of team creativity, product innovation, and human resource management: Implications for sustainability. Journal of Cleaner Production, 244, 118703. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.118703
  41. Ogbu Edeh, F. ve Okwurume, C. N. (2019). Green human resource management and organisational sustainability of deposit money banks in Nigeria. Journal of Management Sciences, 3(1), 224-235. https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3504961
  42. Olçar, K. (2023). Sivil toplum örgütlerinin kavramsal ve tarihsel gelişimi. İzlek Akademik Dergi, 5(2), 42-57. https://doi.org/10.53804/izlek.1381408
  43. Ömürbek, N. ve Şimşek, A. (2014). Analitik hiyerarşi süreci ve analitik ağ süreci yöntemleri ile online alışveriş site seçimi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 22, 306-327. https://doi.org/10.11611/JMER214
  44. Özdemirci, F., Yüksel, S., Dinçer, H. ve Eti, S. (2023). An assessment of alternative social banking systems using T-Spherical fuzzy TOP-DEMATEL approach. Decision Analytics Journal, 6, 100184. https://doi.org/10.1016/j.dajour.2023.100184
  45. Öztırak, M. (2023). Yeşil insan kaynakları yönetiminin yeşil örgütsel davranışa etkisinde çalışan koçluk ilişkisinin aracı rolü. Business & Management Studies: An International Journal, 11(3), 861-879. https://doi.org/10.15295/bmij.v11i3.2263
  46. Polat, F. B. (2025). Çevresel performans açısından yeşil insan kaynakları yönetimi: Teori ile pratik arasındaki uyumun Türkiye'deki işletmeler üzerinden analizi. Alanya Akademik Bakış, 9(3), 922-941. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1627157
  47. Prasidi, A. (2025). Analysis of organisational performance through employee engagement: Green behavior, green organisational culture, green compensation and rewards. Greenation International Journal of Tourism and Management, 3(1), 1-14. https://doi.org/10.38035/gijtm.v3i1.336
  48. Renwick, D. W., Redman, T. ve Maguire, S. (2013). Green human resource management: A review and research agenda. International Journal of Management Reviews, 15(1), 1-14. https://doi.org/10.1111/j.1468-2370.2011.00328.x
  49. Russo, R. D. F. S. M. ve Camano, R. (2015). Criteria in AHP: A systematic review of literature. Procedia Computer Science, 55, 1123-1132. https://doi.org/10.1016/j.procs.2015.07.081
  50. Saaty, T. L. (1980). The Analytic Hierarchy Process: Planning, Priority Setting, Resource Allocation. McGraw-Hill.
  51. Saaty, T. L. (2008). Relative measurement and its generalisation in decision making why pairwise comparisons are central in mathematics for the measurement of intangible factors the analytic hierarchy/network process. Review of The Royal Spanish Academy of Sciences Series A Mathematics, 102(2), 251-318. https://doi.org/10.1007/BF03191825
  52. Sayın, Z. (2021). Türkiye’de kurumsal sosyal sorumluluk anlayışında ve uygulamalarında yaşanan değişim. İş Ahlakı Dergisi, 14(1), 86-124. https://doi.org/10.12711/tjbe.2021.14.1.0720
  53. Sidal, Ö. ve Gümüş, A. (2023). Turizm işletmeleri açısından yeşil yönetim ve yeşil insan kaynakları yönetimi: Kavramsal bir araştırma. Journal of Academic Tourism Studies, 4(2), 86-96. http://dx.doi.org/10.29228/jatos.71403
  54. Tanova, C. ve Bayighomog, S. W. (2022). Green human resource management in service industries: the construct, antecedents, consequences, and outlook. The Service Industries Journal, 42(5-6), 412-452. https://doi.org/10.1080/02642069.2022.2045279
  55. Tanyıldızı, H. ve Habip, E. (2024). Sürdürülebilirlik kapsamında yeşil ik yönetimi ve personel güçlendirme: ibb örneği. Kent Akademisi, 17(Sürdürülebilir İnsani Kalkınma ve Kent), 136-152. https://doi.org/10.35674/kent.1501541
  56. Uslu, Y. D., Altun, U. ve Yılmaz, E. (2022). Sağlık işletmeleri açısından yeşil insan kaynakları yönetimi işlevlerinin bulanık AHS yöntemi ile değerlendirilmesi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 29(3), 603-621. https://doi.org/10.18657/yonveek.1034727
  57. Wang H. S., Che Z. H. ve Wu C. (2010). Using analytic hierarchy process and particle swarm optimisation algorithm for evaluating product plans. Expert Systems with Applications, 37(2): 1023–1034. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2009.05.073
  58. Wang, Y., Cao, H., Yuan, Y. ve Zhang, R. (2020). Empowerment through emotional connection and capacity building: Public participation through environmental non-governmental organisations. Environmental Impact Assessment Review, 80, 106319 https://doi.org/10.1016/j.eiar.2019.106319
  59. Wickström, L. (2014). Secular and religious environmentalism in contemporary Turkey. Approaching Religion, 4(2), 125-140.
  60. Yaşar Uğurlu, Ö., Ateş, N. ve Sevimli, Ö. (2025). BİST Sürdürülebilirlik endeksine kayıtlı imalat sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin yeşil insan kaynakları yönetimi boyutlarının içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmesi. Trends in Business & Economics, 39(1). https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1526730
  61. Yong, J. Y., Yusliza, M. Y., Ramayah, T. ve Seles, B. M. R. P. (2022). Testing the stakeholder pressure, relative advantage, top management commitment and green human resource management linkage. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 29(5), 1283-1299. https://doi.org/10.1002/csr.2269
  62. Yorulmaz, H. (2024). Çevreci STK’lara yönelik bibliyometrik inceleme ve işletme ve yönetim bilimleri perspektifinden bir değerlendirme. Sürdürülebilir Çevre Dergisi, 4(2), 88-111. https://doi.org/10.62816/cevder.1525442
  63. Yorulmaz, H. (2025). Green management as a management tool: barriers, enablers, and bridges to employee performance and behavior. C. Şeker, E. Örücü ve A. Kaya (Ed.), Green Leadership Strategies for Increased Employee Engagement and Performance içinde (ss. 299-332). IGI Global. https://doi.org/10.4018/979-8-3373-2106-6.ch010
  64. Yüksel, S. ve Dinçer, H. (2023). Sustainability analysis of digital transformation and circular industrialisation with quantum spherical fuzzy modeling and golden cuts. Applied Soft Computing, 138, 110192. https://doi.org/10.1016/j.asoc.2023.110192
  65. Zhang, Y., Luo, Y., Zhang, X. ve Zhao, J. (2019). How green human resource management can promote green employee behavior in China: A technology acceptance model perspective. Sustainability, 11(19), 5408. https://doi.org/10.3390/su11195408