Business & Management Studies: An International Journal
<span style="background-color: transparent; color: #000000; cursor: text; display: inline; float: none; font-family: &quot; noto sans&quot;,arial,helvetica,sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: 2; text-align: left; text-decoration: none; text-indent: 0px; text-transform: none; -webkit-text-stroke-width: 0px; white-space: normal; word-spacing: 0px;">BMIJ - Business & Management Studies: An International Journal Dergisinde makalelerin telif hakları Yazarlardadır. <span style="background-color: transparent; color: #000000; cursor: text; display: inline; float: none; font-family: &quot; noto sans&quot;,arial,helvetica,sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: 2; text-align: left; text-decoration: none; text-indent: 0px; text-transform: none; -webkit-text-stroke-width: 0px; white-space: normal; word-spacing: 0px;">BMIJ - Business & Management Studies: An International Journal<span style="display: inline !important; float: none; background-color: transparent; color: #000000; cursor: text; font-family: 'Noto Sans',Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: 2; text-align: left; text-decoration: none; text-indent: 0px; text-transform: none; -webkit-text-stroke-width: 0px; white-space: normal; word-spacing: 0px;">, yayınladığı makaleleri Creative Commons (cc by-nc-nd 4.0) lisansı kapsamında korumaktadır. Makale gönderen yazarlar bunu kabul etmiş sayılır.
Michelin yıldızlı şef restoranlarında sosyal medya deneyimi ve marka kimliği: Instagram ve TikTok platformları üzerine bir inceleme
Sosyal medya, günümüzde yalnızca bir tanıtım aracı olmaktan çıkarak deneyim ve kullanıcı odaklı stratejik bir pazarlama aracına dönüşmüştür. Bu dönüşüm, özellikle şef restoranları için sosyal medyanın bilinçli ve planlı kullanımını önemli hâle getirmiştir. Bu çalışma, İstanbul’da Michelin yıldızı ile ödüllendirilmiş sekiz restoranın sosyal medya görünürlüğünü inceleyerek markalaşma süreçleri ve müşteri profili üzerindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, restoranların Instagram hesaplarında 2023–2025 yılları arasında paylaşılan 345 içerik tematik analiz yöntemiyle incelenmiş ve içerikler dört tema altında sınıflandırılmıştır: Şef ve ekip odaklı paylaşımlar, mekân tasarımı, menü ve sunum görselleri ile ödül ve etkinlik paylaşımları. Ayrıca TikTok platformunda yer alan 50 kullanıcı yorumu analiz edilerek ‘mekân önerisi’ ve ‘yemek deneyimi’ olmak üzere iki tema belirlenmiştir. Bulgular, sosyal medya içeriklerinin müşteri algısını doğrudan etkilediğini ve dijital görünürlüğün restoranların markalaşma ve prestijini desteklediğini göstermektedir. Sosyal medya, şef restoranları için stratejik bir iletişim ve konumlandırma aracı olarak öne çıkmaktadır. Araştırma kapsamında, restoranların Instagram hesaplarında 2023–2025 yılları arasında paylaşılan 345 içerik tematik analiz yöntemiyle incelenmiş ve içerikler dört tema altında sınıflandırılmıştır: Şef ve ekip odaklı paylaşımlar, mekân tasarımı, menü ve sunum görselleri ile ödül ve etkinlik paylaşımları. Ayrıca TikTok platformunda yer alan 50 kullanıcı yorumu analiz edilerek ‘mekân önerisi’ ve ‘yemek deneyimi’ olmak üzere iki tema belirlenmiştir. Bulgular, sosyal medya içeriklerinin müşteri algısını doğrudan etkilediğini ve dijital görünürlüğün restoranların markalaşma ve prestijini desteklediğini göstermektedir. Sosyal medya, şef restoranları için stratejik bir iletişim ve konumlandırma aracı olarak öne çıkmaktadır.
Şef Restoranları, Sosyal Medya, Müşteri Algısı, Markalaşma, Dijital Görünürlük
Telif Hakkı (c) 2026 Ecem İnce Karaçeper http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Türkiye’deki insan kaynakları profesyonellerinin yeşil insan kaynakları yönetimine bakış açısı: Bir nitel araştırma örneği
Bu çalışma, Türkiye’de İnsan Kaynakları (İK) profesyonellerinin Yeşil İnsan Kaynakları Yönetimi (YİKY) uygulamalarına yönelik bakış açılarını incelemektedir. İş dünyasında çevresel sürdürülebilirlik ve sosyal sorumluluğun artan önemi doğrultusunda, İK departmanlarının YİKY uygulamalarına entegrasyonu ve bu süreçteki tutumları araştırılmaktadır. Nitel bir araştırma yöntemi olan derinlemesine görüşmeler aracılığıyla, farklı sektörlerden 20 İK profesyonelinin görüşleri toplanmıştır. Analizler sonucunda YİKY’ye ilişkin altı ana tema belirlenmiştir: İKY’nin tanımı, İKY’ye yönelik ilk izlenimler, İKY uygulamalarının potansiyel faydaları, İKY uygulamalarının başlangıç aşamaları, çalışan geri bildirimleri ve İKY’nin geleceği. Bulgular, YİKY’nin çevresel sürdürülebilirlik hedeflerinin ötesine geçerek örgütsel verimlilik, maliyet tasarrufu, çalışan bağlılığı ve kurumsal itibar gibi stratejik faydalar sağladığını göstermektedir. Ayrıca, YİKY’nin etkin bir şekilde uygulanmasında İK profesyonellerinin liderliği, çalışan katılımı ve eğitim faaliyetlerinin kritik öneme sahip olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, YİKY’nin tüm sektörlerde hızlı bir şekilde yaygınlaşmasının zaman alacağı ve örgütsel engellerin aşılması gerektiği açıktır. Bu araştırma, İKY’nin örgüt içinde içselleştirilmesinin ve sürdürülebilir iş modellerinin teşvik edilmesinin önemini vurgulamaktadır.
İnsan Kaynakları Yönetimi, Yeşil İnsan Kaynakları Yönetimi, İnsan Kaynakları Profesyonelleri, Sürdürülebilirlik, Nitel Araştırma
Telif Hakkı (c) 2026 Nuray Turan http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Makroekonomik ve çevresel faktörlerin halk sağlığı üzerindeki etkileri: OECD ülkeleri üzerine panel veri analizi
Makroekonomik koşullar, çevresel riskler ve demografik değişimler halk sağlığının temel belirleyicileri arasında yer almaktadır. Ancak bu üç unsurun mortalite üzerindeki etkisini OECD ülkeleri özelinde birlikte inceleyen karşılaştırmalı çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, kişi başına düşen GSYİH, PM2.5 maruziyeti ve yaşlı nüfus oranındaki değişimlerin yaşa ve cinsiyete göre ölüm sayıları üzerindeki etkisini analiz etmektir. Bu kapsamda, 14 OECD ülkesinin 2001–2020 dönemine ait verileri panel veri analiziyle incelenmiştir. Model seçiminde sabit etkiler yaklaşımı benimsenmiş, otokorelasyon, heteroskedastisite ve yatay kesit bağımlılığı sorunlarını gidermek amacıyla Driscoll–Kraay sağlam standart hataları kullanılmıştır. Bulgular, kişi başına düşen GSYİH ile PM2.5 maruziyetinin mortalite üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Buna karşılık, yaşlı nüfus oranındaki değişim anlamlı bulunmamıştır. Sonuçlar, çevresel sürdürülebilirlik ile halk sağlığı politikalarının birlikte ele alınmasının önemine işaret etmektedir.
