Cilt 14 Sayı 2 (2026): Business & Management Studies: An International Journal
Makaleler

Türkiye’de e-Nabız sisteminin benimsenmesi: Sosyo-demografik faktörler, algılanan fayda ve beklenti doğrulama üzerine nicel bir analiz

PDF
  • Büşra Akyol,
  • Prof. Dr. Yılmaz Daşlı
Büşra Akyol
Doktora Öğrencisi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivas, Türkiye
Prof. Dr. Yılmaz Daşlı
Prof. Dr, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas, Türkiye

Yayınlanmış 25.06.2026

Anahtar Kelimeler

  • Digital Health, e-Nabiz, m-Health Applications, Health Informatics
  • Dijital Sağlık, e-Nabız, m-Sağlık Uygulamaları, Sağlık Bilişimi

Nasıl Atıf Yapılır

Türkiye’de e-Nabız sisteminin benimsenmesi: Sosyo-demografik faktörler, algılanan fayda ve beklenti doğrulama üzerine nicel bir analiz. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(2), 843-867. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i2.2734

Telif Hakkı (c) 2026 Büşra Akyol- Prof. Dr. Yılmaz Daşlı

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Türkiye’de e-Nabız sisteminin benimsenmesi: Sosyo-demografik faktörler, algılanan fayda ve beklenti doğrulama üzerine nicel bir analiz. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(2), 843-867. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i2.2734

Öz

Amaç: Bu çalışma, dijital sağlık sistemlerinin benimsenme sürecinde demografik ve sosyoekonomik faktörlerin rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, Türkiye’de dijital sağlık uygulamalarından biri olan e-Nabız mobil uygulamasını kullanan bireylerin dijital sağlık sistemlerine yönelik tutum ve algıları analiz edilmiştir.

Yöntem: Araştırmanın evrenini Kayseri, Sivas ve Yozgat illerinde ikamet eden 18 yaş ve üzeri e-Nabız kullanıcıları oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemi 923 kişiden oluşmaktadır. Veriler; demografik bilgi formu ile “Optimal Deneyimler”, “Elde Edilen Fayda”, “Sosyal Etkiler”, “Beklenti Doğrulama Modeli” ve “M-Sağlık Uygulamaları Benimseme” ölçeklerini içeren anket aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin normal dağılım göstermemesi nedeniyle analizlerde Mann–Whitney U ve Kruskal–Wallis H testleri kullanılmıştır.

Bulgular: Örneklemin tamamının sistemi aktif kullandığını ve cinsiyet bazında kadınların sosyal etki ile algılanan fayda düzeylerinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Yaş, öğrenim düzeyi ve gelir durumu; sistem kalitesi, kullanım kolaylığı ve davranışsal kontrol algıları üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Özellikle yaş ilerledikçe ve eğitim düzeyi düştükçe algılanan sistem kalitesine yönelik farklılıklar belirginleşmektedir.

Sonuç: Dijital sağlık sistemlerinin kapsayıcılığını artırmak adına yaşlı ve eğitim seviyesi düşük bireylere yönelik arayüz iyileştirmeleri yapılması ve bölgesel dinamiklere uygun hedef odaklı stratejiler geliştirilmesi önerilmektedir. Bu veriler, e-Nabız’ın kurumsallaşma sürecini tamamladığını ancak kullanıcı deneyiminin kişiselleştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

