Cilt 14 Sayı 3 (2026): Business & Management Studies: An International Journal
Makaleler

Mutfaktaki cam tavan: Kayseri gastronomisinde kadın şeflerin kariyer serüvenleri

PDF
  • Nurşen Irk,
  • Erşan Yıldız
Nurşen Irk
Doktora Öğrencisi, Erciyes Üniversitesi, Kayseri, Türkiye
Erşan Yıldız
Doç. Dr., Erciyes Üniversitesi, Kayseri, Türkiye

Yayınlanmış 25.09.2026

Anahtar Kelimeler

  • Kadın Şefler, Görünmez Engeller, Cam Tavan, Yiyecek-İçecek Sektörü, Kayseri
  • Female Chefs, Invisible Barriers, Glass Ceiling, Food and Beverage Industry, Kayseri

Nasıl Atıf Yapılır

Mutfaktaki cam tavan: Kayseri gastronomisinde kadın şeflerin kariyer serüvenleri. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(3), 1661-1680. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i3.2831

Telif Hakkı (c) 2026 Nurşen Irk- Erşan Yıldız

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Mutfaktaki cam tavan: Kayseri gastronomisinde kadın şeflerin kariyer serüvenleri. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(3), 1661-1680. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i3.2831

Öz

Bu araştırma, Kayseri’de faaliyet gösteren yiyecek-içecek işletmelerinde çalışan kadın şeflerin kariyer yolculuklarını, mesleki gelişim süreçlerini ve toplumsal cinsiyet temelli engelleri cam tavan metaforu çerçevesinde incelemektedir. Nitel araştırma yöntemi kapsamında, amaçlı örnekleme ile belirlenen 12 kadın şefle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş; veriler Braun ve Clarke’ın (2006) altı aşamalı tematik analiz yaklaşımı doğrultusunda MAXQDA 2020 kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, kadınların ekonomik bağımsızlık, profesyonel kimlik oluşturma ve mesleki gelişim motivasyonlarıyla sektöre katıldığını; ancak erkek egemen yapılar, mesleki değersizleştirme, toplumsal cinsiyet temelli önyargılar ve cam tavan engelleriyle karşılaştığını ortaya koymaktadır. Kadın şeflerin liderlik süreçlerinde empati, etkili iletişim, iş birliği ve detaycılık öne çıkarken; uzun çalışma saatleri, fiziksel ve zihinsel iş yükü ile rol çatışmaları kariyer gelişimini zorlaştırmaktadır. Buna karşılık kadın şefler, eğitim, deneyim kazanma, mesleki gelişim, dijital görünürlük ve profesyonel yeterliliklerini güçlendirmeye yönelik stratejiler geliştirmektedir.

