Business & Management Studies: An International Journal
<span style="background-color: transparent; color: #000000; cursor: text; display: inline; float: none; font-family: &quot; noto sans&quot;,arial,helvetica,sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: 2; text-align: left; text-decoration: none; text-indent: 0px; text-transform: none; -webkit-text-stroke-width: 0px; white-space: normal; word-spacing: 0px;">BMIJ - Business & Management Studies: An International Journal Dergisinde makalelerin telif hakları Yazarlardadır. <span style="background-color: transparent; color: #000000; cursor: text; display: inline; float: none; font-family: &quot; noto sans&quot;,arial,helvetica,sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: 2; text-align: left; text-decoration: none; text-indent: 0px; text-transform: none; -webkit-text-stroke-width: 0px; white-space: normal; word-spacing: 0px;">BMIJ - Business & Management Studies: An International Journal<span style="display: inline !important; float: none; background-color: transparent; color: #000000; cursor: text; font-family: 'Noto Sans',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: 2; text-align: left; text-decoration: none; text-indent: 0px; text-transform: none; -webkit-text-stroke-width: 0px; white-space: normal; word-spacing: 0px;">, yayınladığı makaleleri Creative Commons (cc by-nc-nd 4.0) lisansı kapsamında korumaktadır. Makale gönderen yazarlar bunu kabul etmiş sayılır.
Psikolojik faktörlerin tüketicilerin kripto varlıklara yatırım yapma niyetlerine etkisi: Demografik özelliklerin düzenleyici rolü
Bu çalışma, kripto varlıklara karşı algılanan riski literatürde yeterince irdelenmeyen psikolojik faktörler çerçevesinde ele alarak yatırım yapma niyetinin nasıl şekillendiğini keşfetmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada kripto varlıklara yönelik risk algılamasının psikolojik belirleyicileri olarak öz-yeterlik, finansal FOMO, gelecek kaygısı, kripto varlıklara güven ve kripto varlık platformlarına güven olarak incelenmiştir. Bununla birlikte bazı temel demografik özelliklerin düzenleyici rolünü ortaya çıkarmak hedeflenmiştir. İstanbul örnekleminde toplanan 287 geçerli veri kullanılarak Yapısal Eşitlik Modellemesi, PROCESS makrosu aracılığıyla dolaylı ve düzenleyici etki analizleri yürütülmüştür. Araştırma sonucunda katılımcılarda öz-yeterlik ve kripto varlıklara güvenin bu tür varlıklara karşı algılanan riski ters yönde etkileyerek azalttığı, gelecek kaygısının ise algılanan riski artırdığı saptanmıştır. Finansal FOMO ve kripto varlık platformlarına olan güvenin algılanan risk üzerinde anlamlı etkisi bulunmamıştır. Ayrıca katılımcıların risk algılamasının kripto varlıklara yatırım yapma niyetini olumsuz yönde etkilediği ortaya çıkarılmıştır. Diğer yandan, cinsiyetin düzenleyici etkisi bulunmazken, gelecek kaygısının algılanan risk üzerindeki etkisinde medeni durumun düzenleyici rolü olduğu keşfedilmiştir. Araştırma bulguları doğrultusunda teorik çıkarımlar yapılmış ve kripto varlık pazarında faaliyet gösteren aktörlere güven artırıcı stratejiler konusunda içgörüler sunulmuştur.
Kripto Varlıklar, Tüketici Davranışı, Algılanan Risk, Tüketici Güveni, Dijital Pazarlama, Finansal FOMO, Öz-Yeterlik
Telif Hakkı (c) 2025 Mahmut Selami Akın- Sevi Baloğlu Sevinç http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Türkiye gayrimenkul sektörünün sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi: PESTLE analizi
Araştırma kapsamında, Türkiye gayrimenkul sektörünün sürdürülebilirlik açısından politik, ekonomik, sosyal, teknolojik, yasal ve çevresel faktörler temelinde PESTLE ve SWOT analizleri ile değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülen çalışmada mevzuat dokümanları, kalkınma planları, resmi kurum raporları, uluslararası kuruluş yayınları ve akademik literatürden elde edilen veriler kullanılmıştır. Araştırma bulguları, Türkiye’de sosyal konut politikaları, kentsel dönüşüm düzenlemeleri ve afetlere karşı direnç stratejilerinin politik açıdan belirleyici olduğunu göstermektedir. Ekonomik faktörlerde yüksek volatilite, faiz dalgalanmaları, konut erişilebilirliği sorunları ve ipotekli finansman sistemindeki eksiklikler sektörün karşı karşıya geldiği en önemli sorunlar arasında gelmektedir. Sosyal boyutta; iş gücü hakları, kayıt dışı istihdam gibi konular sektörün ilerleme kat etmesi gereken konularındandır. Teknolojik ve yasal faktörlerde dijitalleşme, e-devlet ve yeşil sertifikasyon sistemleri sektöre pozitif katkı sağlamakta, ancak uygulama ve denetim zayıflıkları sürmektedir. Çevresel açıdan yeşil bina standartları, enerji verimliliği ve çevre dostu malzeme kullanımında ilerleme olsa da karbon ayak izi ve kaynak verimliliği konularında gelişme gerekmektedir. Sonuç olarak, sürdürülebilir bir gayrimenkul sektörünün inşası için bütüncül reformların hayata geçirilmesi ve disiplinler arası iş birliklerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Araştırma, bu çok katmanlı sorun alanlarını ortaya koyarak politika yapıcılar için sektörel dönüşüm ve uzun vadeli stratejik planlama açısından yol gösterici bir çerçeve sunmaktadır.
Sürdürülebilirlik, Gayrimenkul Sektörü, PESTLE, SWOT
Telif Hakkı (c) 2025 Gülnaz Şengül Güneş- Kürşat Yalçiner http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Akademik literatürde tüketici kafa karışıklığı: 1966–2024 dönemine ait bibliyometrik bir inceleme
Küreselleşen pazar yapısı ve giderek karmaşıklaşan pazar dinamikleri, tüketici kafa karışıklığını günümüzde önemli bir sorun haline getirmiştir. Tüketiciler, çok sayıda seçenek ve bilgiyle karşı karşıya kaldıklarında, seçim yapma sürecinde kafa karışıklığı yaşayabilmektedirler. Bu durum, markalar ve ürünler arasındaki benzerlik, aşırı seçenek, belirsiz veya çelişkili bilgiler gibi birçok faktörle tetiklenebilir. Kafa karışıklığının hem duygusal hem de davranışsal sonuçları tüketicilerin seçimlerini etkileyebilir. Bu da markalar için hem bir zorluk hem de fırsat yaratmaktadır. Bu çalışmanın amacı, tüketici kafa karışıklığı (consumer confusion) kavramının literatürdeki gelişimini, bu olgunun çeşitli faktörlerle nasıl ilişkilendiğini ve literatürdeki boşlukları belirlemeyi hedeflemektedir. Çalışma, Web of Science ve Scopus veri tabanlarında yer alan yayınlar temel alınarak yürütülmüş olup, toplam 323 yayın bibliyometrik ve küme temelli sistematik derleme yaklaşımıyla analiz edilmiştir. Literatür taraması, tüketici kafa karışıklığının farklı boyutlarını ve bu durumun tüketici davranışları üzerindeki etkilerini açıklayan anahtar çalışmaları belirlemektedir. Ayrıca, bu alandaki araştırmaların trendlerini ve gelecekteki araştırma fırsatlarını tartışarak, tüketici kafa karışıklığının satın alma kararları üzerindeki etkisini daha derinlemesine analiz etmektedir.