Makroekonomik Göstergeler, Hava Kirliliği (PM2.5), Mortalite, Panel Veri Analizi
Telif Hakkı (c) 2026 Merve Kişi http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Sürdürülebilir pazarlama literatüründe tematik eğilimlerin BERTopic ve derin öğrenme ile tahmini
Bu çalışma, sürdürülebilir pazarlamadaki akademik eğilimleri hem geriye dönük olarak haritalandırmayı hem de gelecekteki projeksiyonları geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla, çalışma beş ana tema etrafında sürdürülebilir pazarlama literatürünün nicel bir haritasını oluşturarak 2030 yılına kadar uzanan tematik eğilim tahminlerini sunmaktadır. Elsevier Scopus veritabanında “sürdürülebilir” ve “pazarlama” sorgusu kullanılarak yalnızca İngilizce makaleler, konferans bildirileri, kitap bölümleri ve ilgili belge türleri seçilmiştir; 1980-2025 dönemini kapsayan 17.747 kaydın özetleri analiz edilmiştir. Ön işleme sonrasında, BERTopic, paraphrase-multilingual-MiniLM-L12-v2 gömülü öğeleri kullanılarak uygulanmıştır. Önceki BERTopic uygulamasına uygun olarak, belgelerin %4,4'ünü oluşturan aykırı değer/gürültü kümesi (Konu = −1) hariç tutulmuş ve kalan 209 konu, içerik benzerliğine göre beş üst düzey tema altında birleştirilmiştir. Ortaya çıkan temalar, yeşil pazarlama, sürdürülebilir markalaşma, deniz ve gıda odaklı sürdürülebilirlik, yeşil tedarik zinciri pazarlaması ve AI destekli sürdürülebilirlik uygulamaları gibi eksenler etrafında kümelenerek, sürdürülebilir pazarlama literatürünün mevcut omurga yapısını nicel olarak ortaya koymaktadır. Her tema için yıllık yayın sayısı hesaplandı ve zaman serisine dönüştürüldü, ardından LSTM ve GRU modelleri kullanılarak 2026-2030 dönemi için tahmin edildi. Test döneminde, LSTM, daha düşük hata (MAE ve RMSE) ve daha yüksek R² değerleri ile GRU'ya kıyasla açıkça daha iyi/üstün performans gösterdi. Bulgular, sürdürülebilir markalaşma, yeşil tedarik zinciri pazarlaması ve yapay zekâ destekli sürdürülebilirlik uygulamaları gibi temaların önümüzdeki yıllarda güçlü bir yükseliş eğilimi göstereceğini, sürdürülebilir ambalaj pazarlaması gibi alanların ise nispeten dengeli ve olgun bir seyir izleyeceğini açıkça göstermektedir. Konu modellemesini derin öğrenme tabanlı zaman serisi tahminleriyle birleştiren bu çalışma, sürdürülebilir pazarlama araştırmalarına benzersiz bir metodolojik katkı sunmakta ve hem akademik gündem hem de marka stratejileri için somut, öngörüye dayalı içgörüler üretmektedir.
Sürdürülebilir Pazarlama, BERTopic, LSTM, GRU, Araştırma Trendi Tahmini
Telif Hakkı (c) 2026 İbrahim Budak http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Dijitalleşmenin iş tatmini ve motivasyon üzerindeki etkisi
Bu çalışma, dijitalleşme algısının alt boyutlarının (Algılanan Faydalılık AF, Algılanan Kullanım Kolaylığı AKK, Bilgisayar Oyunsallığı BO, Bilgisayar Kaygısı BA, Algılanan Keyif AK, İş Alakalığı İA, Davranışsal Niyet DN) çalışanların motivasyon ve iş tatmini üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Türkiye’de çeşitli sektörlerde görev yapan 301 beyaz yaka çalışanından toplanan verilerle yürütülmüş, analizlerde Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) kullanılmıştır. Model uygunluğu, literatür doğrultusunda yalnızca SRMR değeri üzerinden değerlendirilmiş ve modelin iyi uyum gösterdiği görülmüştür. Bulgular, Algılanan Faydalılık AF, Algılanan Kullanım Kolaylığı AKK, Bilgisayar Oyunsallığı BO, Algılanan Keyif AK, İş Alakalığı İA, Davranışsal Niyet DN motivasyon ve iş tatmini üzerinde anlamlı etkiler oluşturduğunu; Bilgisayar Kaygısının BA ise bazı ilişkilerde beklenen yönün dışında sonuçlar verdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca motivasyon ve iş tatmini için elde edilen yüksek R² değerleri, dijitalleşme algısının çalışan tutumlarını güçlü düzeyde açıkladığını göstermektedir. Sonuçlar, dijitalleşme algısının yalnızca teknik bir unsur değil, aynı zamanda çalışanların psikolojik iyilik hâli ve iş deneyimleri üzerinde belirleyici bir faktör olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, dijital dönüşüm süreçlerinde insan merkezli yaklaşımların önemini vurgulayarak hem kuramsal literatüre hem de örgütsel uygulamalara katkı sağlamaktadır.
Dijitalleşme, Teknoloji Kabul Modeli, Motivasyon, İş Tatmini, PLS-SEM
Telif Hakkı (c) 2026 Haldun Turan- Kenan Aydın http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Türkiye’de Phillips eğrisinin geçerliliği: Kantil Fourier nedensellik testi ve dalgacık dönüşüm tutarlılığı testinden kanıtlar
Enflasyon ve işsizlik gibi iki önemli makroekonomik gösterge arasındaki ilişki iktisatçılar arasında yoğun olarak çalışılan bir alandır. Bu iki değişken arasındaki ters yönlü ilişki kısaca Phillips eğrisi olarak tanımlanmaktadır. Fakat yapılan çalışmalar bu iki değişken arasındaki zıt yönlü ilişkinin her zaman geçerli olmadığını ortaya koymaktadır. Bu amaçla Türkiye ekonomisi için Ocak/2005 ve Ağustos/2025 enflasyon ve işsizlik aylık verileri kullanılarak Phillips eğrisinin geçerliliği araştırılmaktadır. Bu veriler arasındaki ilişki ise Fourier tabanlı Kantil Toda-Yamamoto nedensellik testi ve dalgacık dönüşüm tutarlılığı gibi güncel testlerle araştırılmıştır. Çalışmanın sonucunda genellikle Phillips eğrisinin geçersiz olduğu kanıtlara ulaşılmıştır. Ancak Türkiye ekonomisinde bazı dönemlerde Phillips eğrisinin geçerliliğine dönük kanıtlarla karşılaşılmıştır. Bu bulgular sadece genç işsizlik oranı ile tüketici fiyat endeksi arasındadır.