PDF

Referanslar

  1. Alyakut, Ö., & Küçükkömürler, S. (2018). Gastronomi eğitimi alan üniversite öğrencilerinin mesleklerine yönelik metafor algılarının değerlendirilmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 9(16), 823–852. https://doi.org/10.26466/opus.452139
  2. Aslan Savaşan, B., & Girgin, G. K. (2024). Profesyonel mutfaklarda cinsiyet ayrımcılığı: Kadın şeflerin karşılaştığı zorluklar üzerine bibliyometrik bir analiz. Uluslararası Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 8(2), 202–212. https://doi.org/10.30625/ijctr.1599870
  3. Aydın Tükeltürk, Ş., & Şahin Perçin, N. (2008). Turizm sektöründe kadın çalışanların karşılaştıkları kariyer engelleri ve cam tavan sendromu: Cam tavanı kırmaya yönelik stratejiler. Yönetim Bilimleri Dergisi, 6(2), 113–128.
  4. Balcı, E., & Aslan, E. B. (2023). Turizmde çalışan kadın sorunları: Antalya'da 5 yıldızlı otellerin yiyecek-içecek departmanlarında çalışan kadınlar. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10(3), 1674–1698. https://doi.org/10.21325/jotags.2022.1062
  5. Bayrak, D. (2025). Gastronomi alanında çalışan kadın aşçıların karşılaştığı cam tavan sorununun çalışma motivasyonuna etkisi (Yüksek lisans tezi). Ordu Üniversitesi. https://earsiv.odu.edu.tr/xmlui/handle/11489/5628
  6. Beckers, D. G. J., van der Linden, D., Smulders, P. G. W., Kompier, M. A. J., van Veldhoven, M. J. P. M., & van Yperen, N. W. (2004). Working overtime hours: Relations with fatigue, work motivation, and the quality of work. Journal of Occupational and Environmental Medicine, 46(12), 1282–1289. https://doi.org/10.1097/01.jom.0000147210.95602.50
  7. Berg, M. (1993). What difference did women's work make to the Industrial Revolution? History Workshop Journal, 35(1), 22–44.
  8. Boyraz, M. (2020). Turizm işletmeciliği bölümü öğrencilerinin staj deneyimlerinin incelenmesi üzerine bir araştırma. TURAR Turizm ve Araştırma Dergisi, 9(2), 97–120.
  9. Boztepe, E. (2022). Profesyonel mutfak çalışanlarının cam tavan sendromu algıları ve deneyimleri üzerine bir araştırma. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, (55), 12–32. https://doi.org/10.17498/kdeniz.1136406
  10. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
  11. Bucak, T. (2022). Kız öğrencilerin cam tavan algısı: Gastronomi ve mutfak sanatları bölümü öğrencileri üzerine bir çalışma. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(3), 1293–1308. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1111007
  12. Camkurt, M. Z. (2007). İşyeri çalışma sistemi ve işyeri fiziksel faktörlerinin iş kazaları üzerindeki etkisi. TÜHİS İş Hukuku ve İktisat Dergisi, 21(1), 80–106.
  13. Canbaz, S. (2024). Engelleri aşmak: İş dünyasında kadınların tarihsel yolculuğu. Sosyal Bilimler ve Sağlık Bülteni, (10), 3–12. https://doi.org/10.5281/zenodo.11393443
  14. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). SAGE Publications.
  15. Çekiç, İ., & Oğan, Y. (2023). Kadın aşçıların cam tavan sendromuna yönelik metaforik algıları üzerine bir değerlendirme. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(1), 1177–1194. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1148190
  16. Gray, G. (1932). Changes in the household resulting from the Industrial Revolution. Social Forces, 11(2), 242–248. https://doi.org/10.2307/2569781
  17. Imadoğlu, T., Kurşuncu, R. S., & Çavuş, M. F. (2020). The effect of glass ceiling syndrome on women's career barriers in management and job motivation. Holistica Journal of Business and Public Administration, 11(2), 85–99. https://doi.org/10.2478/hjbpa-2020-0021
  18. Inness, S. A. (2001). Dinner roles: American women and culinary culture. University of Iowa Press. https://doi.org/10.2307/j.ctt20q219b
  19. Irk, N. (2025). Turizm sektöründe kadın istihdamı ve sorunları: Kayseri ili örneği (Yüksek lisans tezi). Erciyes Üniversitesi. Erciyes Üniversitesi Akademik Veri Yönetim Sistemi (AVESİS). https://avesis.erciyes.edu.tr/yonetilen-tez/2b6b9b43-3906-47b3-ac4c-03167b03952f/turizm-sektorunde-kadin-istihdami-ve-sorunlari-kayseri-ili-ornegi
  20. İnce, Ş. (2016). Şeflerin savaşı: Profesyonel mutfaklarda erkek ve kadın şefler. Moment Dergi, 3(2), 409–435. https://doi.org/10.17572/moment.410092
  21. K. C., R. (2021). Role of women in decision making in household chores. Voice of Teacher, 6(1), 125–132. https://doi.org/10.3126/vot.v6i1.44074
  22. Karakaya, H. (2018). Görünmez emek ve ev kadınları. Fırat Üniversitesi Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 2(1), 73–94.
  23. Karcıoğlu, F., & Leblebici, Y. (2014). Kadın yöneticilerde kariyer engelleri: Cam tavan sendromu üzerine bir uygulama. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 28(4), 1–20.
  24. Krivkovich, A., & Nadeau, M.-C. (2017). Women in the food industry. McKinsey & Company.
  25. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
  26. Lukić Nikolić, J., & Labus, P. (2025). An empirical study of the glass ceiling’s impact on gender equality and career opportunities in the food and beverage sector. Stanovnistvo, 63(1), 51–72. https://doi.org/10.59954/stnv.634
  27. Özkan, E. (2020). Cinsiyete dayalı mesleki ayrımcılık: Cam tavan ve kraliçe arı sendromu. Sosyolojik Düşün, 5(2), 127–138. https://doi.org/10.37991/sosdus.826813
  28. Pekel, E. (2019). Toplumsal cinsiyet rolleri ve kadının çalışma hayatındaki konumu. Balkan and Near Eastern Journal of Social Sciences, 5(1), 30–39.
  29. Purcell, D., MacArthur, K. R., & Samblanet, S. (2010). Gender and the glass ceiling at work. Sociology Compass, 4(9), 705–717. https://doi.org/10.1111/j.1751-9020.2010.00304.x
  30. Soydan, B. (2023). Türk yemek kültüründe meydana gelen değişmeler üzerine sosyolojik bir araştırma (İstanbul örneği) (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi. Tez No: 825460.
  31. Tiu Wright, L., Nancarrow, C., & Kwok, P. M. H. (2001). Food taste preferences and cultural influences on consumption. British Food Journal, 103(5), 348–357. https://doi.org/10.1108/00070700110396321
  32. Türkmendağ, T., & Karaman, N. (2024). Gender inequality in the culinary profession in tourism from the perspective of university students with working experiences in culinary. Frontiers in Sociology, 9, Article 1323096. https://doi.org/10.3389/fsoc.2024.1323096
  33. Usta, S., & Şengül, S. (2023). Yiyecek içecek sektöründe işgücü sürdürülebilirliği: Mevcut durum, nedenler ve sonuçlar. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (66), 37–45. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1270412
  34. Yılmazer, A., & Uzun, F. N. (2024). Gastronomi sektöründe kadınların çalışma hayatındaki durumu ve kadın çalışanlara yönelik mobbing. İçinde A. Ünal, E. Çilesiz, & O. Çelen (Ed.), Turizm ve destinasyon araştırmaları IX (ss. 75–88). Paradigma Akademi Yayınları.