Tüketici Kafa Karışıklığı, Pazarlama, Bibliyometrik Analiz
Telif Hakkı (c) 2025 Özge Seskir Güvendik http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
İnsanları yönlendirmek ve kendi temsilini yaratmak, insanlığın var olduğundan beri vazgeçemediği arzular olmuştur. 1956 yılında yapay zekâ disiplininin kurulmasıyla insanlık, bu hayaline biraz daha yaklaşmıştır. Günümüzde yapay zekâ, dar alanlarda insana üstünlük sağlayabilmektedir; fakat insan, insanları yöneltebilme becerisini yapay zekâya devretmeye hazır mıdır? Bu soru, günümüzde literatürde süregelen önemli bir tartışmayı oluşturmaktadır. Bu çalışma, bu sorunun ışığında yapay zekâ çağında liderliğin dönüşümünü incelemektedir. Yapılan literatür incelemesi sonucunda ortaya çıkan iki ana tema, yapay zekâ destekli liderlik ve yapay zekâ liderliği olarak belirlenmiştir. Yapay zekâ destekli liderlik, literatürde yaygın olarak kabul gören liderlik modelini yansıtmaktadır ve bu tema, yapay zekânın liderliğe katkıları ile yapay zekâ çağında insan liderlerin beceri ve sorumlulukları başlıkları altında ele alınmıştır. Diğer yandan, literatürde henüz sınırlı sayıda destekçisi bulunan yapay zekâ liderliği, mevcut tartışmalar çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu çalışma, yapay zekâ destekli liderliği kapsamlı boyutlarıyla incelemesi ve yapay zekâ liderliği üzerine yapılan güncel tartışmaları sunması açısından önem taşımaktadır.
Yapay Zeka, Lderlik, Yapay Zeka Destekli Liderlik, Yapay Zeka Liderliği
Telif Hakkı (c) 2025 Aslıhan Ünal http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Otel işletmelerinin pazarlama ve finansman sorunları: Ayvalık otellerine yönelik bir uygulama
Bu çalışmanın amacı, Balıkesir’in Ayvalık ilçesinde faaliyet göstermekte olan, otel işletmelerinin pazarlama ve finansal konularda karşı karşıya kaldıkları zorlukların ve sorunların ortaya koyulmasıdır. Araştırma, betimsel bir nitelik taşımakta olup, nicel veri toplama teknikleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, Ayvalık ilçesinde faaliyet gösteren turizm işletme belgeli otel işletmeleri oluşturmaktadır. Evren içerisinden tesadüfi olmayan, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen ve araştırmaya katılmayı kabul eden 30 otel işletme yöneticilerine anket uygulanmıştır. Anket formu aracılığıyla elde edilen veriler doğrultusunda otel işletmelerinin pazarlama açısından tanıtım ve bilgilendirme müşteri memnuniyeti ve dijital pazarlama konusunda sorunlar yaşadığı tespit edilmiştir. Otel işletmelerinin finansal açıdan ise yüksek faiz oranları, aşırı teminat talepleri, kısa vadeler, nakit akış sorunları, işçi maliyetleri, mal ve hizmet fiyatlarının artışı ile kredi kartı komisyonlarının yüksekliği gibi sorunlarla karşı karşıya olduğu belirlenmiştir. Araştırma bulguları çerçevesinde bölgedeki otel yöneticileri ve araştırmacılara öneriler sunulmuştur.
Pazarlama Sorunları, Finansman Sorunları, Otel İşletmeleri, Konaklama İşletmeleri, Ayvalık
Telif Hakkı (c) 2025 Elif Bezirgan- Yakup Dinç http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Sürdürülebilir liderliğin kariyer memnuniyeti üzerindeki etkisinde inovatif davranışın aracılık rolü
İşletmeleri sürdürülebilir kalkınmaya teşvik eden sürdürülebilir liderlik her geçen gün daha fazla ilgi görmektedir. Sürdürülebilir liderler iş modellerini dönüştürürken sürdürülebilirliğin çevresel, ekonomik ve sosyal boyutları göz önünde bulundurarak çalışan kariyerini desteklemektedir. Bu bağlamda sürdürülebilir liderliğin çalışanların kariyer memnuniyeti üzerindeki etkisinde hangi kavramların etkilediğine yönelik bulguların sınırlı olması önemli bir araştırma problemi olarak ortaya çıkmaktadır. Çalışmanın amacı sürdürülebilir liderliğin kariyer memnuniyeti üzerindeki etkisinde inovatif davranışın aracılık rolünü belirlemektir. Bu kapsamında kolayda örneklem yöntemi ile endüstri işletmelerinden 310 çalışandan elde edilen veriler yapısal eşitlik modellemesi yöntemi ve Smart PLS programı aracılığıyla değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, sürdürülebilir liderliğin çalışanların kariyer memnuniyeti üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğunu; bu etkide inovatif davranışın ise kısmi aracılık rolü üstlendiği ortaya koyulmuştur. Çalışma sürdürülebilir liderlik, inovatif davranış ve kariyer memnuniyeti ilişkisini aracılık modeliyle bütüncül bir şekilde test ederek alan yazında bu yöndeki boşluğu doldurmakta ve literatüre özgün bir katkı sunmaktadır. Bu ilişki örüntüsünde çalışma “Sosyal Bilişsel Kariyer Teori” ve “Sosyal Bilişsel Teori” temelinde değerlendirilmiştir. Sosyal bilişsel teori çevresel ve özyeterlik olmak üzere iki boyut üzerinden açıklanmaktadır.
İnovatif Davranış, Kariyer Memnuniyeti, Liderlik, Sürdürülebilir Liderlik
Telif Hakkı (c) 2025 Engin Karafakıoğlu- Esra Aydın Göktepe http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Sonuç odaklı çalışma ortamı (ROWE) modelinin çağdaş insan kaynakları yönetimine entegrasyonu: Karşılaştırmalı ve stratejik bir bakış açısı
Çalışma yaşamında hızlı teknolojik gelişmelerin hizmet sektörünü ön plana çıkarmasıyla birlikte, bilgi temelli iş gücüne olan gereksinim artmıştır. Bu durum, daha yüksek düzeyde uzmanlaşmış personel ihtiyacını gündeme getirmiş ve bilgi işçilerine olan talebi artırmıştır. Bu bağlamda, ROWE modelinin bilgi işçilerine yönelik istihdam ihtiyaçlarını karşılamada potansiyel bir çözüm sunduğu değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Sonuç Odaklı Çalışma Ortamı (ROWE) modelini kapsamlı biçimde ele alarak temel özelliklerini, insan kaynakları yönetimi (İKY) uygulamalarıyla ilişkisini ve diğer İKY modelleriyle benzerlik ve farklılıklarını ortaya koymaktır. Çalışma, aynı zamanda ROWE’nin performans yönetimi ve yetkinliğe dayalı insan kaynakları yönetimi (YDİKY) yaklaşımlarıyla etkileşimini inceleyerek, stratejik insan kaynakları yönetimi (SİYK) bağlamındaki katkılarını ve entegrasyon biçimlerini değerlendirmektedir. Araştırma, betimsel nitelikte bir literatür taramasına dayanan kapsamlı ve sistematik doküman analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Bulgular, ROWE’nin İKY alanında stratejik bir önem taşıdığını göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, ROWE’nin örgütsel yapıları, yetkinlik temelli uygulamaları ve performans odaklı süreçleri nasıl dönüştürdüğüne ilişkin bütüncül bir çerçeve sunarak literatürde önemli bir boşluğu doldurmaktadır.