Phillips Eğrisi, Türkiye, Kantil Fourier Nedensellik Test, Dalgacık Dönüşüm Tutarlılığı Testi
Telif Hakkı (c) 2026 Mustafa Yılmaz http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Geçiş ekonomilerinde refahın parasal olmayan dinamikleri: Kazakistan örneğinde yaşam beklentisinin çok boyutlu belirleyicileri
Bu çalışma, 1991–2023 döneminde Kazakistan’da yaşam beklentisinin ekonomik (kişi başına reel gelir ve işsizlik), demografik (bebek ölüm oranı ve doğurganlık oranı), sağlık (hastane yatak kapasitesi ve aşılama oranı) ve çevresel (PM2.5 hava kirliliği) belirleyicilerini ampirik olarak incelemektedir. Çalışmada kısa ve uzun dönemli ilişkileri analiz etmek amacıyla Augmented Autoregressive Distributed Lag (A-ARDL) eşbütünleşme yaklaşımı kullanılmıştır. Uzun dönem katsayılarının sağlamlığı ise Fully Modified Ordinary Least Squares (FMOLS) ve Canonical Cointegrating Regression (CCR) tahmin yöntemleri ile doğrulanmıştır. Ampirik bulgular, ekonomik büyüme ve sağlık altyapısındaki iyileşmelerin yaşam beklentisini anlamlı biçimde artırdığını göstermektedir. Özellikle kişi başına reel gelir ve hastane yatak kapasitesi değişkenlerinin yaşam beklentisi üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkilere sahip olduğu tespit edilmiştir. Buna karşılık, yüksek doğurganlık oranları ve bebek ölüm oranlarının yaşam beklentisini anlamlı biçimde azalttığı belirlenmiştir. Bulgular ayrıca PM2.5 hava kirliliği ile yaşam beklentisi arasında pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. Bu sonuç, literatürdeki genel beklentilerden farklı olup, incelenen dönemde ekonomik faaliyetlerdeki genişleme ile sağlık altyapısına yapılan yatırımların eş zamanlı artışıyla ilişkili olabilir. Buna karşın aşılama oranı ve işsizlik değişkenlerinin yaşam beklentisi üzerindeki etkilerinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görülmektedir. Genel olarak bulgular, yaşam beklentisinin çok boyutlu belirleyicilere sahip olduğunu ortaya koymakta ve Kazakistan gibi geçiş ekonomilerinde nüfus sağlığı sonuçlarının şekillenmesinde ekonomik gelişme, demografik dinamikler ve sağlık altyapısının önemini vurgulamaktadır.
Yaşam Beklentisi, Geçiş Ekonomileri, Kazakistan, Sağlık Ekonomisi, Ekonomik ve Demografik Belirleyiciler
Telif Hakkı (c) 2026 Yılmaz Ulvi Uzun http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
İklim politikası belirsizliğinin yeşil tahvil getirileri üzerindeki heterojen çok ölçekli kantil etkileri
Bu çalışma, iklim politikası belirsizliğinin (CPU) yeşil tahvil getirileri (GB) üzerindeki etkisini farklı zaman ufukları ve piyasa koşulları altında incelemektir. Bu kapsamda, Gavriilidis (2021) tarafından geliştirilen haber temelli CPU endeksi ile S&P Green Bond Index’e ait Haziran 2015-Haziran 2025 dönemine ilişkin aylık veriler kullanılmıştır. Analiz, doğrusal olmayan, asimetrik ve dağılıma bağlı dinamikleri yakalayabilen wavelet quantile-on-quantile regression (WQQR) ve wavelet quantile-on-quantile Granger causality (WQQGC) yöntemleriyle gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, CPU’nun yeşil tahvil getirileri üzerindeki etkisinin hem zaman ufkuna hem de kantil düzeylerine bağlı olarak farklılaştığını ortaya koymaktadır. Kısa vadede CPU artışlarının, düşük getiri rejimlerinde yeşil tahvil getirilerini baskıladığı, buna karşılık yüksek getiri rejimlerinde pozitif etki yarattığı tespit edilmiştir. Orta vadede bu ilişkinin yön değiştirdiği ve CPU etkisinin negatiften pozitife doğru evrildiği görülmektedir. Uzun vadede ise CPU’nun tüm kantil düzeylerinde yeşil tahvil getirileri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir etki oluşturduğu belirlenmiştir. Nedensellik analizi sonuçları, CPU’nun yeşil tahvil piyasası üzerindeki etkilerinin zaman-frekans ve kantil boyutlarında heterojen ve piyasa koşullarına bağlı bir yapı sergilediğini göstermektedir.
Yeşil Finans, Kantil-Kantil Regresyon, Yeşil Tahvil, Wavelet Analizi, Kantil-Kantil Nedensellik
Telif Hakkı (c) 2026 Aslan Aydoğdu http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Influencer kültüründen tüketici direncine: De-Influencingin tanımlanması ve sürdürülebilir tüketimdeki potansiyel rolü
2023 başlarında ortaya çıkan de-influencing, influencer pazarlamanın oluşturduğu tüketim kültürüne karşı çıkarak manipülatif içerik paylaşımlarını eleştiren bir akım olup kısa sürede dikkat çekici bir popülerliğe ulaşmıştır. Bu kapsamda de-influencing, sürdürülebilir tüketimin yaygınlaşmasına katkı sağlayabileceği gibi markaların yeşil konumlarını güçlendiren stratejik bir ortak olma potansiyeline sahiptir. Bunun için, kavramın tüm yönleri ile anlaşılması ve özellikle tüketici davranışları bağlamında sahip olduğu ilişki ağının ortaya çıkarılması gerekmektedir. Ancak kavramın henüz çok yeni olması nedeniyle literatür, kavramla ilgili sınırlı bilgiye sahiptir. Çalışma kapsamında de-influencingin ortaya çıkış dinamikleri incelenmekte, kavram greenfluencing, de-marketing ve tüketici boykotu gibi benzer yaklaşımlardan ayrıştırılmakta ve sürdürülebilir tüketim literatürü ile olan potansiyel ilişkisi bağlamında ele alınmaktadır. Böylece literatürde henüz yeterince kavramsallaştırılmamış olan de-influencing olgusuna bütüncül bir çerçeve sunularak gelecekteki araştırmalar için bir zemin oluşturulmaktadır. Elde edilen sonuçlar, de-influencingin özellikle Planlı Davranış Teorisi ve Tüketici Direnci çerçevesinde tutumsal bir yeniden yapılanma sağladığını ortaya koymaktadır. Bu kapsamda de-influencingin, sürdürülebilir tüketim niyetini güçlendirmekle birlikte işletmeler açısından yeşil değer oluşturmada önemli bir ortak olabileceği değerlendirilmektedir.
Dijital Pazarlama, Sosyal Medya, Influencer Pazarlama, De-influencing, Sürdürülebilir Tüketim
Telif Hakkı (c) 2026 Selman Temiz http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Dijital hazırlık performans değerlendirmesi: Bütünleşik LOGSTA-AROMAN yaklaşımı uygulaması
Dijitalleşme, beraberinde getirdiği dijital dönüşüm ile küresel ekonomik büyümeye katkı sağlayarak refah artışına yol açmaktadır. Bu nedenle, ülkeler artan rekabet ortamında rakiplerinin gerisinde kalmamak ve dijital hazırlık düzeylerini artırmak için stratejik planlamalar ve önemli yatırımlar yapmaktadır. Bu yatırımlar, sıklıkla kamu-özel ortaklıkları yoluyla gerçekleştirilir ve tarafların yetkinliklerinden faydalanmayı gerektirir. Böylelikle ülkeler kapsayıcı bir yaklaşımla dijital teknolojilerin herkes tarafından erişilebilir olmasını, bireylerin ve işletmelerin yetkinliklerinin artmasını hedeflemektedir. Bu çalışma, ülkelerin dijital hazırlık performanslarını karşılaştırmalı bir analizle değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, Portulans Institute tarafından yayımlanan Ağ Hazırlık Endeksi (Network Readiness Index – NRI) verileri kullanılarak Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgesi ülkeleri ile Türkiye’yi kapsayan bir analiz yapılmıştır. Benimsenen yaklaşım dört aşamaya sahiptir. İlk aşamada LOGSTA yöntemiyle kriter ağırlıkları belirlenmiş olup, ikinci aşamada AROMAN yöntemiyle ülkeler sıralanmıştır. Önerilen LOGSTA-AROMAN yaklaşımının parametre değerindeki ve kriter ağırlıklarındaki değişime olan duyarlılığını incelemek için üçüncü aşamada duyarlılık analizi gerçekleştirilmiştir. Son aşamada ise önerilen yaklaşımının ortaya koyduğu sonuçların güvenirliğini incelemek için TOPSIS, WASPAS, MARCOS, MABAC ve RAWEC yöntemleriyle karşılaştırmalı analiz yapılmıştır. Analiz sonuçları, dijital hazırlık performansı üzerinde en önemli kriterin “İnsan” (0,2887); en düşük önemli kriterin ise “Etki” (0,1880) olduğunu göstermektedir. Sıralama sonuçları, en iyi performans gösteren ülkenin K5, en düşük performansı gösteren ülkenin ise K14 olduğunu ortaya koymaktadır. Duyarlılık analizi, önerilen yaklaşımın parametre ve kriter ağırlıklarındaki değişime karşı dirençli olduğunu ortaya koyarken, karşılaştırmalı analiz ise LOGSTA-AROMAN yönteminin diğer yöntemlerle yaklaşık olarak %99,3’ün üzerinde korelasyonla sonuçların güvenirliğini doğrulamaktadır. Son olarak, sonuçlar yorumlanarak politika önerilerinde bulunulmuştur.