PDF

Referanslar

  1. Akalın, B. ve Veranyurt, Ü. (2020). Sağlıkta dijitalleşme ve yapay zeka. SDÜ Sağlık Yönetimi Dergisi, 2(2), 128–137.
  2. Arslan, R., ve Erdem, R. (2022). Dijital sağlık uygulamalarının yaygınlaşmasında pandeminin etkisi: e-Nabız sistemi örneği. Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 14(2), 98–111.
  3. Avaner, T., ve Fedai, R. (2017). Sağlık hizmetlerinde dijitalleşme: Sağlık yönetiminde bilgi sistemlerinin kullanılması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(Kayfor15 Özel Sayısı), 1533–1542.
  4. Birinci, Ş. (2023). A digital opportunity for patients to manage their health: Turkey national personal health record system (The e-Nabiz). Balkan Medical Journal, 40(3), 215–221.
  5. Birinci, Ş. (2022). Sağlıkta Millî Teknoloji Hamlesi. Türkiye Bilimler Akademisi Yayınları, ss. 327-352.
  6. Büyükgöze, S., ve Dereli, E. (2019). Toplum 5.0’da dijital sağlık. İçinde Güncel Sağlık Bilimleri Çalışmaları II (s. 173). Akademisyen Kitabevi.
  7. Büyüköztürk, Ş., (2002). “Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı” Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi. 32 (32): 470-483.
  8. Broadband Commission for Sustainable Development. (2017, February). Digital health: A call for government leadership and cooperation between ICT and health. International Telecommunication Union and UNESCO.
  9. Dal, Ö. (2021). Sağlık hizmetlerinde büyük veri: Mobil sağlık uygulamalarının davranışlarını yerine getiren teknoloji kabul modelinin incelenmesi [Doktora tezi, Beykent Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  10. Demir, S. (2019). e-Devlet kapsamında e-Nabız uygulamasına dair farkındalığın incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yönetim Bilişim Sistemleri - Anabilim Dalı
  11. Duarte, P., ve Pinho, J. C. (2019). A mixed methods UTAUT2-based approach to assess mobile health adoption. Journal of Business Research, 102(2019), 140–150.
  12. Eke, E., ve Uysal, M., ve Uğurluoğlu, D. (2019). e-Sağlık uygulamalarının farkındalığına yönelik bir araştırma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2), 510-522.
  13. Ekiyor, A., ve Çetin, A. (2017). Sağlık hizmeti sunumunda ve sosyal pazarlama kapsamında e-Nabız uygulamasının bilinirliği. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 3(1), 88-103.
  14. Göde, A., ve Kuşcu, F. N. (2022). e-Nabız sistemi kullanımının sağlık sistemlerine güvensizlik üzerine etkisinin incelenmesi: Üniversite öğrencileri üzerinde bir araştırma. Journal of Academic Value Studies, 8(1), 37–46.
  15. Güner, P. D., Bölükbaşı, H., Kokaçya, S. H., Yengil, E., ve Özer, C. (2018). Mustafa Kemal Üniversitesi öğrencilerinin mobil sağlık uygulamalarını kullanımı. Konuralp Tıp Dergisi, 10(3), 264-268.
  16. Güngör Ketenci, P., Aydın Büyük, S., Aras Balcı, Z., Öztekin, Ö., Güner, S., Göktaş, Ö., ve Göksel, M. M. (2021). e-Nabız uygulamasının bilinirliği: Bir üniversite-eğitim araştırma hastanesi örneği. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 24(1), 63–80.
  17. İnal, Y., ve Erçil Çağıltay, N. (2019). e-Nabız mobil sağlık uygulamasına yönelik kullanıcı değerlendirmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 22(2), 375-388.
  18. Katz, J. E. ve Rice, R. E. (2009). Publicviews of mobile medical devices and services: A US national survey of consumer sentiments towards RFID healthcare technology. International Journal of Medical Informatics, 78, 104–114.
  19. Kaya, E., ve Eke, E. (2023). Bireylerin mobil sağlık uygulaması kullanım durumu ve e-sağlık okuryazarlığı ilişkisi. İşletme Bilimi Dergisi, 11(1), 1-15
  20. Kıraç, R., ve Yılmaz, G. (2019, 10-13 Ekim). Yetişkinlerde e-Nabız sistemi farkındalığının belirlenmesine yönelik bir araştırma [Bildiri sunumu]. 3. Uluslararası 13. Ulusal Sağlık ve Hastane İdaresi Kongresi, Ankara.