ROWE Çalışma Modeli, Yetkinliğe Dayalı İnsan Kaynakları Yönetimi (YDİKY), Performans Yönetimi, Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi (SİKY)
Telif Hakkı (c) 2025 Recep Caner Erselcan http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
OECD ülkelerinde yeşil büyüme, yönetişim ve yeşil teknoloji inovasyonunun sürdürülebilir kalkınma hedeflerine etkisi: Bir CS-ARDL analizi
Küresel çapta sürdürülebilir bir yapının oluşturulması, ekonomik göstergelerin ötesine geçmekte ve yeşil kavramının etkin bir şekilde kullanılmasını zorunlu hale getirmektedir. Bu kapsamda hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeleri bünyesinde barındıran OECD ülkelerinin yeşil dönüşüm performansları analiz edilerek, mevcut durumlarının ortaya çıkartılması kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışmada OECD ülkelerinde yeşil büyümenin, yönetişimin ve yeşil teknoloji inovasyonunun, çevresel ve sosyal bağlamda belirlenen sürdürülebilir kalkınma hedeflerine etkisinin belirlenmesi hedeflenmiştir. CS-ARDL yönteminin kullanıldığı bu çalışmada analize ait varsayımlar dikkate alınarak; yatay kesit bağımlılığı testi sonrasında ise birim kök testleri, heterojenlik analizi ve eşbütünleşme testleri gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları, CS-ARDL yöntemi için gerekli koşulları sağlaması üzerine belirlenen modeller için kısa ve uzun vadeli sonuçlar elde edilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde, sürdürülebilirliğin çevresel boyutunda, yeşil büyümenin karbon emisyonlarını kısa vadede azalttığı fakat uzun vadede anlamlı bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca yeşil teknolojinin kısa vadede karbon emisyonlarını arttırdığı tespit edilmiştir. Sürdürülebilirliğin sosyal boyutuna ait elde edilen bulgular incelendiğinde ise ekonomik büyümenin, kısa ve uzun dönemde belirli bir yılda istihdam edilen toplam işgücünü pozitif yönde etkilediği gözlemlenmiş diğer değişkenlerin istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin bulunmadığı gerçekleştirilen analiz sonuçlarında ortaya konulmuştur. Bu çalışmada kullanılan değişkenler ile OECD kapsamında literatürde herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu bağlamda CS-ARDL yöntemi ile gerçekleştirilen bu çalışmanın literatüre önemli katkılar sunması beklenmektedir.
Sürdürülebilirlik, Yeşil Büyüme, Yönetişim, Yeşil Teknoloji, Panel veri Analizi
Telif Hakkı (c) 2025 Okan Kekül http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Denge arayışı: Banka çalışanlarında iş stresinin iş doyumu üzerindeki etkisinin incelenmesi
Stres, kişinin zihinsel ve fiziksel bütünlüğünü olumsuz yönde etkileyen içsel ve dışsal faktörlerin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. İş stresi, iş ortamında karşılaşılan baskı ve taleplerin çalışanların duygusal ve zihinsel dengelerini bozma potansiyeline sahiptir. İş doyumu ise çalışanların işlerinden ve iş ortamlarından duydukları memnuniyet düzeyini ifade etmektedir. Literatürde, yüksek iş doyumunun çalışan bağlılığını, motivasyonu ve genel mutluluğu artırdığı; düşük iş doyumunun ise işten ayrılma niyeti, düşük performans ve artan stres ile ilişkili olduğu belirtilmektedir. Bankacılık sektörü, yoğun iş yükü, sıkı çalışma saatleri ve müşteri ilişkileri gibi stres faktörlerinin ön plana çıktığı sektör olarak dikkat çekmektedir. Dolayısıyla, banka çalışanlarının yaşadığı stres ile iş doyumları arasındaki etkileşimin incelenmesi, gerek bireysel gerekse örgütsel düzeyde iyileştirmeler yapılabilmesi açısından önem arz etmektedir. Bu araştırmada, Elazığ ilinde görev yapan 253 banka çalışanından anket yöntemiyle elde edilen veriler nicel yöntemlerle analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, çalışanların stres seviyeleri ile iş doyumları arasında anlamlı ve negatif bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca regresyon analizi, stresin iş doyumunu anlamlı biçimde yordadığını ortaya koymuştur. Bulgular, banka çalışanlarının stres düzeyleri arttıkça iş doyumlarının azaldığını göstermektedir. Bu doğrultuda, bankacılık sektöründe stres yönetimine yönelik programların geliştirilmesi ve iş doyumunu artırıcı örgütsel düzenlemelerin yapılması önerilmektedir.
Telif Hakkı (c) 2025 Emirhan Yetiş http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
BYF fiyatları üzerindeki makroekonomik etkiler: iShares MSCI Türkiye'den kanıtlar
Borsa yatırım fonları (ETFs), günümüzde finansal piyasalara erişim için en yaygın kullanılan finansal araçlar arasındadır. Bu çalışmada, BIST100 endeksi, döviz kuru, faiz oranı, doğrudan yabancı yatırım girişleri, Türkiye'nin CDS primleri ve VIX gibi temel makro finansal göstergelerin iShares MSCI Türkiye'nin fiyat dinamikleri üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Analiz, 2013-2024 dönemini kapsayan çeyreklik veriler kullanılarak ARDL metodolojisinden yararlanılmıştır. Analiz sonuçları, değişkenler arasında bir eşbütünleşme ilişkisi olduğunu göstermektedir. Uzun vadede, iShares MSCI Türkiye, BIST100 endeksi ile istatistiksel olarak anlamlı pozitif ilişki sergilerken, döviz kuru ile istatistiksel olarak anlamlı negatif ilişki göstermektedir. iShares MSCI Türkiye fiyatlarında oluşan şokların kısa vadede etkili olduğu ve en az %95'inin bir sonraki döneme yansıdığı belirlenmiştir. Ancak, bu şoklar bir sonraki dönemde dengelenmekte ve yakınsama göstermektedir. Granger nedensellik analizi sonuçlarına göre, döviz kuru ve doğrudan yabancı yatırım girişleri, iShares MSCI Türkiye hisse senedinin Granger nedenleridir. Bu nedenle, BIST100, döviz kuru ve doğrudan yabancı yatırım girişleri göstergeleri, iShares MSCI Türkiye yatırımcıları ve fon yöneticileri için yatırım stratejilerini belirlemede önemlidir.
Borsa Yatırım Fonları (BYF), Döviz Kuru, Doğrudan Yabancı Yatırımlar (FDI), Hisse Senedi Piyasası
Telif Hakkı (c) 2025 Umut Kemeç- Veysel Kula- Ender Baykut http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
ADR'ler ile ana ülke makroekonomik göstergeleri arasındaki dinamik bağlantılar: Türkiye’den ampirik kanıtlar
ABD hisse senedi piyasasında, Amerikan Depo Sertifikası (ADR) yöntemiyle Türkiye menşeli 17 şirket hissesi çifte kayıtlıdır. Bu hisselerin getiri ve temettü performansı BNY Mellon Türkiye Klasik ADR endeksi (BKCTRT) ile ölçülmektedir. Portföy çeşitlendirmesinde ADR’leri tercih edecek yatırımcılar açısından ana ülke temel ekonomik göstergelerinin ADR piyasası üzerindeki etkileri önemli bir konudur. Çalışma ana ülke Tükiye’nin enflasyon, reel döviz kuru, faiz ve CDS göstergelerinde meydana gelen değişimlerin, ABD piyasasındaki Türkiye BKCTRT endeksi üzerinde etkisini ve aralarındaki dinamik ilişkieri araştırmaktadır. Çoklu değişkenler arası ilişkilerin analizinde Otoregresif Dağıtılmış Gecikme Modeli (ARDL) yaklaşımı kullanılmıştır. ARDL modelinin istatistiki tutarlılığı için modelin varsayım sınamaları, anlamlılığı, kararlılığı test edilmiştir. ARDL eş bütünleşme analiz sonuçları değişkenler arasında uzun dönemli eş bütünleşme ilişkisini doğrulamaktadır. Uzun dönemde Türkiye enflasyon ve reel döviz kurundaki değişim BKCTR endeksini istatistiksel olarak pozitif, CDS ise negatif etkilemektedir. Faiz değişkenin uzun dönem etkisi istatistiksel olarak anlamsızdır. Kısa dönemde CDS değişkeni istatistiksel olarak anlamlı BKCTRT endeksini iki gecikmeye kadar etkilemektedir. Kısa dönemde elde edilen hata terimi katsayısı (ECM) negatiftir ve mevcut dönemde yaşanan bir şok etkisi bir sonraki dönemde % 18’i düzeltilmektedir. Sonuçlara göre Türkiye temel ekonomik göstergelerindeki değişimlerden ABD piyasasına doğru bir etki söz konusudur. Elde edilen sonuçlara göre yatırımcılara ABD hisse senedi piyasasında Türkiye ADR’lerini portföye dahil edilmesi ve çıkartılması kararlarında, türev piyasalarda Türkiye Klasik (BKCTRT) endeksi opsiyonu alım satım kararlarında Türkiye’nin CDS, reel döviz kuru ve enflasyondaki değişmeleri ve beklentileri dikkate almaları önerilir.
