Cilt 14 Sayı 1 (2026): Business & Management Studies: An International Journal
Makaleler

Jeopolitik risklerin hisse senedi piyasalarına etkisi

PDF (İngilizce)
  • Ali Özer
Ali Özer
Doç. Dr., Düzce Üniversitesi, Düzce, Türkiye

Yayınlanmış 25.03.2026

Anahtar Kelimeler

  • Geopolitical Risk, Stock Returns, VAR
  • Jeopolitik Risk; Hisse Senedi Getirileri, VAR

Nasıl Atıf Yapılır

Jeopolitik risklerin hisse senedi piyasalarına etkisi. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(1), 452-468. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i1.2722

Telif Hakkı (c) 2026 Ali Özer

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Jeopolitik risklerin hisse senedi piyasalarına etkisi. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(1), 452-468. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i1.2722

Öz

Bu çalışma, 2010:01–2025:11 dönemine ait aylık verilerle jeopolitik risk şoklarının Türkiye hisse senedi piyasası üzerindeki etkilerini incelemektedir. Jeopolitik risk, haber temelli Jeopolitik Risk Endeksi (GPR) ile; piyasa performansı ise BIST-100 endeksinin aylık getirileriyle ölçülmektedir. Sağlamlık için, küresel risk iştahı (VIX), döviz kuru şokları (USD/TRY), emtia şokları (Brent petrol ve altın) ve enflasyon (TÜFE) değişimlerini içeren kademeli biçimde genişletilmiş kontrol setleri altında dört alternatif model tahmin edilmiştir.  Ampirik strateji; HAC/Newey–West çıkarımıyla dinamik regresyonları, ufuk bazlı tepkileri izlemek üzere Jordà (2005) yerel projeksiyonlar yöntemini ve tutarlılık kontrolü için VAR(p=1) çerçevesini birlikte kullanılmıştır. Dinamik regresyonlarda GPR değişimi aynı ayda negatif, fakat anlamsızdır; buna karşılık VIX şokları getirileri güçlü ve anlamlı biçimde düşürmektedir. Yerel projeksiyonlar, jeopolitik riskin etkisinin süre uzadıkça güçlendiğini ve özellikle 12 ayda anlamlı şekilde negatife dönüştüğünü göstermektedir. VAR etki-tepki sonuçları hassas ve düşük tepkilidir. Sonuçlar, jeopolitik riskin kısa vadede sınırlı, uzun vadede ise olumsuz etkili olduğunu; kısa vadede küresel risk iştahının belirleyici kaldığını gösterir.

PDF (İngilizce)

