Cilt 14 Sayı 3 (2026): Business & Management Studies: An International Journal
Makaleler

Sürdürülebilir yetenek yönetimi çerçevesinde istihdam öncesi eğitim ve gelişim: Havayolu işletmeleri üzerine bir inceleme

PDF
  • Rıdvan Durgut,
  • Elif Baykal,
  • Kevser Şahinbaş
Rıdvan Durgut
İstanbul Medipol Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, Türkiye
Elif Baykal
Prof. Dr., İstanbul Medipol Üniversitesi, İstanbul, Türkiye
Kevser Şahinbaş
Doç. Dr., Beykent Üniversitesi, İstanbul, Türkiye

Yayınlanmış 25.09.2026

Anahtar Kelimeler

  • Sürdürülebilir Yetenek Yönetimi, İÖEGP, Havacılık Sektörü, Yetenek Geliştirme, İnsan Kaynakları Yönetimi
  • Sustainable Talent Management, Pre-employment Training and Development Program, Aviation Sector, Talent Development, Human Resources Management

Nasıl Atıf Yapılır

Sürdürülebilir yetenek yönetimi çerçevesinde istihdam öncesi eğitim ve gelişim: Havayolu işletmeleri üzerine bir inceleme. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(3), 1587-1606. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i3.2816

Telif Hakkı (c) 2026 Rıdvan Durgut- Elif Baykal- Kevser Şahinbaş

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Sürdürülebilir yetenek yönetimi çerçevesinde istihdam öncesi eğitim ve gelişim: Havayolu işletmeleri üzerine bir inceleme. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(3), 1587-1606. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i3.2816

Öz

Çalışmada havacılık sektöründe sürdürülebilir yetenek yönetimi çerçevesinde istihdam öncesi eğitim ve gelişim programlarının (İÖEGP) etkinliğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Betimsel tarama modeliyle yürütülen çalışmanın örneklemini, bir havayolu işletmesinin İÖEGP'sine katılan 206 aday oluşturmaktadır. Veriler, Crotty'nin (2000) ORVPET ölçeğinden uyarlanan; Öz Yönetim, Sürekli Gelişim, Etkili İş Birliği, Profesyonellik, Başarı Odaklılık, Dayanıklılık ve Problem Çözme ile Dijital ve Gelecek Yetkinlikleri boyutlarından oluşan 28 maddelik ölçekle toplanmıştır. Keşfedici faktör analizi sonucunda yedi faktörlü yapının toplam varyansın %84,9'unu açıkladığı, doğrulayıcı faktör analizinde ise model uyum indekslerinin (CFI=,957; TLI=,951; RMSEA=,065) kabul edilebilir düzeyde olduğu; ölçeğin yüksek güvenirliğe sahip olduğu (α=,977) belirlenmiştir. Bulgulara göre katılımcılar programı genel olarak yüksek düzeyde etkili bulmuş (X̄=4,12); en yüksek ortalama Etkili İş Birliği boyutunda, en düşük ortalama Dijital ve Gelecek Yetkinlikleri boyutunda elde edilmiştir. Yaş ve cinsiyet değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık bulunmıştır. Sonuç olarak İÖEGP, adayları istihdam edilebilirlik yetkinlikleriyle donatan, kurum kültürüne uyumu hızlandıran ve işe alım sonrası eğitim maliyetlerini azaltarak sürdürülebilir yetenek yönetimine katkı sağlayan stratejik bir araç olarak değerlendirilmektedir.

