Cilt 14 Sayı 3 (2026): Business & Management Studies: An International Journal
Makaleler

Turizm öğrencilerinin “müşteri” ve “turizm çalışanı” algılarının metaforik analizi

PDF
  • Melahat Avşar
Melahat Avşar
Dr. Öğr. Üyesi, Amasya Üniversitesi, Amasya Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Amasya, Türkiye

Yayınlanmış 25.09.2026

Anahtar Kelimeler

  • Müşteri, Turizm Çalışanı, Turizm İşletmeleri, Metafor Analizi
  • Customer, Tourism Worker, Tourism Businesses, Metaphor Analysis

Nasıl Atıf Yapılır

Turizm öğrencilerinin “müşteri” ve “turizm çalışanı” algılarının metaforik analizi. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(3), 1329-1345. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i3.2794

Telif Hakkı (c) 2026 Melahat Avşar

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Turizm öğrencilerinin “müşteri” ve “turizm çalışanı” algılarının metaforik analizi. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(3), 1329-1345. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i3.2794

Öz

Bu çalışmanın temel amacı, geleceğin turizm çalışan adayları olan turizm öğrencilerinin “müşteri” ve “turizm çalışanı” kavramlarına ve bu iki kavram arasındaki ilişkiye yönelik algılarının belirlenmesidir. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği araştırmada metafor analizi tekniğinden faydalanılmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış soru formu ile 21-27 Nisan 2026 tarihlerinde araştırmacı tarafından yüz yüze toplanmıştır. Araştırmaya gönüllü olarak 80 kişi katılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre öğrencilerin müşteri kavramını açıklamak için en çok para (12) metaforunu kullandıkları belirlenmiş olup dört kategori oluşturulmuştur. Turizm çalışanı kavramını açıklamak için ise en çok rehber (9) metaforunu kullandıkları belirlenmiş olup üç kategori oluşturulmuştur. Müşteri ile turizm çalışanı arasındaki ilişkiyi açıklamak için de en çok köprü (7) metaforunu kullandıkları belirlenmiş olup beş kategori oluşturulmuştur.