Dijitalleşme, Dijital Hazırlık, LOGSTA, AROMAN
Telif Hakkı (c) 2026 Tayfun Öztaş- Gülin Zeynep Öztaş http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Yeşil finans perspektifinden ESG endekslerinin borsa dinamikleri üzerindeki rolü: Türkiye örneği
Bu çalışma, MSCI Gelişmekte Olan Piyasalar Seçim Endeksi (MSCI EM SI), Borsa İstanbul Sürdürülebilirlik Endeksi (XUSRD) ve Borsa İstanbul 100 Endeksi (XU100) arasındaki kısa ve uzun vadeli ilişkileri analiz ederek, hem küresel hem de ulusal finans piyasalarında Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) kriterlerinin artan önemini vurgulamaktadır. ESG ilkelerinin finans piyasalarına entegrasyonu, yatırımcıların risk ve getiriyi değerlendirme biçimini dönüştürmüş ve iklim değişikliği, jeopolitik istikrarsızlıklar ve COVİD-19 pandemisi gibi son küresel krizlerin ardından daha da kritik hale gelmiştir. Sonuç olarak, hem uluslararası hem de ulusal ESG endeksleri, özellikle gelişmekte olan ekonomiler için sürdürülebilir finansal varlıklara geçişi destekleyen temel göstergeler olarak ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada, seçilen endekslerin aylık kapanış verileri kullanılarak ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile ampirik bir analiz yapılmıştır. Bulgular, MSCI EM SI ile XU100 Endeksi arasında kısa veya uzun vadede anlamlı bir ilişki olmadığını, buna karşılık XUSRD Endeksi’nin kısa ve uzun vadede XU100 Endeksi ile istatistiksel olarak anlamlı bir etkileşim gösterdiğini ortaya koymaktadır.
ESG Hisse Endeksleri, ARDL Sınır Testi Yaklaşımı, MSCI EM SI, XUSRD, Finansal Piyasalar
Telif Hakkı (c) 2026 İlknur Ülkü Armağan http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Jeopolitik risklerin hisse senedi piyasalarına etkisi
Bu çalışma, 2010:01–2025:11 dönemine ait aylık verilerle jeopolitik risk şoklarının Türkiye hisse senedi piyasası üzerindeki etkilerini incelemektedir. Jeopolitik risk, haber temelli Jeopolitik Risk Endeksi (GPR) ile; piyasa performansı ise BIST-100 endeksinin aylık getirileriyle ölçülmektedir. Sağlamlık için, küresel risk iştahı (VIX), döviz kuru şokları (USD/TRY), emtia şokları (Brent petrol ve altın) ve enflasyon (TÜFE) değişimlerini içeren kademeli biçimde genişletilmiş kontrol setleri altında dört alternatif model tahmin edilmiştir. Ampirik strateji; HAC/Newey–West çıkarımıyla dinamik regresyonları, ufuk bazlı tepkileri izlemek üzere Jordà (2005) yerel projeksiyonlar yöntemini ve tutarlılık kontrolü için VAR(p=1) çerçevesini birlikte kullanılmıştır. Dinamik regresyonlarda GPR değişimi aynı ayda negatif, fakat anlamsızdır; buna karşılık VIX şokları getirileri güçlü ve anlamlı biçimde düşürmektedir. Yerel projeksiyonlar, jeopolitik riskin etkisinin süre uzadıkça güçlendiğini ve özellikle 12 ayda anlamlı şekilde negatife dönüştüğünü göstermektedir. VAR etki-tepki sonuçları hassas ve düşük tepkilidir. Sonuçlar, jeopolitik riskin kısa vadede sınırlı, uzun vadede ise olumsuz etkili olduğunu; kısa vadede küresel risk iştahının belirleyici kaldığını gösterir.
Jeopolitik Risk; Hisse Senedi Getirileri, VAR
Telif Hakkı (c) 2026 Ali Özer http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Üniversite-sanayi iş birliği, özümseme kapasitesi ve teknoloji inovasyonu arasındaki ilişki: Türkiye'den kanıtlar
Üniversite-Sanayi İş Birlikleri (ÜSİ), literatürde önemli bir araştırma alanıdır. Özellikle, üniversite-sanayi iş birlikleri ile teknoloji inovasyonu arasındaki ilişki Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde ivme kazanmaya devam etmektedir. Bu çalışma, üniversite ve sanayi iş birliklerinin firmaların özümseme kapasitesi (potansiyel ve gerçekleşmiş özümseme kapasitesi) ve teknoloji inovasyonları (fayda sağlayan ve keşfedici) ile ilişkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu alanda hâlen önemli araştırma boşlukları bulunmaktadır. Böylelikle, İstanbul'daki 170 firmanın katılımıyla, ÜSİ'lerin potansiyel özümseme kapasitesi, gerçekleşmiş özümseme kapasitesi ve fayda sağlayan teknoloji inovasyonuyla ilişkisinin pozitif olduğu bulunmuştur. Gerçekleşmiş özümseme kapasitesi, fayda sağlayan ve keşfedici teknoloji inovasyonunu olumlu yönde etkilemektedir ve üniversite-sanayi iş birlikleri ile fayda sağlayan teknoloji inovasyonu arasındaki ilişkiye aracılık etmektedir. Ayrıca, potansiyel özümseme kapasitesi gerçekleşmiş özümseme kapasitesini olumlu yönde etkilemektedir. Araştırmada, bulgulardan yola çıkarak, teorik ve pratik çıkarımlar tartışılmaktadır.
İş Birlikleri, Özümseme Kapasitesi, Teknolojik Yenilik
Telif Hakkı (c) 2026 Esra Ovalı http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Bölgesel kredi performansının GSYH üzerindeki dinamik etkileri: Türkiye’den bölgesel kanıtlar
Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de seçilmiş Düzey-2 bölgelerinde (TR1, TR3, TR6 ve TR7) kredi performans göstergeleri ile ekonomik büyüme arasındaki dinamik ilişkiyi ampirik olarak incelemektir. Çalışma, kredi–büyüme ilişkisini yalnızca kredi hacmi üzerinden ele alan yaklaşımlardan farklı olarak, kredi performansı ve sektörel kredi yapısını dikkate alarak bölgesel farklılıkların ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu kapsamda, 2015–2023 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak 24 il için bir panel veri seti oluşturulmuştur. Ekonomik büyümenin göstergesi olarak Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) kullanılırken; bankacılık sektörüne ilişkin toplam ve sektörel kredi performans oranları modele dâhil edilmiştir. Ampirik analizlerde, gecikmeli bağımlı değişkenin varlığı ve olası içsellik sorunları nedeniyle iki aşamalı Sistem Genelleştirilmiş Momentler (Sistem GMM) yöntemi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, ekonomik büyümenin dinamik bir yapı sergilediğini ve kredi performansının sektörel bazda büyüme üzerinde farklı yönlerde etkiler yarattığını göstermektedir. Sonuçlar, kredilerin sektörel dağılımı ve geri ödeme performansının, bölgesel ekonomik büyümenin şekillenmesinde belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, analiz yalnızca seçilmiş Düzey-2 bölgeleriyle sınırlı olup, elde edilen bulguların tüm Türkiye geneline genellenmesi bu çalışmanın temel kısıtını oluşturmaktadır.