Referanslar

  1. Apergis, N., & Fahmy, H. (2024). Geopolitical risk and energy price crash risk. Energy Economics, 140, 107975. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2024.107975
  2. Baker, S. R., Bloom, N., & Davis, S. J. (2016). Measuring economic policy uncertainty. The Quarterly Journal of Economics, 131(4), 1593–1636. https://doi.org/10.1093/qje/qjw024
  3. Bekaert, G., & Harvey, C. R. (2000). Capital flows and the behavior of emerging market equity returns. In S. Edwards (Ed.), Capital Flows and the Emerging Economies: Theory, Evidence, and Controversies (pp. 159–194). National Bureau of Economic Research
  4. Bekaert, G., Hoerova, M., & Duca, M. L. (2013). Risk, uncertainty and monetary policy. Journal of Monetary Economics, 60(7), 771-788. https://doi.org/10.1016/j.jmoneco.2013.06.003
  5. Bilson, C. M., Brailsford, T. J., & Hooper, V. C. (2002). The explanatory power of political risk in emerging markets. International Review of Financial Analysis, 11(1), 1–27. https://doi.org/10.1016/S1057-5219(01)00067-9
  6. Bloom, N. (2009). The impact of uncertainty shocks. Econometrica, 77(3), 623–685. https://doi.org/10.3982/ECTA6248
  7. Bouri, E., Cepni, O., Gupta, R., & Jalkh, N. (2020). Geopolitical risks and stock market volatility in the G7 countries: A century of evidence from a time-varying nonparametric panel data model. Working Paper No:202029, University of Pretoria, Department of Economics. https://EconPapers.repec.org/RePEc:pre:wpaper:202029
  8. Bulut, E., Yılmaz, E., Gerekan, B., & Marangoz, C. (2023). Impact of geopolitical risk and credit risk premium shocks on bist 100 and its top ten sectors: A quantile-on-quantile analysis, Available at SSRN 5111447. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.5111447
  9. Caldara, D., & Iacoviello, M. (2022). Measuring geopolitical risk. American Economic Review, 112(4), 1194–1225. https://doi.org/10.1257/aer.20191823
  10. Cboe Global Markets. (2022). Cboe Volatility Index (VIX) Methodology / Mathematics Methodology. 4-23. https://cdn.cboe.com/resources/indices/Volatility_Index_Methodology_Cboe_Volatility_Index.pdf
  11. Ceyhan, İ. F. (2025). Investigating the impact of global and Türkiye-specific geopolitical risks on BIST indices. Business & Management Studies: An International Journal, 13(3), 1376-1390. https://doi.org/10.15295/bmij.v13i3.2569
  12. Easley, D., & O'Hara, M. (2004). Information and the cost of capital. The Journal of Finance, 59(4), 1553–1583. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.2004.00672.x
  13. Erb, C. B., Harvey, C. R., & Viskanta, T. E. (1996). Political risk, economic risk, and financial risk. Financial Analysts Journal, 52(6), 29–46. https://doi.org/10.2469/faj.v52.n6.2038
  14. Erzurumlu, E. A., & Akçakanat, Ö. (2025). Jeopolitik risk endeksinin Türkiye’de BIST banka endeksi üzerine etkisi. Fiscaoeconomia, 9(4), 2155-2168. https://doi.org/10.25295/fsecon.1687064
  15. Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2009). Basic Econometrics (5th ed.). McGraw-Hill Irwin.
  16. Gürbüz, A. (2024). Heterojen belirsizlik endekslerinin BIST 100 endeksi üzerindeki etkisi: Bir ARDL sınır testi yaklaşımı. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 61(670), 29-51.
  17. Irmak, F. (2025). Jeopolitik risk endeksi ile sektörel endeks getirileri arasindaki ilişki. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 1005–1028. https://doi.org/10.11616/asbi.1658368
  18. İltas, Y. (2020). Farklı risk türleri ve borsa endeksi arasındaki ilişki: Türkiye için nedensellik testleri. Business and Economics Research Journal, 11(2), 371–384. https://doi.org/10.20409/berj.2020.255
  19. Jordà, Ò. (2005). Estimation and inference of impulse responses by local projections. American Economic Review, 95(1), 161–182. https://doi.org 10.1257/0002828053828518
  20. Kapopoulos, T. Sakkas, A., & Drakos, K. (2025). Geopolitical risk and foreign direct investment inflows. International Journal of Finance & Economics, 30(4), 4039–4062. https://doi.org/10.1002/ijfe.3106
  21. Ma, F., Lu, F., & Tao, Y. (2022). Geopolitical risk and excess stock returns predictability: New evidence from a century of data. Finance Research Letters, 50, 103211. https://doi.org/10.1016/j.frl.2022.103211
  22. Markowitz, H. (1952). Portfolio selection. The Journal of Finance, 7(1), 77–91. https://doi.org/10.2307/2975974
  23. Merton, R. C. (1973). An intertemporal capital asset pricing model. Econometrica, 41(5), 867–887. https://doi.org/10.2307/1913811
  24. Mulabdic, A., & Yotov, Y. V. (2025). Geopolitical risks and trade. Policy Research Working Paper No. 11219. World Bank.
  25. Nazlıoğlu, E. H. (2025). Küresel belirsizlik ve risklerin Borsa İstanbul üzerindeki etkisi: BIST100 örneğinden kanıtlar. İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(Özel Sayı), 1–13. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1809527
  26. Newey, W. K., & West, K. D. (1987). A simple, positive semi-definite, heteroskedasticity and autocorrelation consistent covariance matrix. Econometrica, 55(3), 703–708. https://doi.org/10.2307/1913610
  27. Papagianni, E., Evgenidis, A., Tsagkanos, A., & Megalooikonomou, V. (2024). Tourism demand in the face of geopolitical risk: Insights from a cross-country analysis. Journal of Travel Research, 63(8), 2094-2119. https://doi.org/10.1177/00472875231206539
  28. Pástor, Ľ., & Veronesi, P. (2010). Uncertainty about Government Policy and Stock Prices. NBER Working Paper No.16128. http://www.nber.org/papers/w16128
  29. Pástor, Ľ., & Veronesi, P. (2013). Political uncertainty and risk premia. Journal of Financial Economics. 110(3), 520-545. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2013.08.007
  30. Ross, S. A. (1976). The arbitrage theory of capital asset pricing. Journal of Economic Theory, 13(3), 341–360. https://doi.org/10.1016/0022-0531(76)90046-6
  31. Salisu, A. A., Ogbonna, A. E., Lasisi, L., & Olaniran, A. (2022). Geopolitical risk and stock market volatility in emerging markets: A GARCH–MIDAS approach. The North American Journal of Economics and Finance, 62, 101755. https://doi.org/10.1016/j.najef.2022.101755
  32. Sharpe, W. F. (1964). Capital asset prices: A theory of market equilibrium under conditions of risk. The Journal of Finance, 19(3), 425–442. https://doi.org/10.2307/2977928
  33. Shiller, R. J. (2000). Irrational Exuberance. Princeton University Press.
  34. Sims, C. A. (1980). Macroeconomics and reality. Econometrica, 48(1), 1–48. https://doi.org/10.2307/1912017
  35. Üçler, G., & Özşahin, Ş. (2020). Jeopolitik risk ve borsa endeksinin nedensellik analizi: Gelişmekte olan ülkeler üzerine bootstrap panel nedensellik testi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (87), 167–180. https://doi.org/10.25095/mufad.756266
  36. Vurur, N. S., & Özdemir, L. (2023). Küresel ve Türkiye jeopolitik risklerin BIST turizm endeksine etkisinin karşılaştırılması. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi (C-iasoS 2022 Özel Sayısı), 163–174. https://doi.org/10.18092/ulikidince.1224580
  37. Wooldridge, J. M. (2010). Econometric analysis of cross section and panel data. MIT press.
  38. Zhang, Y., He, J., He, M., & Li, S. (2023). Geopolitical risk and stock market volatility: A global perspective. Finance Research Letters, 53, 103620. https://doi.org/10.1016/j.frl.2022.103620