PDF

Referanslar

  1. Akay, B., & Şıttak, S. (2019). Staj deneyiminin kariyer seçimine etkisi: Trakya Bölgesi’ndeki turizm öğrencilerine yönelik bir araştırma. OPUS International Journal of Society Researches, 11(18), 757-784.
  2. Akay, B., Uslu, A., & Sancar, M. F. (2018). Turizm eğitimi alan öğrencilerin staj döneminde yaşadıkları sorunlar: Lisans ve ortaöğretim turizm öğrencileri örneği. OPUS International Journal of Society Researches, 8(1), 212-236.
  3. Akçakanat, T., Kılıklı, M., & Çarıkçı, İ. H. (2015). Yönetim geliştirme aracı olarak müşteri geri bildirimlerinin önemi: turizm işletme belgeli 4 ve 5 yıldızlı otel işletmelerinde bir uygulama. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 6(13), 72-88.
  4. Akyol, C., Dalgın, T., & Çeken, H. (2024). Kafkasya Bölgesi’nde eğitim gören üniversite öğrencilerinin turizm ve turist kavramlarına yönelik düşünceleri: Bir metafor analizi. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 10(Kafkasya Araştırmaları Özel Sayısı), 1-20. https://doi.org/10.22466/acusbd.1501187
  5. Arslan, E. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51(Özel sayı 1), 395-407. https://doi.org/10.30794/pausbed.1116878
  6. Bahar, O., & Kozak, M. (2015). Turizm Ekonomisi. Gözden Geçirilmiş 7. Baskı. Detay Yayıncılık.
  7. Başoda, A. (2020). Müşteri odaklılığın işe adanmaya etkisi: Turizm işletmelerinde karşılaştırmalı bir araştırma. Turizm Akademik Dergisi, 7(1), 161-180.
  8. Bayram, G. E. (2017). Motivasyonun demografik ve mesleki özelliklere göre farklılaşması: Turist rehberleri üzerine bir araştırma. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 12(48), 257-271.
  9. Birkon, İ., & Dumanlı, Ş. (2024). Turist rehberi adaylarının “Anadolu” kavramına yönelik metaforik algıları. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 8(1), 196-215. https://doi.org/10.32572/guntad.1353158
  10. Bullingham, L., & Vasconcelos, A. C. (2013). ‘The presentation of self in the online world’: Goffman and the study of online identities. Journal of Information Science, 39(1), 101-112. https://doi.org/10.1177/0165551512470051
  11. Buzrukova, M. (2025). Metaphorization in tourism discourse: From the language of guidebooks to conceptual models in the global development of the tourism industry. Geojournal of Tourism and Geosites, 61(3), 1751–1757. https://doi.org/10.30892/gtg.61333-1543
  12. Castellanos‐Verdugo, M., de los Ángeles Oviedo‐García, M., Roldán, J. L., & Veerapermal, N. (2009). The employee‐customer relationship quality: antecedents and consequences in the hotel industry. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 21(3), 251-274. https://doi.org/10.1108/09596110910948288
  13. Cheng, B. L., Gan, C. C., Imrie, B. C., & Mansori, S. (2019). Service recovery, customer satisfaction and customer loyalty: evidence from Malaysia’s hotel industry. International Journal of Quality and Service Sciences, 11(2), 187-203. https://doi.org/10.1108/IJQSS-09-2017-0081
  14. Çiçekler, A. N., & Aydın, T. (2019). Kavramsal metafor kuramı ve belagat: karşılaştırmalı bir inceleme. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (16), 14-26.
  15. Çiftçi, G., & Sarıışık, M. (2015). Tükenmişlik (Burn out). İçinde D. Küçükaltan, Ş. Aydın Tükeltürk & G. Ç. Gürkan (Ed.), Örgütsel davranışta güncel konular (s. 217-230). Detay Yayıncılık.
  16. Demir, F. O., & Kırdar, Y. (2007). Müşteri ilişkileri yönetimi: CRM. Review of Social, Economic & Business Studies, 7(8), 293-308.
  17. Demirel, A. (2024). Turizm Fakültesi, İçinde, Kozak, N. (Editör), Online Türkiye Turizm Ansiklopedisi, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/turizm-fakultesi (Erişim tarihi: 07.04.2026).
  18. Demirel, Y. (2017). Müşteri İlişkileri Yönetimi (Teori-Uygulama-Ölçüm). Güncellenmiş 3. Baskı. Seçkin Yayıncılık.
  19. Dickson, T. J., & Huyton, J. (2008). Customer service, employee welfare and snowsports tourism in Australia. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 20(2), 199-214. https://doi.org/10.1108/09596110810852177
  20. Doğan, S. (2006). Personel Güçlendirme Rekabette Başarının Anahtarı. 2. Baskı. Kare Yayınları.
  21. Eker, N. (2024). Turizm rehberliği öğrencileri perspektifinden staj uygulamalarına yönelik bir değerlendirme. Turist Rehberliği Dergisi (TURED), 7(2), 94-105.
  22. Emir, O., Pelit, E., & Arslan, S. (2010). Turizm alanında önlisans eğitimi alan öğrencilerin staj öncesi ve sonrası görüşlerinin karşılaştırılması (Afyon Kocatepe Üniversitesi örneği). Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(33), 141-165.