Telif Hakkı (c) 2026 Zekiye Örtlek http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Yöresel restoranların tercih edilme nedenleri: Kayseri ili örneği
İnsanların restoranları tercih etmesindeki önemli etkenlerden biri restoranda sunulan yemek çeşitleridir. Türk mutfağı, zengin çeşitliliği ve bölgesel farklılıklarıyla dikkat çekerken, Kayseri mutfağı bu çeşitliliğin önde gelen örneklerinden biridir. Bu çalışma, yerli turistlerin yöresel restoranları tercih etme nedenlerini belirlemeyi, demografik özelliklere göre tercih farklılıklarını incelemeyi ve Kayseri denilince akla gelen yiyeceklerin neler olduğunu tespit etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Kayseri’de yöresel yemek hizmeti sunan restoranları tercih eden 429 yerli turist üzerinde, anket yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların yöresel restoranları tercih etmesinde yöresel gıdaların ilin kültürünü yansıtmasının etkili olduğu, Kayseri denilince akla sırasıyla mantı, yağlama ve pastırma ürünlerinin geldiği ve cinsiyete göre yöresel yemekleri tercih etme düzeylerinde anlamlı farklılık bulunmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
Yerel Restoranlar, Yerel Yemekler, Kayseri Mutfağı
Telif Hakkı (c) 2026 Tuncay Çanakçı http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Amaca yönelik pazarlama (CrM) kampanyalarında ürün türü ve ürün-dava uyumunun markaya yönelik tutum üzerindeki etkisi: Algılanan KSS çağrışımı ve yardımseverliğin rolü
Bu araştırmanın amacı, ürün türü (hedonik-faydacı) ve ürün-dava uyumunun (yüksek-düşük uyum) amaca yönelik pazarlama (CrM) kampanyalarının başarısındaki olası etkilerini ortaya koymaktır. Araştırmada ayrıca, firmanın kurumsal sosyal sorumluluk çalışmaları konusundaki tüketici algıları (KSS çağrışımı) ve tüketicilerin başkalarına yardım etmeye yönelik eğilimleri (yardımseverlik yönelimi) değişkenlerinin rolü de irdelenmektedir. Araştırmada, ürün türü ve ürün-dava uyumu değişkenleri senaryo temelli bir 2 × 2 deneysel tasarım aracılığıyla manipüle edilmiştir. Örneklem, kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 289 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Hipotezler, bağımsız örneklem t-testi ve iki yönlü varyans analizleriyle test edilmiştir. Bulgular, ürün türü ve ürün-dava uyumunun markaya yönelik tutum üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisi olmadığını; ancak bu iki değişkenin etkileşiminin anlamlı farklılıklar yarattığını göstermektedir. KSS çağrışımı ve yardımseverlik yönelimi değişkenleri eşlikçi değişkenler olarak modele dâhil edildiğinde, gruplar arasındaki markaya yönelik tutum farklılıklarının belirginleştiği görülmüştür. Araştırma bulguları CrM kampanyalarının başarısı açısından tartışılmış, işletmelere ve bu alanda çalışma yapacaklara önerilerde bulunularak çalışma sonlandırılmıştır.
Amaca Yönelik Pazarlama, Markaya Yönelik Tutum, Ürün Türü, Ürün-Dava Uyumu, KSS Çağrışımı, Yardımseverlik Yönelimi
Telif Hakkı (c) 2026 Volkan Özbek- Mehmet Selim Dikici- Mehmet Emin Akkılıç- Ümit Alnıaçık http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
TFRS ve BOBİFRS‘ye tabi şirketlerin varlık büyüklükleri ile sektörel ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye için bir panel veri analizi
Ekonomik büyüme teorileri genellikle uzun vadeli büyümeyi, sermaye birikimi, üretkenlik artışları, teknolojik ilerleme ve kurumsal yapıların gücü aracılığıyla açıklar. Bu çerçevede, neoklasik yaklaşım sermaye birikimi ve verimliliği, içsel büyüme modelleri bilgi üretimi ve inovasyonu, kurumsal ekonomi ise yönetişim kalitesini ve teşvik mekanizmalarının etkinliğini vurgular. Bu bakış açıları, sürdürülebilir büyümenin üretken yatırım, sürekli teknolojik ve örgütsel öğrenme ve ekonomik davranışı şekillendiren kurumların etkileşiminden kaynaklandığını göstermektedir. Bu bağlamda, uluslararası finansal raporlama standartlarını uygulamak zorunda olan şirketler daha güçlü kurumsal yapılar geliştirerek şeffaflığı, hesap verebilirliği ve finansal bilgilerin güvenilirliğini artırmaktadır. Azaltılmış bilgi asimetrileri sermaye maliyetini düşürür, yatırım kanallarını derinleştirir ve firmaların uzun vadeli, üretkenlik odaklı ve Ar-Ge tabanlı stratejilerini destekler. Makro düzeyde, finansal bilgilere olan güvenin artması daha verimli kaynak tahsisini kolaylaştırır. Dolayısıyla, bu tür raporlama standartlarına uyum, büyüme teorilerinin vurguladığı sermaye birikimi, yenilikçilik ve üretkenlik gibi temel mekanizmaları güçlendirerek sürdürülebilir ekonomik genişlemeye katkıda bulunur. Bu çalışmada, TFRS ve BOBİFRS'ye tabi şirketlerin aktif büyüklükleri ile altı sektördeki ekonomik büyüme arasındaki ilişki 2018-2023 yılları arasında analiz edilmiştir. Sonuçlar, TFRS uygulayan şirketlerin BOBİFRS'ye göre ekonomik büyümeye daha güçlü katkıda bulunduğunu göstermektedir.
Telif Hakkı (c) 2026 Sezer Öksüz- Caner Dilber http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Öğretmenlerin kişilik özellikleri ile kırılgan narsisizm düzeyleri arasındaki ilişkide duygu düzenlemenin aracı rolü
İnsanlar arasındaki davranış ve tutum farklılıklarının temeli kişilik özelliklerine dayandırılmaktadır. Narsistik kişilik bozukluğunun bir alt türü olan kırılgan narsisizm, düşük benlik saygısının ve yetersizlik hissinden kaynaklanan eleştirilmeye ve reddedilmeye karşı gösterilen aşırı kırılganlık haliyle karakterize edilmektedir. Öğretmenliğin meslek olarak tercih edilmesinde kişilerin narsistik beklentileri belirleyici rol oynadığı düşünülmektedir. Bu nedenle kırılgan narsisizmin kişilik özellikleri ile ilişkisinin öğretmenler üzerinden incelmesi mevcut literatürden farklı sonuçlar verebilir. Bu araştırmanın amacı kişilik özellikleri ile kırılgan narsisizm düzeyi arasındaki ilişkide duygu düzenlemenin aracılık rolünü incelemektir. Araştırma niceliksel korelasyonel desende kesitsel bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Kastamonu devlet okullarında görev yapan 336 öğretmen oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında On-Madde kişilik ölçeği, kırılgan narsisizm ölçeği ve duygu düzenleme ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, kişilik özellikleri ile kırılgan narsisizm arasındaki ilişkiye duygu düzenlemenin aracılık ettiğini, duygu düzenlemenin ise söz konusu ilişkinin yordayıcısı olduğunu ortaya koymuştur. Kişilik özellikleri ile kırılgan narsisizm düzeyi arasındaki pozitif yönlü ilişkide, duygu düzenlemenin aracı bir değişken olarak görev yaptığı anlaşılmıştır. Katılımcıların narsisistik algılarının duygularını düzenleyebilecekleri ölçüde zayıfladığı anlaşılmıştır.