Amerikan Depo Sertifikaları (ADR), Çift Kayıt, ARDL Modeli
Telif Hakkı (c) 2025 Murat Topcu http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
İşletmenin sürekliliği ve denetçi görüşüyle ilişkisi: Borsa İstanbul’da imalat sektöründe faaliyet gösteren işletmeler üzerine bir araştırma
Bu çalışma, işletmenin sürekliliği ile bağımsız denetçi görüşleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, 2018–2022 yılları arasında Borsa İstanbul’da imalat sektöründe faaliyet gösteren firmaların verileri kullanılmıştır. İşletmenin süreklilik durumu Altman Z skoru, Ohlson skoru, Zmijewski skoru ve kaldıraç oranı gibi finansal göstergelerle ölçülmüş; denetçi görüşü ile bu göstergeler arasındaki ilişki Lojistik Regresyon ile analiz edilmiştir. Analiz bulguları, finansal sıkıntı göstergeleri arttıkça denetçilerin olumlu görüş dışında görüş verme olasılığının arttığını göstermektedir. Ayrıca olası endojenlik sorunu için Araç Değişkenli model uygulanmıştır ve bu modelin sonuçları ana sonuçlar ile paraleldir. Denetim firmalarının büyüklüğüne göre yapılan ek analizlerde, küçük denetim firmalarının süreklilik riskini daha belirleyici bir unsur olarak değerlendirdiği; büyük denetim firmalarının ise farklı risk faktörlerini göz önünde bulundurabileceği tespit edilmiştir.
İşletmenin Sürekliliği, Denetçi Görüşü, Finansal Risk Skorları, Lojistik Regresyon, IV-Probit Modeli
Telif Hakkı (c) 2025 Günay Baba- Murat Ocak- Gülümser Ünkaya http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Aksak rekabet piyasalarında gecikmiş hanehalkı borçları için Helalleşme (uzlaşma) endeksi
Bu çalışma, hane halkı borç ilişkilerinde gecikmelerin sosyal ve ekonomik adalet açısından nasıl yönetilebileceğini incelemektedir. Bu amaçla, “Helalleşme Endeksi” adı verilen yeni bir ölçüm aracı geliştirilmiştir. Endeksin içeriği, 26 uzmanın görüşleri alınarak oluşturulmuş ve paranın değer kaybı hesabında, İçsel Faktörler: (Tüketici Fiyat Endeksi, Deflatör, Asgari Ücret Artışı, Konut Fiyat Endeksi) ve Dışsal Faktörler: (Gram Altın Fiyatı, Reel Efektif Döviz Kuru, Petrol Fiyatları) gibi ekonomik göstergeler dikkate alınarak hesaplanmıştır. Böylece endeks, etik temelli uzlaşmayı ve taraflar arasında adil bir denge kurulmasını amaçlayan normatif bir çerçeve sunmaktadır. Helalleşme Endeksi, yalnızca ekonomik göstergelere değil; aynı zamanda sosyal politika açısından toplumsal uzlaşma, tüketici hakları ve gelir dağılımında adalet ilkelerine de dayanmaktadır. Bu yönüyle çalışma, borç ilişkilerinde etik, vicdani ve toplumsal boyutları dikkate alan yeni bir yaklaşım sunmakta; sosyal bütünleşme ve ekonomik güvenliğin güçlendirilmesine katkıda bulunmaktadır. Helalleşme Endeksi’nin farklı ülke koşullarına uyarlanabilmesi, çalışmanın öncü bir nitelik taşımasına imkân vermektedir.
Adalet, Aksak Rekabet, Helalleşme Endeksi
Telif Hakkı (c) 2025 Durmuş Baysal- Nazif Çalış- Enes Eminoğlu http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
İşyerinde şiddete maruz kalma durumuna göre çalışanların örgütsel bağlılık ve iş tatmini düzeylerinin karşılaştırılması
Bu çalışma, Kars ilinde görev yapan acil servis sağlık çalışanları arasında işyerinde şiddete maruz kalma durumuna göre örgütsel bağlılık ve iş tatmini düzeylerindeki farklılıkları incelemektedir. Nicel ve kesitsel bir tasarım kullanılarak, Temmuz 2024 ile Şubat 2025 arasında Kars ilindeki 127 sağlık çalışanından demografik bir anket, Meyer ve Allen (1991) Örgütsel Bağlılık Ölçeği ve Brayfield ve Rothe (1951) İş Tatmini Ölçeği'nin kısa formu aracılığıyla veri toplanmıştır. Bulgular, katılımcıların %54,3'ünün işyerinde şiddete maruz kaldığını, bunun ağırlıklı olarak sözel olduğunu ve sıklıkla hastaların yakınları tarafından gerçekleştirildiğini göstermektedir. Şiddete maruz kalma, örgütsel bağlılığı (p = .047) ve iş tatminini (p = .044) önemli ölçüde azaltmıştır. Örgütsel bağlılık ile iş tatmini arasında pozitif bir ilişki (r = .367, p < .01) tespit edilmiş olup, normatif bağlılık en güçlü bağlantıyı göstermektedir. Sonuçlar, sağlık çalışanlarının refahını korumak ve işyeri sonuçlarını iyileştirmek için hedefli şiddet önleme stratejilerine, daha az deneyimli personel için eğitime ve kurumsal destek sistemlerine olan ihtiyacı vurgulamaktadır.
İşyerinde Şiddet, İş Tatmini, Örgütsel Bağlılık
Telif Hakkı (c) 2025 Enes Kaya http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Kurum içi kriz iletişimi ile algılanan belirsizlik arasındaki ilişkide yönetici ve iş arkadaşı desteğinin düzenleyici rolü
Bu çalışmanın amacı, kurum içi kriz iletişimi ile algılanan belirsizlik arasındaki ilişkide, yönetici desteği ve iş arkadaşı desteğinin düzenleyici rolünü ortaya koymaktır. Deprem bölgesinde faaliyet gösteren üniversitelerde görev yapan 256 akademik ve idari personele yönelik nicel veri toplama tekniklerinden “anket” uygulanmıştır. İlgili literatür çerçevesinde geliştirilen araştırma hipotezleri anket sonrasında elde edilen veriler üzerinden test edilmiştir. Veriler, SPSS 25 paket programı kullanılarak, tanımlayıcı istatistikler, pearson korelasyon, regresyon ve düzenleyici değişken analizleri yapılmıştır. Elde edilen bulgular, kurum içi kriz iletişiminin algılanan belirsizlik üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğunu ve yönetici desteğinin bu ilişkide düzenleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Buna göre, kriz dönemlerinde algılanan belirsizliğin azaltılmasında kurum içi kriz iletişimi ile yönetici desteğinin önemli rol oynadığı bulgusu ortaya konulmuştur. Bunların yanında, bu ilişkide iş arkadaşı desteğinin düzenleyici etkisinin olmadığı tespit edilmiştir.