  21. Kırılmaz, H., Demir, B., ve Eroğlu, B. (2021, 16-19 Eylül). Sağlık hizmetlerinde dijital bölünme ve e-sağlık okuryazarlığı çerçevesinde e-Nabız uygulaması [Bildiri sunumu]. V. Uluslararası Sağlık Bilimleri ve Yönetimi Kongresi,
  22. Kınış, Z., Denizli, F., ve Boztosun, D. (2025). The contribution of digital health technologies to sustainable health systems: A case study focused on Turkey. Istanbul Gelisim University Journal of Social Sciences, 12(3), 1575–1596.
  23. Köse, H., ve Karataş, M. (2020). Türkiye’de sağlıkta dijital dönüşüm süreci: e-Nabız sistemi üzerine bir değerlendirme. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 6(3), 122–136.
  24. Kuh, Z., ve Erdem, R. (2021). Dijital sağlık uygulamalarının bilinirliğinin ve kullanımının dijital bölünme çerçevesinde incelenmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 24(2), 255-274
  25. Kuşcu, F. N. ve Filiz, E. (2023). e-Nabız sistemi kullanımı hakkında algı düzeylerinin belirlenmesi: Üniversite öğrencileri üzerinde bir araştırma. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, 11(2), 1566-1578
  26. Lupton, D. (2013). The digitally engaged patient: Self-monitoring and self-care in the digital health era. Social Theory & Health, 11(3), 256-270
  27. Özşahin, F., ve Mansur, F. (2022). e-Nabız sisteminin işleyişiyle ilgili haber sitelerine yönelik bir içerik analizi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(3), 860–872.
  28. Stratejik Rapor: Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. (2025). Sağlıkta dijital dönüşüm: 2025 yılı e-Nabız güncelleme raporu. T.C. Sağlık Bakanlığı Yayınları.
  29. Şimşir, M., ve Mete, B. (2021). Sağlık hizmetlerinin geleceği: Dijital sağlık teknolojileri. Journal of Innovative Healthcare Practices (JOINIHP), 2(1), 33–39.
  30. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2017). Türkiye sağlık bilişimi stratejisi 2015–2018. T.C. Sağlık Bakanlığı Yayınları.
  31. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2018). e-Nabız kişisel sağlık kaydı sistemi, kullanım kılavuzu. https://enabiz.gov.tr/document/kilavuz_.pdf
  32. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2023). e-Nabız kişisel sağlık sistemi tanıtım raporu.
  33. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2025). e-Nabız kullanım kılavuzu. https://enabiz.gov.tr/document/User_Manual.pdf
  34. Teknik Kılavuz: T.C. Sağlık Bakanlığı. (2025). e-Nabız kişisel sağlık sistemi kullanıcı kılavuzu ve yeni arayüz özellikleri. https://enabiz.gov.tr/document/User_Manual.pdf
  35. Töge, B. (2022). Mobil uygulamalarda tatmin, kullanıma devam etme ve tavsiye etme niyetini etkileyen öncüllerin incelenmesi (Doktora tezi). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
  36. Yalman, F., ve Öcel, Y. (2021). Sağlık okuryazarlığı ile e-sağlık hizmet tüketimi arasındaki ilişkinin irdelenmesi: e-Nabız kullanımı üzerine bir araştırma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(77), 240-254.
  37. Yayla, E. N., ve Çizmeci, B. (2022). T.C. Sağlık Bakanlığı’nın mobil sağlık uygulamalarının bilinirliğine yönelik bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 13(33), 254-270.
  38. Yeşiltaş, A. (2018). e-Nabız uygulamasının kullanımını etkileyen faktörler. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 5(4), 290-295
  39. Yıldırım F.B., Özdemirci F. ve Soydan G. (2021) Sağlık turizmi hastaları için e-Nabız uygulamalarının geliştirilmesi: Bir model önerisi, Bilgi Yönetimi Dergisi 4/1, 25-55
  40. Zeytun, Ş., Keskin, B., ve Aslan, Y. (2025). Mobil sağlık uygulamalarının toplum tarafından benimsenme durumunun değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34(1), 1-24.