Kişilik, Kişilik Özellikleri, Özellikler Yaklaşımı, Kırılgan Narsisizm, Duygu Düzenleme
Telif Hakkı (c) 2026 Ömer Karademir http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Medya reklamlarının tüketim davranışlarını şekillendirmedeki rolü: Türkiye örneği
Bu çalışmanın amacı, 2000-2024 döneminde Türkiye'de reklam harcamaları ile hanehalkı tüketim harcamaları arasındaki ilişkiyi ekonometrik bir bakış açısıyla incelemektir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve Reklamcılar Derneği'nden elde edilen veriler kullanılarak, reklamın tüketim üzerindeki yönlendirici etkisi Toda-Yamamoto nedensellik yöntemi ile analiz edilmiştir. Bu yöntem, serilerin entegrasyon derecesinden bağımsız olarak nedensellik yönünün belirlenmesine olanak tanır. Bulgular, reklam harcamaları ile hanehalkı tüketim harcamaları arasında iki yönlü bir nedensellik olduğunu göstermektedir. Reklam harcamalarındaki artış, istatistiksel olarak tüketimde önemli bir artışa neden olur; artan tüketim eğilimleri ise işletmeleri reklam yatırımlarını artırmaya teşvik eder. Sonuç olarak, reklam ve tüketim arasındaki bu karşılıklı etkileşim, ekonomik büyüme ve talep yönetimi açısından stratejik öneme sahiptir. Bu nedenle, makroekonomik planlamaya uygun reklam politikaları tasarlamak, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkıda bulunacaktır.
Reklam Harcamaları, Hanehalkı Tüketim Harcamaları, Medya Ekonomisi, Toda–Yamamoto Nedensellik Analizi
Telif Hakkı (c) 2026 Hasan Furkan Kaplan- Metin Karaburun http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Üretim planlama ve kontrol süreçlerinde yapay zekâ kullanımına yönelik risklerin bulanık FMEA ile analizi
Üretim planlama ve kontrol (ÜPK) süreçleri, artan sistem karmaşıklığı, değişken talep koşulları ve veriye dayalı karar destek araçlarının entegrasyonu nedeniyle giderek daha fazla belirsizliğe maruz kalmaktadır. Yapay zekâ (YZ) destekli araçlar, bu belirsizliğin yönetiminde önemli kolaylıklar sağlasa da kontrolü güç yeni riskler ortaya çıkarmaktadır. Buna karşın literatürde YZ’nin ÜPK’de oluşturduğu riskler farklı kavramlar üzerinden dağınık biçimde ele alınmakta ve bu riskleri bütüncül bir şekilde değerlendiren yaklaşımlar sınırlı kalmaktadır. Bu çalışma, ÜPK uygulamalarında YZ kullanımıyla ortaya çıkabilecek riskleri Bulanık Hata Türleri ve Etkileri Analizi (Bulanık FMEA) ile değerlendirerek literatürdeki bu boşluğu gidermeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda çalışma kapsamında tanımlanan dokuz risk faktörü, ÜPK alanında uzman on dört akademisyenin olasılık, şiddet ve tespit edilebilirlik boyutlarındaki dilsel değerlendirmeleri üzerinden analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarında siber güvenlik, açıklanabilirlik eksikliği ve algoritmik önyargı ÜPK uygulamalarında YZ kullanımına ilişkin en önemli riskler olarak belirlenmiştir. Çalışma, belirsizlik altında yapılandırılmış bir risk önceliklendirme yaklaşımı sunarak YZ’nin ÜPK süreçlerine daha kontrollü ve sürdürülebilir biçimde entegre edilebilmesine yönelik yol gösterici bir çerçeve sunmaktadır.
Üretim Planlama ve Kontrol, Yapay Zekâ Riskleri, Bulanık FMEA
Telif Hakkı (c) 2026 Zafer Duran http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerinin ulaşım araçları dış ticaretindeki uzmanlaşma düzeyi
Çalışmada Bağımsız Devlet Topluluğu (BDT) ülkelerinin (Azerbaycan, Belarus, Ermenistan, Kazakistan, Kırgızistan, Moldova, Özbekistan, Rusya, Tacikistan, Türkmenistan, Ukrayna) ulaşım araçları dış ticaretindeki uzmanlaşma düzeyi analiz edilmiştir. Analiz için Armonize Sistem (AS) 1996 sınıflandırmasına tabi Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) 84-89 fasıl numaralarına sahip ulaşım araçlarının 4 haneli 38 ürün grubu kullanılmıştır. 2000 ile 2024 yılları arasını kapsayan çalışmada ticaret uzmanlaşma düzeyinin belirlenebilmesi için Net Ticaret Endeksi (NTI) ve Lafay Endeksi (LFI) kullanılmıştır. Her iki analiz sonucuna göre ulaşım araçlarında en yüksek ticaret uzmanlaşmasına sahip ülkeler Ukrayna ve Rusya’dır. NTI değerlerine göre Ukrayna 19 ürün grubunda, Rusya 11 ürün grubunda uzmanlaşmıştır. LFI sonuçlarına göre ise Ukrayna 21 ürün grubunda, Rusya ise 23 ürün grubunda uzmanlaşmıştır. Bulgular, her iki endeksin sağladığı bütüncül bakış açısıyla literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.
Bağımsız Devletler Topluluğu, Dış Ticaret, Lafay Endeksi, Net Ticaret Endeksi
Telif Hakkı (c) 2026 Elif Tuğçe Bozduman http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Seçilmiş makroekonomik göstergelerin halka arz faaliyetleri ve yatırımcı katılımı üzerindeki etkisi: Borsa İstanbul örneği
Halka arz faaliyetleri büyük ölçüde makroekonomik koşullardan etkilenmektedir. Bu çalışmada, makroekonomik göstergelerin Türkiye’de hem halka arz edilen firma sayısı hem de halka arzlara yatırımcı katılım düzeyi üzerindeki etkisi incelenmektedir. Çalışma, Nisan 2010 – Mart 2025 döneminde Borsa İstanbul’da halka arz edilen şirket sayısı ile bu halka arzlara katılan yatırımcı sayısını, seçilen makroekonomik değişkenler çerçevesinde korelasyon analizi ve negatif binom regresyon modelleri kullanarak analiz etmektedir. Elde edilen bulgular, hem halka arz edilen şirket sayısının hem de yatırımcı katılımının büyük ölçüde makroekonomik göstergelerle birlikte hareket ettiğini göstermektedir. Borsa işlem hacminin her iki değişken üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunurken, KREDİ/GSYH oranının halka arz edilen şirket sayısı üzerindeki etkisi negatiftir. Bu sonuçlar, Türkiye’de banka temelli finansman ile özkaynak finansmanı arasında ikame ilişkisi bulunduğuna işaret etmektedir. Bulgular ışığında, politika yapıcılara işlem maliyetlerinin azaltılması, yatırımcı tabanının genişletilmesi ve piyasa likiditesi ile derinliğini artırmaya yönelik politikaların geliştirilmesi önerilmektedir.