Kurum İçi Kriz İletişimi, Algılanan Belirsizlik, Yönetici Desteği, İş Arkadaşı Desteği
Telif Hakkı (c) 2025 Sefa Usta- Emine Yılmaz Atik http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Fiziksel sermaye, sanayi katma değeri ve doğrudan yabancı yatırımların ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: AB ülkelerinden kanıtlar
Bu çalışmada, 1995-2024 döneminde Avrupa Birliği (AB) ülkeleri örnekleminde ekonomik büyüme ile fiziksel sermaye, sanayi katma değeri, doğrudan yabancı yatırımlar ve işgücü arasındaki ilişki panel veri analiziyle incelenmiştir. Öncelikle seriler arasında yatay kesit bağımlılığı testi uygulanmış ve ülkeler arasında güçlü bir bağımlılık yapısının varlığı ortaya konmuştur. Daha sonra birim kök testleri gerçekleştirilmiş ve serilerin durağanlık düzeylerine göre Panel ARDL yönteminin uygun olduğu tespit edilmiştir. Ancak nihai olarak panelde belirlenen güçlü yatay kesit bağımlılığı ve heterojenlik nedeniyle daha güvenilir sonuçlar elde edebilmek amacıyla CS-ARDL modelinin kullanılmasına karar verilmiştir. Elde edilen bulgular, kısa dönem analizlerinde sanayi katma değeri değişkeninin ekonomik büyüme üzerinde negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu, diğer değişkenlerin kısa vadeli etkilerinin ise anlamlı olmadığını göstermektedir. Uzun dönem analiz sonuçlarına göre ise sanayi katma değeri ve fiziksel sermaye değişkenlerinin ekonomik büyüme üzerinde pozitif yönde etkiler ürettiği belirlenmiştir. Buna karşın, doğrudan yabancı yatırımlar ve işgücü değişkenlerinin uzun dönem katsayıları istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Bu sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde, ekonomik büyümenin sürdürülebilirliği açısından fiziksel sermaye ve sanayi üretiminde katma değer yaratımının AB ülkeleri örnekleminde temel belirleyici unsurlar olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, doğrudan yabancı yatırımların ve işgücü arzının uzun vadede büyümeye anlamlı katkı sağlamaması, bu alanlarda yapısal politikaların gözden geçirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.
Ekonomik Büyüme, Fiziksel Sermaye, Sanayi Katma Değeri, Doğrudan Yabancı Yatırımlar, İşgücü, CS-ARDL Modeli
Telif Hakkı (c) 2025 Mücahit Ülger http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Dijital liderliğin örgütsel performans üzerindeki etkisinde örgütsel öğrenmenin aracılık rolü
Birçok ülke ve işletme yönetiminde hızı farklı da olsa bir dijital dönüşüm süreci yaşanmaktadır. İşletmelerin bu dönüşümü sağlam temellerle yönetmesi ve sürece uyum sağlaması, sürdürülebilir olabilmeleri açısından önem arz etmektedir. Dijitalleşmeyle birlikte liderlik vasıfları değişmekte, geleneksel özellikler yerine dijital ürün ve uygulamaların kullanıldığı, teşvik edildiği liderlik tarzı ön plana çıkmaktadır. Liderlerinin sürece uyumu, desteği, dijital dönüşümün üretim ve hizmet süreçlerine uyarlanmasında kritik bir rol oynamaktadır. Dijital liderliğin bu rolünün etkilediği alanlardan birinin örgütsel performans olduğu değerlendirilmektedir. Örgütsel performans kavramı, belirlenen hedefe ulaşma derecesini ifade etmektedir. Örgütsel öğrenme ise yeni birtakım yöntem ve bilgilerin elde edilmesidir. Bu çalışmanın amacı, dijital liderliğin örgütsel performans üzerindeki etkisinde örgütsel öğrenmenin aracılık rolünün bulunup bulunmadığını tespit etmektir. Bu çalışmada 192 iş görene online anket uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizi için SPSS 24 ve AMOS 25 yazılımları kullanılmıştır. Temel Frekans, Normallik Testi, Doğrulayıcı Faktör, Cronbach Alfa Güvenilirlik, Korelasyon, Etki ve Aracılık analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda dijital liderliğin örgütsel öğrenme ve örgütsel performans, örgütsel öğrenmenin ise örgütsel performans üzerinde olumlu etkisinin olduğu; dijital liderliğin örgütsel performans üzerindeki etkisinde örgütsel öğrenmenin aracılık rolünün olduğu elde edilmiştir.
Dijital Liderlik, Örgütsel Öğrenme, Örgütsel Performans
Telif Hakkı (c) 2025 Ramazan Vedat Sönmez- Cahit Çağlın- İsa Sezer http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Konaklama işletmelerinde müşteri deneyimi ile müşteri memnuniyeti, tavsiye davranışı ve tekrar ziyaret niyeti arasındaki ilişki: İstanbul örneği
Bu çalışma, İstanbul'da faaliyet gösteren konaklama işletmelerinde müşteri deneyimi algıları ile müşteri memnuniyeti, tekrar ziyaret etme niyeti ve tavsiye davranışı arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Ayrıca müşteri deneyimi algılarının demografik özelliklere göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğini de araştırmaktadır. Araştırma nicel bir yaklaşıma dayanmakta olup, veriler yapılandırılmış bir anket aracılığıyla toplam 605 katılımcıdan toplanmıştır. Analizler regresyon analizi, t-testleri ve tek yönlü ANOVA kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar, müşteri deneyimi ile müşteri memnuniyeti arasında güçlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir pozitif ilişki olduğunu, yüksek düzeyde açıklayıcı güce sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Benzer şekilde, müşteri deneyiminin hem tekrar ziyaret etme niyetinin hem de tavsiye davranışının önemli bir belirleyicisi olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, müşteri deneyiminin hem duygusal hem de davranışsal sonuçları şekillendirmede kritik bir rol oynadığını göstermektedir. Ayrıca çalışma, demografik gruplar arasında deneyim algılarında önemli farklılıklar olduğunu ortaya koymaktadır. Z kuşağı katılımcıları diğer yaş gruplarına göre daha olumlu deneyimler bildirmiştir. Erkek katılımcılar da kadın katılımcılara göre daha olumlu bir algıya sahipti. En yüksek deneyim puanları lise ve altı eğitim düzeyine sahip katılımcılarda gözlemlenirken, en düşük puanlar ön lisans grubunda bulunmuştur. Gelir açısından, mali durumlarını "kötü" olarak tanımlayan katılımcılar daha düşük deneyim algıları bildirirken, "çok kötü" kategorisindekiler şaşırtıcı bir şekilde daha yüksek puanlar bildirmiştir. Sonuç olarak, bulgular müşteri deneyiminin konaklama sektöründeki stratejik önemini vurgulamaktadır. Memnuniyeti artırmanın ötesinde, müşteri deneyimi aynı zamanda sadakati ve olumlu ağızdan ağıza iletişimi de teşvik etmektedir. İstanbul'un konaklama sektörü bağlamında, bu sonuçlar iyi tasarlanmış bir müşteri deneyimi stratejisinin müşteri davranışını önemli ölçüde etkileyebileceğini ve daha güçlü bir rekabet pozisyonuna katkıda bulunabileceğini göstermektedir.
Müşteri Deneyimi, Müşteri Memnuniyeti, Tekrar Ziyaret Niyeti, Tavsiye Davranışı, Konaklama İşletmeleri
Telif Hakkı (c) 2025 Cihan Yılmaz http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Türk bankacılık sektöründe finansal performans analizi: Kamu ve özel mevduat bankaları üzerine TOPSIS tabanlı bir inceleme (2018-2023)
Çalışmada, Türkiye’deki kamu ve özel sermayeli mevduat bankalarının (üç tanesi kamu sermayeli, sekiz tanesi özel sermayeli) 2018-2023 dönemi arasındaki finansal performanslarını karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede, ÇKKV teknikleri arasında TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) yöntemi uygulanmıştır. Analizde, Bankaların finansal performansını değerlendirmek amacıyla on bir farklı finansal oran kullanılmıştır. Bu oranlar, sermaye yeterliliği, kârlılık, likidite ve verimlilik ve aktif kalitesi gibi temel finansal performansı doğrudan etkileyen göstergeler dikkate alınmıştır. Elde edilen bulgular, kamu bankaları ile özel bankalar arasında dönemsel olarak farklılık gösteren performans seviyelerinin bulunduğunu ve sektör genelinde belirli makroekonomik gelişmelerin bankaların performansları üzerinde etkili olduğunu ortaya koymuştur. TOPSIS, yöntemiyle yapılan analizler, bankaların sadece bir yıl içindeki anlık durumunu değil, uzun vadeli performans eğilimlerini de anlamada oldukça etkili bir araç olduğunu göstermiştir. Bu analiz yöntemi, özellikle yatırımcılar, düzenleyici otoriteler ve stratejik karar alıcılar açısından çok boyutlu bir finansal performans değerlendirmesi sunmaktadır. 2018–2023 dönemi sonuçları, sektördeki rekabeti sürdüğünü, ancak finansal disiplinin ve stratejik yönetimin güçlü olduğu kurumların daha sürdürülebilir bir başarıya ulaştığını açıkça göstermektedir.
