Cilt 14 Sayı 1 (2026): Business & Management Studies: An International Journal
Makaleler

Kurumsal rejimler arasında platform uyumlanması: Uber’in Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye’de karşılaştırmalı incelemesi

PDF (İngilizce)
  • Merve Kırmacı
Merve Kırmacı
Doktora, Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul, Türkiye

Yayınlanmış 25.03.2026

Anahtar Kelimeler

  • Digital Platforms, Institutional Regimes, Organisational Adaptation
  • Dijital Platformlar, Kurumsal Rejim, Örgütsel Uyumlanma

Nasıl Atıf Yapılır

Kurumsal rejimler arasında platform uyumlanması: Uber’in Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye’de karşılaştırmalı incelemesi. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(1), 389-403. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i1.2712

Telif Hakkı (c) 2026 Merve Kırmacı

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Kurumsal rejimler arasında platform uyumlanması: Uber’in Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye’de karşılaştırmalı incelemesi. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(1), 389-403. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i1.2712

Öz

Dijital firmaları çoğu zaman küresel ölçekte ölçeklenebilir iş modelleri olarak sunulsa da örgütsel biçimleri ve stratejileri kurumsal ve düzenleyici çevreler tarafından derinden şekillendirilmektedir. Kurumsal teoriye dayanan bu çalışma, Uber Technologies Inc.’nin iş modelini, yönetişim yapısını ve örgütsel sınırlarını farklı düzenleyici rejimler karşısında nasıl uyarladığını incelemektedir. Makale, farklı düzenleyici gelişim süreçleriyle karakterize edilen Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye’deki örgütsel tepkileri karşılaştırmaktadır. Hukuki kararlar, düzenleyici metinler, kurumsal açıklamalar ve medya kaynaklarına dayanan nitel doküman analizi yöntemiyle, uyum süreci dört boyutta analiz edilmektedir: düzenleyici strateji, platform yönetişimi, emek aracılığı ve örgütsel konumlanma. Bulgular, uyumun tekdüze değil, bağlamsal ve aşamalı olduğunu göstermektedir. ABD’de uzun süreli düzenleyici belirsizlik, şirketin faaliyetlerini sürdürmesine ve yeniden çerçeveleme, sınırların yeniden müzakere edilmesi ve düzenleyici beklentilerin sözleşmesel ve teknolojik sistemlere kademeli olarak entegre edilmesi yoluyla örgütsel öğrenme geliştirmesine olanak tanımıştır. Buna karşılık Türkiye’de merkezi müdahale önemli kısıtlar getirmiş, stratejik geri çekilmeye ve rolün yeniden tanımlanmasına yol açmış; Uber emek aracılığı faaliyetini terk ederek lisanslı taksi sürücüleri için dijital bir arayüz olarak yeniden konumlanmıştır. Çalışma, kurumsal olarak kısıtlayıcı ortamlarda stratejik geri çekilme ve örgütsel yeniden yapılandırmanın yeterince incelenmemiş platform uyum biçimleri olduğunu vurgulamaktadır.

PDF (İngilizce)

Referanslar

  1. Abbott, A. (1995). Things of Boundaries. Social Research, 62(4), 857–882.
  2. Cherry, M. A., & Aloisi, A. (2017). Dependent contractors in the gig economy: A comparative approach. American University Law Review, 66(3), 635–689.
  3. Cusumano, M. A., Gawer, A., & Yoffie, D. B. (2019). The business of platforms: Strategy in the age of digital competition, innovation, and power. Harper Business.
  4. DiMaggio, P. J., & Powell, W. W. (1991). The new institutionalism in organisational analysis. University of Chicago Press.
  5. Dubal, V. B. (2019). The drive to precarity: A political history of work, regulation, and labor advocacy in San Francisco's taxi and Uber economies. Berkeley Journal of Employment and Labor Law, 38(1), 73–135.
  6. Edelman, B., & Geradin, D. (2016). Efficiencies and regulatory shortcuts: How should we regulate companies like Uber and Airbnb? Stanford Technology Law Review, 19(2), 293–328.
  7. Fligstein, N., & McAdam, D. (2012). A Theory of Fields. Oxford University Press.
  8. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199859948.001.0001
  9. Kaplan, S. (2008). Framing contests: Strategy making under uncertainty. Organization Science, 19(5), 729–752. https://doi.org/10.1287/orsc.1070.0340
  10. Kellogg, K. C., Valentine, M. A., & Christin, A. (2020). Algorithms at work: The new contested terrain of control. Academy of Management Annals, 14(1), 366-410. https://doi.org/10.5465/annals.2018.0174
  11. Kenney, M., & Zysman, J. (2016). The rise of the platform economy. Issues in Science and Technology, 32(3), 61–69.
  12. Lawrence, T. B., & Suddaby, R. (2006). Institutions and institutional work. In S. R. Clegg, C. Hardy, T. B. Lawrence, & W. R. Nord (Eds.), The Sage handbook of organisation studies (pp. 215–254). Sage.
  13. OECD. (2019). Maintaining the momentum of decentralisaton in Turkey. https://doi.org/10.1787/725c4869-en
  14. Pollman, E., & Barry, J. M. (2017). Regulatory entrepreneurship. Southern California Law Review, 90(3), 383–448.
  15. Rahman, K. S., & Thelen, K. (2019). The rise of the platform business model and the transformation of twenty-first-century capitalism. Politics & Society, 47(2), 177–204. https://doi.org/10.1177/0032329219838932
  16. Rosenblat, A. (2018). Uberland: How algorithms are rewriting the rules of work. University of California Press.
  17. Scott, W. R. (1995). Institutions and organisations. Sage.
  18. Scott, W. R. (2014). Institutions and organisations: Ideas, interests, and identities (4th ed.). Sage.
  19. Schor, J. B., & Vallas, S. P. (2020). Platforms and the transformation of work. Annual Review of Sociology, 46, 273–294. https://doi.org/10.1146/annurev-soc-121919-054857
  20. Srnicek, N. (2017). Platform capitalism. Polity Press.
  21. Tatoglu, E., Glaister, A. J., Demirbag, M., & Wood, G. (2022). Institutional distance, institutional pressures, and firm performance in emerging markets. Journal of World Business, 57(1), 101276.
  22. https://doi.org/10.1016/j.jwb.2021.101276
  23. Thelen, K. (2018). Regulating Uber: The politics of the platform economy in Europe and the United States. Perspectives on Politics, 16(4), 938-953. https://doi.org./10.1017/S1537592718001081
  24. Vaughan, D. (1999). The dark side of organisations: Mistake, misconduct, and disaster. Annual Review of Sociology, 25, 271–305.
  25. Weick, K. E. (1995). Sensemaking in organisations. Sage.
  26. Zuboff, S. (1988). In the age of the smart machine: The future of work and power. Basic Books.
  27. Legal and Organisational Documents
  28. O'Connor v. Uber Technologies, Inc., No. C-13-3826 EMC (O'Connor v. Uber Technologies, Inc., 2015).
  29. Uber Technologies Inc. (2015). Uber Newsroom Report. https://www.uber.com/newsroom/
  30. Uber Technologies Inc. (2017). Terms and Conditions. https://www.uber.com/legal/
  31. Istanbul 10th Commercial Court of First Instance, Decision on Uber Technologies Inc., Case No. 2019, Oct. 2019