Halka Arz, Makroekonomik Faktörler, Binom Regresyon
Telif Hakkı (c) 2026 N. Serap Vurur http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Yapay zekâ okuryazarlığı, finansal biliş ve risk alma eğilimi: Sağlık alanındaki öğrencilerden bulgular
Bu çalışma, dijital dönüşüm sürecindeki finansal ortamda yapay zekâ (YZ) okuryazarlığı, finansal okuryazarlık ve davranışsal finans farkındalığının bireylerin risk alma eğilimiyle nasıl ilişkilendiğini incelemektedir. Araştırmada 425 sağlık öğrencisinden doğrulanmış ölçekler aracılığıyla veri toplanmış, analizlerde değişkenler arasındaki ilişkinin yönü ve gücü korelasyon ve regresyon yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular, davranışsal finans farkındalığının risk alma eğilimiyle en güçlü ilişkiye sahip olduğu; finansal okuryazarlığın da istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir ilişki sergilemektedir. YZ okuryazarlığı ile risk alma eğilimi arasında da pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiş; ancak diğer finansal biliş değişkenleri birlikte değerlendirildiğinde bu ilişkinin görece sınırlı kalmıştır. Sonuçlar teknolojik yeterliğin risk davranışlarıyla bağlantılı olduğu, ancak risk eğilimlerinin şekillenmesinde finansal bilişsel ve davranışsal faktörlerin daha belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Çalışma, yapay zekâ okuryazarlığı ile finansal davranış arasındaki etkileşime ilişkin ampirik katkı sunmakta ve dijital çağda bilinçli risk değerlendirmesini desteklemek amacıyla YZ okuryazarlığının finansal eğitim programlarına bütüncül biçimde entegre edilmesi gerektiğine işaret etmektedir.
Yapay Zekâ Okuryazarlığı, Finansal Okuryazarlık, Risk Alma Eğilimi
Telif Hakkı (c) 2026 Havane Tembelo- Mustafa Özyeşil http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Türkiye’de e-ticaret platformlarında iade süreci deneyimlerinin nitel analizi: Trendyol, Hepsiburada ve n11 karşılaştırması
Bu çalışma, Türkiye’de faaliyet gösteren Trendyol, Hepsiburada ve n11 e-ticaret platformlarındaki iade süreçlerine yönelik tüketici şikâyetlerini karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Şikâyetvar platformundan derlenen Mayıs 2025 – Ekim 2025 dönemine ait toplam 345 kullanıcı şikâyeti, nitel içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular; her üç platformda da iade sürecini tetikleyen temel sorunların ürün odaklı faktörler etrafında yoğunlaştığını, kargo süreçleri ile iade mekanizmasının işleyişindeki belirsizliklerin ise tüketici güvenini zedelediğini ortaya koymaktadır. Araştırma; e-ticaret platformlarındaki güven kaybının yalnızca iade veya telafi imkânlarının varlığına değil; sürecin yönetimi, kullanıcının bilgilendirilme düzeyi ve yönlendirme kalitesi gibi süreçsel unsurlara bağlı olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, iade sürecini platform–tüketici etkileşimi bağlamında ele alarak hizmet başarısızlığı literatürüne katkı sunmakta ve uygulayıcılar için stratejik çıkarımlar sağlamaktadır.
E-Ticaret İade Süreçleri, Tüketici Şikayetleri, Hizmet Hatası, Dijital Platformlar
Telif Hakkı (c) 2026 İbrahim Atilla Karataş http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Kurumsal rejimler arasında platform uyumlanması: Uber’in Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye’de karşılaştırmalı incelemesi
Dijital firmaları çoğu zaman küresel ölçekte ölçeklenebilir iş modelleri olarak sunulsa da örgütsel biçimleri ve stratejileri kurumsal ve düzenleyici çevreler tarafından derinden şekillendirilmektedir. Kurumsal teoriye dayanan bu çalışma, Uber Technologies Inc.’nin iş modelini, yönetişim yapısını ve örgütsel sınırlarını farklı düzenleyici rejimler karşısında nasıl uyarladığını incelemektedir. Makale, farklı düzenleyici gelişim süreçleriyle karakterize edilen Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye’deki örgütsel tepkileri karşılaştırmaktadır. Hukuki kararlar, düzenleyici metinler, kurumsal açıklamalar ve medya kaynaklarına dayanan nitel doküman analizi yöntemiyle, uyum süreci dört boyutta analiz edilmektedir: düzenleyici strateji, platform yönetişimi, emek aracılığı ve örgütsel konumlanma. Bulgular, uyumun tekdüze değil, bağlamsal ve aşamalı olduğunu göstermektedir. ABD’de uzun süreli düzenleyici belirsizlik, şirketin faaliyetlerini sürdürmesine ve yeniden çerçeveleme, sınırların yeniden müzakere edilmesi ve düzenleyici beklentilerin sözleşmesel ve teknolojik sistemlere kademeli olarak entegre edilmesi yoluyla örgütsel öğrenme geliştirmesine olanak tanımıştır. Buna karşılık Türkiye’de merkezi müdahale önemli kısıtlar getirmiş, stratejik geri çekilmeye ve rolün yeniden tanımlanmasına yol açmış; Uber emek aracılığı faaliyetini terk ederek lisanslı taksi sürücüleri için dijital bir arayüz olarak yeniden konumlanmıştır. Çalışma, kurumsal olarak kısıtlayıcı ortamlarda stratejik geri çekilme ve örgütsel yeniden yapılandırmanın yeterince incelenmemiş platform uyum biçimleri olduğunu vurgulamaktadır.
Dijital Platformlar, Kurumsal Rejim, Örgütsel Uyumlanma
Telif Hakkı (c) 2026 Merve Kırmacı http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Cinsiyet faktörlerinin kadınların istihdamına katılımı üzerindeki etkisi: Çok ülkeli fsQCA ve SEM yaklaşımından elde edilen kanıtlar
Son yıllarda adından sıkça bahsedilen şebeke yoluyla pazarlama sistemi, pazarlama literatüründe Küresel cinsiyet eşitsizliklerinin artması ve Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH) bağlamında, kadınların işgücüne katılımının yapısal belirleyicilerini anlamak hem teorik hem de politika açısından hayati önem kazanmıştır. Cinsiyet ve işgücü piyasaları üzerine yapılan araştırmaların sayısı giderek artmasına rağmen, simetrik ve asimetrik analitik yaklaşımları birleştiren ülkeler arası kanıtlar hala sınırlıdır. Bu çalışma, cinsiyete dayalı yapısal faktörlerin kadınların işgücüne katılımı üzerindeki etkilerini ve ülkeye özgü sonuçları analiz etmeyi amaçlamaktadır. Ortak yer ve zaman verileri ile 2022 verilerini içeren 31 ülkeden oluşan bir örneklem kullanılarak, Cinsiyet Sosyal Normlar Endeksi (GSNI) (ekonomik), Eşitsizliğe Göre Düzeltilmiş Eğitim Endeksi (IAE), Cinsiyet Gelişim Endeksi (GDI) ve Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi (GII) değişkenlerinin Kadınların İşgücüne Katılımı (FLFP) üzerindeki etkileri incelenmiştir. Yapısal eşitlik modeli (SEM)-SmartPLS’in yanında bulanık küme nitel karşılaştırmalı analiz (fsQCA) içeren iki aşamalı (simetrik ve asimetrik) karma araştırma yöntemleri (açıklayıcı sıralı tasarım) kullanarak analiz etmektedir. Araştırma bulgularına göre, GDI FLFP üzerinde olumlu bir etkiye sahipken, GII ve GSNI FLFP üzerinde olumsuz bir etkiye sahiptir. IAE'nin doğrudan önemli bir etkisi olmadığı, ancak diğer faktörlerle etkileşimde dolaylı bir rol oynayabileceği bulunmuştur. Öte yandan, önem-performans sonuçları, GDI'nin kısa vadede FLFP üzerinde yüksek performans etkisine sahip olduğunu ortaya koymuştur. FsQCA sonuçlarına göre, kadınların işgücüne katılımı, ülkeler arasında farklı yapılandırmalarla açıklanabilir ve bu farklılıklar, bağlama özgü politikaların geliştirilmesini gerektirmektedir.