Mevduat Bankaları, Finansal Performans, TOPSIS
Telif Hakkı (c) 2025 Minire Kırbaşlı http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
İşletme lisans programlarında girişimcilik eğitimi: Müfredat entegrasyonu ve kurumsal öncelikler üzerine bir inceleme
Çalışmanın amacı üniversitelerin işletme lisans programlarında girişimcilik derslerinin müfredattaki durumunu inceleyerek, Türkiye'de yükseköğretim düzeyinde girişimcilik eğitiminin nasıl yapılandırıldığını ortaya koymaktır. Girişimci ve Yenilikçi Üniversite Endeksi'nde (GYÜE) listelenen ve işletme programı olan 45 üniversiteye odaklanan bu çalışma, kurumsal vizyon ve misyon ifadeleri ile müfredat uygulamaları arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Nitel ve nicel yöntemler kullanılarak, girişimcilikle ilgili dersler sayı, statü (zorunlu/seçmeli) ve çeşitlilik açısından değerlendirilirken, kurumsal ifadeler içerik analizi yoluyla tematik olarak kategorize edilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular girişimciliğin üniversitelerin vizyon ve misyon beyanlarında sıkça vurgulanmasına karşın, lisans programlarının müfredat uygulamalarına sınırlı biçimde yansıdığını ortaya koymaktadır. İncelenen üniversitelerde toplam 296 girişimcilik temalı ders tespit edilmiştir. Bu derslerin yalnızca %14,19’una denk gelen 42 adedi zorunlu statüde; %85,81’lik büyük çoğunluğu ise seçmeli ders olarak sunulmaktadır. Üniversite başına 0,93 zorunlu ve 5.64 seçmeli ders ortalaması düşmektedir. Üniversitelerdeki zorunlu derslerin ortalama sayısı 0,93, seçmeli derslerin ortalama sayısı ise 5,64'tür. Girişimcilik temalı dersler, toplam müfredatın yalnızca %5,27'sini oluşturmakta olup, zorunlu derslerin %2'sini ve seçmeli derslerin %7,23'ünü temsil etmektedir. Analizler, kurumlar arasında sunulan ders sayısı, çeşidi ve statüsü bakımından önemli yapısal farklılıklar olduğunu göstermektedir. Türkiye'de girişimcilik eğitimi üzerine yapılan ilk kapsamlı veriye dayalı çalışmalardan biri olan bu araştırma, stratejik söylem ile müfredat uygulamaları arasındaki tutarlılığı sorgulayarak alana özgün bir katkı sunmaktadır.
Girişimcilik Eğitimi, Müfredat Analizi, İşletme Programı, Yükseköğretim, Girişimci Üniversite
Telif Hakkı (c) 2025 Meral Dülger Taşkın http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Türkiye Katılım Endeksi'nin makroekonomik belirleyicileri: VECM ve SVAR analizi
Bu çalışma, Türkiye Katılım Endeksi’nin (XK100) makroekonomik ve finansal göstergelere karşı duyarlılığını analiz etmektedir. Kasım 2021–Kasım 2024 dönemine ait günlük veriler kullanılarak Johansen eşbütünleşme testi, Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM), Granger nedensellik ve Yapısal VAR (SVAR) analizleri uygulanmıştır. Bulgular, Katılım Endeksi’nin BIST 100 endeksi, altın fiyatı ve katılım bankacılığı kâr payı oranlarıyla pozitif; faiz oranı ve küresel risk göstergeleriyle negatif ilişkili olduğunu göstermektedir. Döviz kuru ve CDS primi ile uzun vadede anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. SVAR sonuçları, endeksin özellikle faiz oranı ve küresel belirsizlik şoklarına duyarlı olduğunu, ancak geleneksel endeksle güçlü bir eşbütünleşme sergilediğini ortaya koymaktadır. Sonuçlar, İslami finans piyasalarının geleneksel piyasalardan tamamen ayrışmadığını, benzer makroekonomik risk faktörlerinden etkilendiğini göstermekte; yatırımcılar ve politika yapıcılar için risk yönetimi ve piyasa istikrarı açısından önemli çıkarımlar sunmaktadır.
Katılım Endeksi, Eşbütünleşme Testi, Yapısal VAR (SVAR) Analizi
Telif Hakkı (c) 2025 Fazlı Irmak http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Yöneticilerde empati yoksunluğunun kadın çalışanlarda presenteeism ve iş yaşam dengesine etkisi
Bu araştırma, yöneticilerde gözlenen empati yoksunluğunun kadın çalışanların iş yaşam dengeleri ve presenteeism (işte fiziksel olarak bulunmalarına rağmen verimli olamama) davranışları üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Günümüz iş yaşamında özellikle kadın çalışanlar, iş ve aile yükümlülükleri arasında denge kurmaya çalışırken yönetsel destek eksikliği nedeniyle daha fazla baskı altında kalmakta ve bu durum, presenteeism sorununu derinleştirebilmektedir. Araştırma nicel yöntemle tasarlanmış ve veriler anket aracılığıyla 357 kadın çalışandan toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 25 programı ile analiz edilmiş; tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra korelasyon ve regresyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular, yöneticilerin empati yoksunluğu ile çalışanların iş yaşam dengesi arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koyarken; empati eksikliğinin presenteeism eğilimini artırdığını göstermiştir. Araştırma sonuçları, kadın çalışanların özellikle yönetsel empati eksikliği karşısında hem psikolojik hem de performans açısından olumsuz etkilendiklerini göstermektedir. Bu bağlamda çalışmanın, iş yerlerinde empatik liderlik uygulamalarının önemine ve kadın çalışanların iş yaşam dengesi politikalarının geliştirilmesine yönelik katkı sağlaması hedeflenmektedir.
Yöneticilerde Empati Yoksunluğu, Kadın Çalışanlar, İş Yaşam Dengesi, Presenteeism
Telif Hakkı (c) 2025 Bedirhan Elden http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Nominal çapa olarak açık enflasyon hedeflemesi rejiminde enflasyonun makroekonomik belirleyicilerinin makine öğrenmesi yaklaşımıyla analizi
Enflasyonun düşük ve sürdürülebilir bir düzeye indirilebilmesi için para politikası çerçevesinde açık bir hedefin tanımlanması gerekmektedir. Bu hedefleme sürecinde, enflasyon dinamikleri üzerinde doğrudan etkili olduğu varsayılan bir makroekonomik değişken seçilmekte ve söz konusu değişken, para politikasının referans noktası olan “nominal çapa (nominal anchor)” işlevini üstlenmektedir. Ekonomik istikrarın sağlanmasına yönelik en yaygın nominal çapalar döviz kuru çapası, para arzı kontrolüne dayanan nominal çapalar ve enflasyon hedeflemesi rejimleridir. Türkiye’de para politikası stratejisi çerçevesinde 2002–2005 döneminde örtük enflasyon hedeflemesi (implicit inflation targeting) rejimi uygulanmıştır. 2005 yılı, Türkiye’de açık enflasyon hedeflemesi (explicit inflation targeting) rejimine geçişin hazırlık dönemi olarak belirlenmiştir. Bu süreçte Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), stratejik planında bağımsızlık, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerine özellikle vurgu yapmış; ayrıca yasal düzenlemelerle fiyat istikrarı para politikasının temel amacı haline getirilmiştir. 1 Ocak 2006 tarihinden itibaren ise Türkiye’de açık enflasyon hedeflemesi rejimi resmen uygulanmaya başlanmıştır. Bu çalışma, 2006–2024 dönemine ait veriler kullanılarak, açık enflasyon hedeflemesi rejimini etkileyen temel makroekonomik göstergeleri makine öğrenmesi (machine learning) temelli ampirik bir analizle incelemektedir. Bulgular, nominal çapa yaklaşımı çerçevesinde TÜFE, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelere göre hesaplanan reel efektif döviz kuru (REER) göstergeleri ile M2 para arzının birlikte kullanımının öne çıktığını; özellikle REER ve M2 değişkenlerinin kombinasyonunun enflasyon/TÜFE dinamiklerini yüksek bir açıklayıcılıkla yansıttığını göstermektedir.