  23. Ertaş, Ç. (2018). Turizm sektöründeki nitelikli çalışan eksikliğinde turizm işletmelerinin payı: İş ilanları üzerinden bir inceleme. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(30), 1143-1172.
  24. Goffman, E. (2009). Günlük Yaşamda Benliğin Sunumu. (B. Cezar, Çev.). Metis Yayınları.
  25. Gül, M., & Gül, K. (2021). Turizm ve otel işletmeciliği bölümü önlisans öğrencilerinin “tatil” kavramına ilişkin algılarının metaforlar yardımıyla analizi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(2), 1404–1423. https://doi.org/10.26677/TR1010.2021.773
  26. Gülenç, S., & Çiçek, D. (2026). Konaklama işletmelerinde sorumlu turizm kavramına ilişkin metaforlar. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 10(1), 79-98.
  27. Güneş, A. & Fırat, M. (2016). Açık ve uzaktan öğrenmede metafor analizi araştırmaları. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi AUAd, 2(3), 115-129.
  28. Gürbüz, S., & Şahin, F. (2017). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Felsefe- Yöntem- Analiz. Gözden Geçirilmiş ve Güncellenmiş 4. Baskı. Seçkin Yayıncılık.
  29. Huddin, M. N., Kurnia, D., Deviyantoro, D., & Nafiudin, N. (2024). The relationship between customer experience, customer satisfaction, customer trust, and customer loyalty in tourism destination. Diponegoro International Journal of Business, 6(2), 142-154. https://doi.org/10.14710/dijb.6.2.2023.142-154
  30. Hülür, A. B. (2017). Erving Goffman: Günlük yaşamda benliğin sunumu (Kitap eleştirisi). Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi (AKAR), 2(4), 158-165.
  31. Jaworska, S. (2017). Metaphors we travel by: A corpus-assisted study of metaphors in promotional tourism discourse. Metaphor and Symbol, 32(3), 161-177. https://doi.org/10.1080/10926488.2017.1338018
  32. Kağnıcıoglu, C. H. (2002). Günümüz işletmelerinin yaşam anahtarı: müşteri odaklılık. Ege Academic Review, 2(1), 79-90.
  33. Karaırmak, Ö., & Güloğlu, B. (2012). Metafor: Danışan ve psikolojik danışman arasındaki köprü. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(37), 122-135.
  34. Kaya, İ., & Atçı, D. (2015). Türk turizm sektöründe çalışma saatlerinin analizi ve değerlendirilmesi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 23-47.
  35. Kesimal, H. N., & Ulusoy Mutlu, H. (2025). Turizm rehberliği öğrencilerinin “turist rehberi” kavramına ilişkin algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 8(4), 1523-1535.
  36. Kırıcı Tekeli, E., & Özcan, C. C. (2022). Ekonomi disiplini çerçevesinde turizm. İçinde İ. İlhan & A. G. Özkoç (Ed.), Disiplinlerarası boyutlarıyla turizm (s. 83–100). Değişim Yayınları.
  37. Koçak, Y., Hazarhun, E., & Enser, İ. (2019). Üniversite öğrencilerinin zorunlu staj tecrübeleri ve turizm kariyerine bakış açıları. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 3(4), 702-722.
  38. Kozak, N. (2020). Türkiye’de Önlisans Düzeyindeki Turizm Programları, İçinde, Kozak, N. (Editör), Online Türkiye Turizm Ansiklopedisi, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/turkiyede-onlisans-duzeyindeki-turizm-programlari (Erişim tarihi: 07.04.2026).
  39. Kozak, N., Kozak, A. M., & Kozak, M. (2017). Genel turizm: İlkeler-kavramlar (19. baskı). Detay Yayıncılık.
  40. Kuşluvan, S., Başoda, A., & Kuşluvan, H. (2016). Konaklama işletmelerinde çalışanların müşteri odaklılığının işgören devrine etkisi: iş tatmininin aracılık rolü. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 27(1), 79-95.
  41. Lakoff, G. & Johnson, M. (1980). Metaphors We Live by, Chicago: Chicago University Press.
  42. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. (2nd Edition). U.S.A: SAGE Publications.
  43. Oğuzbalaban, G. (2019). Karadeniz Ereğli’de yaşayan yerel halkın” turizm” kavramına ilişkin algılarının metaforlar yardımıyla analizi (Analyzing the perceptions of local people living in Karadeniz Ereğli towards “tourism” concept with the help of metaphors). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 7(4), 2566-2581. https://doi.org/10.21325/jotags.2019.487
  44. Olcay, A., Yıldırım, İ., & Sürme, M. (2015). Turizm eğitimi alan öğrencilerin staj eğitimi hakkında görüşleri: Gaziantep ili örneği. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 5(3), 324-334.
  45. Oruç, M. C., & Zengin, B. (2015). Misyon vizyon bildirilerinin müşteri odaklılık yönünden değerlendirilmesi: 5 yıldızlı konaklama işletmeleri örneği. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(3), 31-49.
  46. Öktem, E., & Akdu, S. (2022). Unutulmaz turizm deneyiminin müşteri memnuniyetine ve tekrar ziyaret etme niyetine etkisi. Erciyes Akademi, 36(2), 964-981. https://doi.org/10.48070/erciyesakademi.1127494