Kadın İşgücü, Toplumsal Cinsiyet Normları, Eşitsizliğe Göre Düzeltilmiş Eğitim, Toplumsal Cinsiyet Gelişimi, Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği
Telif Hakkı (c) 2026 Sergen Gürsoy http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Sigorta sektöründe sorumlu liderliğin çalışan performansına etkisi: Duygusal zekâ ve motivasyonun aracılık rolünün karma yöntemle incelenmesi
Bu araştırma, Türkiye sigorta sektöründe çalışanların sorumlu liderlik algıları ile duygusal zekâ, motivasyon, iş stresi ve performans arasındaki ilişkileri incelemektedir. Çalışmada nicel ve nitel veri toplama tekniklerinin birlikte kullanıldığı "sıralı açıklayıcı karma desen" tercih edilmiştir. Araştırmanın nicel aşamasında, G*Power analizi ile belirlenen minimum sayının üzerine çıkılarak 299 katılımcıdan anket yoluyla veri toplanmıştır. Nitel aşamada ise nicel bulguları derinlemesine açıklamak amacıyla 10 katılımcı ile yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Nicel bulgular, sorumlu liderliğin çalışan performansını ve duygusal zekâyı anlamlı ölçüde artırdığını; duygusal zekânın ise bu ilişkide kısmi aracı rol oynadığını ortaya koymuştur. Buna karşılık motivasyonun aracılık etkisi istatistiksel olarak doğrulanmamıştır. Nitel bulgular, çalışanların adil ve şeffaf liderleri daha güvenilir bulduğunu vurgulayarak nicel sonuçları desteklemiştir. Bulgular, sigorta sektöründe etik değerlere dayalı liderlik yaklaşımlarının sürdürülebilir performans ve bağlılık için kritik öneme sahip olduğunu göstermektedir.
Sorumlu Liderlik, Çalışan Performansı, Duygusal Zekâ, Motivasyon, İş Stresi, Karma Yöntem, Nicel Analiz, Nitel Analiz
Telif Hakkı (c) 2026 Bilge Bora- Mehmet Saim Aşcı- Elif Baykal http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
İklim değişikliği karşısında hastane dayanıklılık stratejilerinin analizi: Bulanık AHS yaklaşımı
Bu çalışmanın amacı, iklim değişikliği karşısında hastanelerin dayanıklılığını etkileyen zorlukların ve kolaylaştırıcı faktörlerin belirlenmesi ve önceliklendirilmesidir. Çalışmada, Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) yöntemi kullanılmıştır. İlk olarak, kapsamlı bir literatür incelemesiyle zorluklar ve kolaylaştırıcı faktörler belirlenmiştir. Veriler, 8 uzmandan oluşan örneklem grubuna bir karar hiyerarşisi anketiyle sunularak toplanmış ve Bulanık AHS adımları izlenerek analiz edilmiştir. Çalışmada beş zorluk faktörü ve altı kolaylaştırıcı faktör tespit edilmiştir. En öncelikli zorluk faktörü “Zayıf Politik ve Yönetsel Destek (ZPYD)” (0.312) olarak belirlenirken; en düşük önceliğe sahip zorluk ise “Yetersiz Farkındalık ve Eğitim (YFE)” (0.096) olmuştur. Kolaylaştırıcı faktörlerde “Etkili Liderlik ve Yönetişim (ELY)” (0.343) belirgin şekilde en önemli kolaylaştırıcı olarak öne çıkarken “Toplum Katılımı ve Farkındalık Artışı (TKFA)” (0.039) en düşük öncelikli kolaylaştırıcı faktör olarak değerlendirilmiştir. Liderlik ve yönetişim, politika desteği ve finansal sürdürülebilirlik alanlarının önceliklendirilmesi ile toplum katılımı, farkındalık artırımı ve dijital altyapının güçlendirilmesine ihtiyaç vardır. Çalışma hastanelerde iklim dirençliliğinin sağlanmasına katkı sunmaktadır.
Hastane Dayanıklılığı, İklim Değişikliği, Dayanıklılık Stratejileri, Yönetişim, Bulanık AHS
Telif Hakkı (c) 2026 Ersin Kocaman http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
İş sağlığı ve güvenliği yönetim uygulamalarının iş performansı üzerindeki doğrudan etkisi ile örgütsel bağlılığın aracılık etkisi üzerinden araştırılması
Bu çalışma ile İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) yönetim uygulamalarının yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak, çalışanların iş performansları üzerindeki doğrudan etkileri ve sonrasında ise örgütsel bağlılığın aracı rolü üzerinden dolaylı etkisi, elektrik-elektronik endüstrisi alanında araştırılmıştır. Ayrıca İSG yönetim uygulamalarının yalnızca kaza önleme odaklı değil, verimlilik ve operasyonel mükemmellik sağlayan stratejik bir yönetim unsuru olduğu da vurgulanmıştır. Anket yöntemiyle 397 kişi üzerinde yapılan incelemeler, İSG yönetim süreçlerinin çalışan performansı üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir etki yarattığını; ancak örgütsel bağlılığın bu temel ilişkide aracı bir değişken rolüne sahip olmadığını ortaya koymuştur. Bu bulgu, İSG uygulamalarının çalışanların iş performansındaki artış üzerinde, örgütsel bağlılık gibi duygusal ve tutumsal faktörlerden bağımsız olarak doğrudan bir etkiye sahip olduğuna işaret edebilir. Bu durumun temel kaynağının da çalışanların İSG uygulamalarını çoğunlukla yasal bir zorunluluk olarak algılamaları ve bu algının doğrudan bir duygusal bağlılık artışı yaratmaması olduğunu düşündürmektedir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Uygulamaları, İş Güvenliği Kültürü ve İş Performansı, Elektrik-Elektronik Sektörü
Telif Hakkı (c) 2026 Birol Temel- Özge Eren http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Sürdürülebilir tüketime yönelik engeller: Ev mobilyası sektöründe değer–eylem boşluğu analizi
Tüketicilerin sürdürülebilir tüketime yönelik farkındalıkları artmasına rağmen, farklı ürün kategorilerindeki satın alma davranışları sürdürülebilirlik açısından tutarlı değildir. Bu durum, sürdürülebilirliğe yönelik yönelimler ile fiilî tüketici davranışları arasındaki kopuşu ifade eden değer–eylem boşluğu kavramı ile tanımlanmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, satın alma davranışlarının sürdürülebilirlik algılarıyla ne ölçüde ilişkili olduğunu incelemek ve yüksek katılım düzeyi, yüksek finansal yükümlülükler ile güçlü ekonomik ve yapısal kısıtlarla karakterize edilen ev mobilyası ve ev aksesuarları sektöründe bu ilişkiyi şekillendiren yapısal engelleri ortaya koymaktır. Araştırmada, çok uluslu bir perakende ortamında yürütülen geniş ölçekli bir tüketici anketinden elde edilen verilere dayanan ikincil bir araştırma tasarımı kullanılmıştır. Analizler, dokuz ülkeden toplanan toplam 4.511 çevrimiçi anket yanıtı üzerinden gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, tüketicilerin sürdürülebilirliğe atfettikleri önem ile fiilî satın alma davranışları arasında belirgin bir değer–eylem boşluğu bulunduğunu göstermektedir. Algılanan yüksek fiyatlar temel engel olarak öne çıkarken, sürdürülebilirlik iddialarına yönelik düşük güven ile sınırlı bilgi ve ürünlere erişim de sürdürülebilir satın alma davranışını engelleyen diğer önemli faktörler olarak ortaya çıkmaktadır.
Sürdürülebilir Tüketim, Değer-Eylem Boşluğu, Sürdürülebilir Satın Alma Davranışı, Ev Mobilyası ve Ev Aksesuarları Sektörü
Telif Hakkı (c) 2026 Şehnaz Okkıran http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0