Enflasyon Hedeflemesi, Nominal Çapa, Parasal Hedefleme, Döviz Kuru Hedeflemesi, Makine Öğrenmesi
Telif Hakkı (c) 2025 Nuran Çakır Yıldız- Muzaffer Göztaş http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Avrupa Birliği sınırda karbon düzenlemesi mekanizmasının Türkiye bankacılık sektörünün finansal büyüklüklerine etkisi: İstatistiksel değerlendirme
Avrupa Birliği (AB), iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında 2030 yılına kadar sera gazı salımlarını 1991 yılına kıyasla en az %55 oranında azaltmayı ve 2050 yılı itibarıyla karbon nötr olmayı hedeflemektedir. Bu amaca hizmet etmek üzere Sınırda Karbon Düzenlemesi Mekanizmasını (SKDM) yürürlüğe koymuştur. SKDM'nin temel amacı, ihracatı yapılan ürünlerin karbon ayak izini, aynı ürünlerin AB içinde üretilmesi durumunda ortaya çıkacak karbon emisyonları ile karşılaştırmak ve aradaki farkı fiyatlandırarak karbon dengelemesi yapmaktır. Bu mekanizma, AB’ye ihraç edilen karbon yoğun ürünlerin üretim sürecinde oluşan karbon salımını fiyatlandırarak, üçüncü ülkelerde daha çevre dostu üretim süreçlerini teşvik etmeyi hedeflemektedir. Türkiye gibi AB ile ticaret yapan ülkelerde bu uygulamanın dolaylı etkileri, üretim maliyetlerini ve buna bağlı olarak finansman ihtiyacını artırmakta, bankacılık sektörünü de bu süreçten doğrudan etkilemektedir. Bu çalışmada, 2005-2024 yılları arasında gerçekleşen bankacılık sektörünün karlılık öğeleri ile AB karbon sertifikası fiyat değişimleri arasındaki ilişkinin yanı sıra, aynı dönem aralığında gerçekleşmiş seçilmiş rasyolarla sektör karlılığı arasındaki ilişki istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Sonuç olarak, karbon fiyatlarında yaşanan artış ile banka kredilerinin artışında pozitif yönlü güçlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bunları destekler nitelikte SKDM kapsamında sektörlere ait reel ve SPS /LCP senaryolarına göre 2023-2030 yılları arasını kapsayan üretimler sonucu oluşan karbon salımları ile aynı ürün grubunun aynı dönem için AB’de üretilseydi oluşacak karbon emisyonları arasındaki farklılık şematik olarak gösterilip, oluşan salım farkının finansman ihtiyacının da bankacılık sektörü tarafından karşılanması durumunda kredi rakamlarını pozitif yönde etkileyeceği tespiti yapılmıştır.
SKDM, Sınırda Karbon Düzenlemesi Mekanizması, Karbon Emisyon, Sürdürülebilirlik, Bankacılık
Telif Hakkı (c) 2025 Teoman Tağtekin- Hasan Amanet http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Osmanlı Devleti-Eflak Voyvodalığı ticari ilişkileri ve ekonomik verimlilik analizi
Eflak Voyvodalığı, resmi olarak 1310-1861 yılları arasında farklı statülerde varlığını sürdürmüştür. Bu çalışmada, 14. ve 19. yüzyıllar arasında Osmanlı İmparatorluğu ile Eflak Voyvodalığı arasındaki ticari ilişkiler incelenmektedir. Özellikle tahıl, kereste, bal ve balmumu gibi ürünlerin sevkiyatı üzerinden ekonomik ilişkiler analiz edilecektir. Eflak’ın stratejik önemi ve Osmanlı mali sistemi üzerindeki etkileri de bu makalede incelenecektir. Osmanlı arşivleri, özellikle 16. yüzyıl Osmanlı defterleri ve beratları, Eflak ile ilişkilerin ekonomik boyutunu detaylandırmaktadır. Bu belgelerde, Eflak’tan getirilen malların miktarı, fiyatları ve vergileri gibi bilgiler yer almaktadır. Ayrıca bu kaynaklarda Eflak’tan gelen elçiler ve tüccarların resmi yazışmaları, ticari ilişkilerin düzenlenmesi ve kontrolü açısından büyük önem taşımaktadır. Eflak Voyvodalığı ile yapılan ticaret Osmanlı Devleti için bazı stratejik mallarda çok kıymetli olmuş, sonrasında coğrafyanın sefer bölgelerine yakınlığı da Voyvodalığı vazgeçilmez hale getirmiştir.
Osmanlı Devleti, Eflak Voyvodalığı, Dış Ticaret, Verimlilik Analizi
Telif Hakkı (c) 2025 Ali Birvural http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
İş yükü, motivasyon, iş-yaşam kalitesi ve çalışan memnuniyeti arasındaki ilişkilerin incelenmesi: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi akademisyenlerine yönelik bir uygulama
Bu araştırmanın amacı, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesinde görev yapan akademisyenlerin iş yükü algılarının memnuniyetlerine etkisini ve bu etkide motivasyon ve iş-yaşam kalitesinin aracılık rolünün belirlenmesidir. Verilere anket yöntemi ile 394 akademik personelden ulaşılmış ve AMOS 22 kullanılarak analiz edilmiştir. Doğrudan ilişkilerin tespiti için yapılan analizler sonucunda; iş yükünün çalışan memnuniyeti üzerindeki etkisinin önemsiz olduğu, iş yükünün motivasyon üzerindeki etkisinin önemli ve olumsuz olduğu, motivasyonun çalışan memnuniyeti üzerindeki etkisinin önemli ve olumlu olduğu, iş yükünün iş-yaşam kalitesi üzerindeki etkisinin önemli ve olumsuz olduğu, iş-yaşam kalitesinin çalışan memnuniyeti üzerindeki etkisinin önemli ve olumlu olduğu ve motivasyonun iş-yaşam kalitesi üzerindeki etkisinin ise önemli ve olumlu olduğu tespit edilmiştir. Aracılık analizleri sonucunda ise; motivasyonun iş yükü ile çalışan memnuniyeti arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolünün olduğu, iş-yaşam kalitesinin iş yükü ile çalışan memnuniyeti arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolünün olduğu, motivasyon ve iş-yaşam kalitesinin iş yükü ile çalışan memnuniyeti arasındaki ilişkide sıralı kısmi aracılık rolünün olduğu belirlenmiştir. Araştırma, akademik kurumlar için iş yükü ve çalışan memnuniyeti konusunda dikkate değer sonuçlar ortaya koymuştur. Akademik personelin daha sağlıklı, üretken ve tatmin edici bir çalışma ortamına kavuşabilmesi için somut ve uygulanabilir hizmetlerin sunulması önerilmiştir.