  47. Özer, Ö., & Günaydın, Y. (2010). Otel işletmelerinde müşteri memnuniyeti ve müşteri sadakati ilişkisi: dört yıldızlı otel işletmelerinde bir uygulama. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 11(2), 127-154.
  48. Özgürel, G. & Baysal, K. (2020). Turist rehberliği önlisans öğrencilerinin “seyahat olgusuna’’ ilişkin algılarının metafor yöntemi ile analizi. Journal of Social and Humanities Sciences Research,7(63), 3917-3935.
  49. Öztürk, Y., & Seyhan, K. (2005). Konaklama işletmelerinde sunulan hizmet kalitesinin artırılmasında işgören eğitiminin yeri ve önemi. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, (1), 121-140.
  50. Saban, A. (2009). Öğretmen adaylarının öğrenci kavramına ilişkin sahip oldukları zihinsel imgeler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 281-326.
  51. Selimoğlu, Z., & Pehlivan Sarı, E. (2025). Goffman'ın Dramaturjik yaklaşımı bağlamında Instagram'da benlik sunumu: Influencer örneği. Journal of West European Social Sciences, 2(1), 149-165.
  52. Setó-Pamies, D. (2012). Customer loyalty to service providers: examining the role of service quality, customer satisfaction and trust. Total Quality Management & Business Excellence, 23(11-12), 1257-1271. https://doi.org/10.1080/14783363.2012.669551
  53. Şahin, S., Tezcan, A. E., & Bekci, M. (2018). Yerli turistlerin Türkiye, İstanbul, turizm ve turist rehberi ile ilgili metaforları. Turizm Akademik Dergisi, 5(1), 251-264.
  54. Şirin, M. E., & Aksu, M. (2016). Otel işletmelerinde hizmet kalitesinin müşteri memnuniyeti, tekrar satın alma ve tavsiye isteği üzerine etkisi: Trabzon Ortahisar örneği. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2), 530-544.
  55. Taş Gürsoy, İ., & Sonuç, N. (2020). Turizm ve Kültür: Lise ve Üniversite Öğrencilerinin Algılarına İlişkin Metafor Analizi. OPUS International Journal of Society Researches, 15(23), 1809-1828. https://doi.org/10.26466/opus.633139
  56. Taşlıyan, M. (2007). Turizm ve seyahat sektöründe çalışanların iş tatmini ile müşterilerin memnuniyeti arasındaki ilişki: Kahramanmaraş'ta bir alan çalışması. Selçuk Üniversitesi Karaman İ. İ.B. F. Dergisi 9(12), 185-195.
  57. Tok, E. (2018). Okul öncesi öğretmen adaylarının oyuna ilişkin algıları: Metafor analizi örneği. Kastamonu Education Journal, 26(2), 599-611. https://doi.org/10.24106/kefdergi.404885
  58. Tutar, H. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik: bir model önerisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 117-140. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227323
  59. Türker, N., Uçar, M., & Ateş, M. A. (2016). Turizm eğitimi alan öğrencilerin turizm sektörü algıları: Karabük üniversitesi öğrencileri üzerine bir araştırma. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2), 311-333.
  60. T.C. Amasya Üniversitesi, (t.y.a). Amasya Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Aşçılık Programının Misyon ve Vizyonu. Erişim Tarihi: 08.04.2026. https://sbmyo.amasya.edu.tr/bolumler/otel-lokanta-ve-ikram-hizmetleri-bolumu/ascilik-programi
  61. T.C. Amasya Üniversitesi, (t.y.b). Amasya Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Turizm ve Otel İşletmeciliği Programı Genel Bilgi. Erişim Tarihi: 08.04.2026. https://sbmyo.amasya.edu.tr/bolumler/otel-lokanta-ve-ikram-hizmetleri-bolumu/turizm-ve-otel-isletmeciligi-programi
  62. Uslu, A., & Caber, M. (2022). The role of hotel customer–employee bond in generating positive customer behavioral outcomes. Tourism Analysis, 27(3), 299-315. https://doi.org/10.3727/108354222X16449628077694
  63. Usta, I., & Akova, O. (2015). Örgütlerde duygusal emek. İçinde D. Küçükaltan, Ş. Aydın Tükeltürk & G. Ç. Gürkan (Ed.), Örgütsel davranışta güncel konular (s. 33-52). Detay Yayıncılık.
  64. Üzümcü, T. P., Alyakut, Ö., & Günsel, A. (2015). Turizm eğitimi alan öğrencilerin, mesleğin geleceğine ilişkin bakış açıları. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(33), 179-199.
  65. Yazgan, Ç. Ü. (2022) Sosyolojik perspektiften turizm. İçinde İ. İlhan & A. G. Özkoç (Ed.), Disiplinlerarası boyutlarıyla turizm (s. 37–55). Değişim Yayınları.
  66. Yıldırım, E., & Bozkurt, İ. (2022). Turizmin psikoloji disiplini ile kesişimi. İçinde İ. İlhan & A. G. Özkoç (Ed.), Disiplinlerarası boyutlarıyla turizm (s. 57–81). Değişim Yayınları.
  67. Yıldırım Saçılık, M., Çevik, S., & Özkan, Ç. (2016). Turizm ve otel işletmeciliği bölümü önlisans öğrencilerinin” turizm” olgusuna ilişkin metaforik algıları. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (53), 84-103.
  68. Zheng, H. B., & Song, W. J. (2010). Metaphor analysis in the educational discourse: A critical review. Online Submission, US-China Foreign Language, 8(9), 42-49.