İş Yükü, Motivasyon, İş-Yaşam Kalitesi, Çalışan Memnuniyeti, Yol Analizi
Telif Hakkı (c) 2025 Abdullah Elçi- Ömer Çınar http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Z kuşağının benlik uyumunun satın alma niyetine etkisinde marka sadakatinin aracılık rolü
Günümüzde dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte, sosyal medya etkileyicilerinin (SME) tüketici davranışları üzerindeki etkisi giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu bağlamda, markaların Z kuşağıyla olan etkileşimlerinde benlik uyumu, marka sadakati ve satın alma niyeti gibi psikolojik faktörler kritik bir rol oynamaktadır. Bu araştırma, Z kuşağı tüketicilerinde benlik uyumu (BU) ile satın alma niyeti (SN) arasındaki ilişkide marka sadakatinin aracılık rolünü incelemeyi hedeflemektedir. Araştırmanın evrenini, İstanbul’da yaşayan ve en az bir SME’yi takip eden Z kuşağı sosyal medya kullanıcıları oluşturmaktadır. Kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 219 geçerli anket verisi, Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (EKK-YEM) ile SmartPLS 4 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz bulguları, benlik uyumunun (BU), marka sadakatinin (MS) önemli bir belirleyicisi olduğunu ve BU’nun, SN üzerindeki etkisinin MS aracılığıyla gerçekleştiği ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, SME’lerin Z kuşağı tüketicilerin marka algısı üzerindeki dolaylı etkilerini ortaya koyması bakımından dijital pazarlama literatürüne katkı sağlamaktadır. Çalışma, SME’lerin tanıttığı markaların, Z kuşağının benlik uyumu üzerindeki etkisini anlamak isteyen pazarlamacılar için önemli içgörüler sunmaktadır.
Benlik Uyumu, Satın Alma Niyeti, Marka Sadakati, Dijital Pazarlama
Telif Hakkı (c) 2025 Ayben Ceyhan Günay http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Yenilikçi teknolojilerin benimsenmesinin önündeki engeller ve fırsatlar: Genişletilmiş Teknoloji Kabul Modeli ile temassız ödeme ve tüketici ilişkisi üzerine ampirik bir araştırma
Günümüzde dijitalleşmenin hızla artmasıyla birlikte, temassız ödeme sistemleri gibi yenilikçi teknolojilerin benimsenmesi hem tüketiciler hem de işletmeler için kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışma genişletilmiş teknoloji kabul modeli (TKM) ile, temassız ödeme teknolojilerinin benimsenmesinde etkili olan faktörleri tüketici davranışları üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Yapısal eşitlik modeli (PLS-SEM) kullanılarak test edilen modelde, algılanan kullanım kolaylığı, algılanan fayda, algılanan risk, hizmet kalitesi, algılanan güven, sosyal değer, marka deneyimi, marka tercihi, memnuniyet ve yeniden kullanım niyeti arasındaki ilişkiler ampirik olarak analiz edilmiştir. Ayrıca çalışma, memnuniyetin, marka deneyimi ve marka tercihi ile yeniden kullanım niyeti arasındaki ilişkide aracılık rolünü de araştırmaktadır. Bulgular, algılanan kullanım kolaylığı, algılanan güven ve hizmet kalitesinin marka deneyimi üzerinde anlamlı ve pozitif etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Marka deneyimi ve marka tercihi kullanıcı memnuniyeti üzerinde anlamlı ve olumlu etkiye sahiptir. Ayrıca, memnuniyetin, marka deneyimi ve marka tercihi ile yeniden kullanım niyeti arasındaki ilişkide önemli bir aracılık rolü oynadığı tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, kullanıcı memnuniyetinin tüketicilerin temassız ödeme teknolojilerini tekrar kullanma niyetlerinde kritik bir köprü olduğunu göstermektedir. Algılanan risk ve faydanın beklenen anlamlı etkilerinin bulunmaması ise teknolojinin benimsenmesinde bağlamsal faktörlerin önemine işaret etmektedir. Çalışma, teknoloji kabulü literatürüne önemli teorik katkılar sunarken, finansal teknoloji (fintech) sektöründe kullanıcı deneyimini ve memnuniyetini artırmaya yönelik pratik öneriler de sunmaktadır.
Yenilikçi Teknolojiler, Temassız Ödeme, Teknoloji Benimseme, Tüketici Davranışı, Yeniden Kullanım Niyeti
Telif Hakkı (c) 2025 Barış Armutçu http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Tarımda kadın işçiliğinde görünmeyen riskler: Türkiye'de mevsimlik ve yerleşik işgücünün ürün bazlı değerlendirmesi
Bu çalışma, Türkiye’de tarım sektöründe çalışan kadın işçilerin üretim, hasat ve ürün işleme aşamalarındaki çalışma koşullarını ve maruz kaldıkları sağlık ve güvenlik risklerini ürün bazlı bir yaklaşımla analiz etmektedir. Araştırmada yıllık (buğday, pamuk, mısır, tütün, pirinç) ve çok yıllık (üzüm, incir, çay, fındık, portakal, badem, ceviz, gül) ürünler temelinde sistematik bir literatür taraması yapılmıştır. Kadın işçilerin yalnızca hasat sürecinde değil, ürün işleme aşamalarında da ciddi fiziksel (kas-iskelet sistemi zorlanmaları), kimyasal (pestisit ve nikotin maruziyeti), biyolojik (bitki öz suları, böcek sokmaları) ve iklimsel (sıcak çarpması, susuzluk) risklere maruz kaldıkları tespit edilmiştir. Özellikle mevsimlik göç sürecinde barınma, hijyen ve sağlık hizmetlerine erişim gibi ek zorlukların yanı sıra, kadın işçilerin maruz kaldığı cinsiyet temelli riskler (cinsel taciz, ayrımcılık, hijyen eksikliği, üreme sağlığı sorunları ve sosyal dışlanma) sağlık ve güvenlik durumlarını daha da kırılgan hale getirmektedir. Çalışmada, ürün bazlı koruyucu önlemler geliştirilmesi, mevsimlik göç koşullarının iyileştirilmesi, sağlık taramalarının yaygınlaştırılması ve kadın işçilerin sosyal güvence sistemine dahil edilmesi yönünde somut politika önerileri sunulmuştur.
Kadın Tarım İşçiliği, İş Sağlığı ve Güvenliği, Tarım Sektörü, Mevsimlik İşçilik, Ürün İşleme Aşaması
Telif Hakkı (c) 2025 Evren Çağlarer http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Psikolojik sahiplenme ile ruminasyon arasındaki ilişkide algılanan merhametin düzenleyici rolü: 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinden etkilenen çalışanlar üzerine bir inceleme
Deprem gibi travmatik olaylar, çalışanların ruminasyon eğilimlerini artırarak psikolojik iyi oluşlarını ve örgütsel performanslarını olumsuz etkileyebilir. Bu çalışma, psikolojik sahiplenme ile ruminasyon arasındaki ilişkide merhamet algısının düzenleyici rolünü incelemeyi ve bu değişkenlerin demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu açıklayıcı tipteki ve kesitsel desendeki araştırma, 6 Şubat 2023’te Türkiye'de meydana gelen depremden etkilenen Kahramanmaraş, Adana ve Osmaniye illerinde yaşayan kamu ve özel sektör çalışanlarından oluşan 382 katılımcı üzerinde yürütülmüştür. Katılımcılar yargısal örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Veriler, psikolojik sahiplenme, ruminasyon ve merhamet algısını ölçen geçerli ve güvenilir ölçekler aracılığıyla toplanmıştır. Bulgular, merhamet algısının psikolojik sahiplenme ile ruminasyon arasındaki negatif ilişkiyi anlamlı şekilde düzenlediğini ortaya koymuştur. Ayrıca, cinsiyet, yaş, medeni durum, kurum türü ve gelir düzeyi gibi demografik faktörlere göre üç değişkende de anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Bu bulgular, afet sonrası işyerlerinde merhamet ve sahiplenme algısının güçlendirilmesinin psikolojik dayanıklılığı artırma ve olumsuz düşünce kalıplarını azaltma açısından önemli olduğunu göstermektedir. Çalışma, afet psikolojisi literatürüne katkı sunmakta ve çalışan odaklı iyileşme stratejileri ile destek programlarının geliştirilmesine yönelik uygulamalı çıkarımlar sağlamaktadır.
Psikolojik Sahiplenme, Ruminasyon, Merhamet, Deprem, Çalışanlar
Telif Hakkı (c) 2025 Sevda Demir http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0