PDF

Referanslar

  1. Airbus. (2023). Global Market Forecast 2023–2042. Airbus Commercial Aircraft.
  2. Akça, Y. (2021). İş stresi ve tükenmişlik algılarının örgütsel bağlılığa etkisi: Havacılık sektörü çalışanları örneği. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 7(2), 557–566. https://izlik.org/JA35NU59SK
  3. Aksoy, C., & Dursun, Ö. O. (2018). Türkiye'de sivil havacılık sektörünün gelişimine genel bir bakış. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(67), 1060–1076. https://doi.org/10.17755/esosder.343877
  4. Al-Ali, A. A., Cherian, J., Farouk, S., & Al Nahyan, M. (2026). Pre-job training factors, training effectiveness and graduate employability in support of sustainable development: evidence from the SANAD program. Management of Environmental Quality: An International Journal, 37(1), 127–148. https://doi.org/10.1108/MEQ-04-2025-0280
  5. Appelbaum, S. H., Gunkel, H., Benyo, C., Ramadan, S., Sakkal, F., & Wolff, D. (2012). Transferring corporate knowledge via succession planning: Analysis and solutions–Part 1. Industrial and Commercial Training, 44(5), 281–289. https://doi.org/10.1108/00197851211245031
  6. Bartlett, M. S. (1954). A note on the multiplying factors for various χ2 approximations. Journal of the Royal Statistical Society. Series B (Methodological), 16(2), 296–298. https://doi.org/10.1111/j.2517-6161.1954.tb00174.x
  7. Becker, G. S. (1994). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education (3rd ed.). University of Chicago Press. https://doi.org/10.7208/chicago/9780226041223.001.0001
  8. Bedwell, W. L., Fiore, S. M., & Salas, E. (2014). Developing the future workforce: An approach for integrating interpersonal skills into the MBA classroom. Academy of Management Learning & Education, 13(2), 171–186. https://doi.org/10.5465/amle.2011.0138
  9. Belobaba, P., Odoni, A., & Barnhart, C. (2015). The global airline industry. John Wiley & Sons.
  10. Bethke-Langenegger, P., Mahler, P., & Staffelbach, B. (2011). Effectiveness of talent management strategies. European Journal of International Management, 5(5), 524–539. https://doi.org/10.1504/EJIM.2011.042177
  11. Blatter, M., Muehlemann, S., & Schenker, S. (2012). The costs of hiring skilled workers. European Economic Review, 56(1), 20–35. https://doi.org/10.1016/j.euroecorev.2011.08.001
  12. Browne, M. W., & Cudeck, R. (1992). Alternative ways of assessing model fit. Sociological Methods & Research, 21(2), 230-258. https://doi.org/10.1177/0049124192021002005
  13. Büyüköztürk, Ş., Kılıç, Ç. E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2025). Bilimsel araştırma yöntemleri (37. basım). Pegem Akademi.
  14. Cappelli, P. H. (2015). Skill gaps, skill shortages, and skill mismatches: Evidence and arguments for the United States. ILR Review, 68(2), 251–290. https://doi.org/10.1177/0019793914564961
  15. Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques. John Wiley & Sons Inc.
  16. Collier, J. E. (2020). Applied structural equation modeling using AMOS: Basic to advanced techniques. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003018414
  17. Collings, D. G., Mellahi, K., & Cascio, W. F. (2019). Global talent management and performance in multinational enterprises: A multilevel perspective. Journal of Management, 45(2), 540–566. https://doi.org/10.1177/0149206318757018
  18. Crotty, C. L. (2000). A study of a manufacturing consortium pre-employment training program [Master's thesis, Marshall University]. Marshall University Graduate College.
  19. Dries, N. (2013). The psychology of talent management: A review and research agenda. Human Resource Management Review, 23(4), 272–285. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2013.05.001
  20. Fajaryati, N., Budiyono, Akhyar, M., & Wiranto. (2020). The employability skills needed to face the demands of work in the future: Systematic literature reviews. Open Engineering, 10(1), 595–603. https://doi.org/10.1515/eng-2020-0072
  21. Field, A. (2024). Discovering statistics using IBM SPSS Statistics. SAGE Publications Ltd.
  22. Gerhart, B., & Feng, J. (2021). The resource-based view of the firm, human resources, and human capital: Progress and prospects. Journal of Management, 47(7), 1796–1819. https://doi.org/10.1177/0149206320978799
  23. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage Learning.
  24. Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
  25. International Air Transport Association. (2020). Economic performance of the airline industry.
  26. International Air Transport Association. (2026). Human resources: Set to shape aviation's future. https://www.iata.org/en/publications/newsletters/iata-knowledge-hub/human-resources-set-to-shape-aviations-future/
  27. International Civil Aviation Organization. (2025). Next generation of aviation professionals (NGAP) programme. https://www.icao.int/ngap-programme
  28. Kaiser, H. F. (1974). An index of factorial simplicity. Psychometrika, 39(1), 31–36. https://doi.org/10.1007/BF02291575
  29. Karasar, N. (2023). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler ve teknikler (38. Baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
  30. Kızıldağ, D. (2025). Yetenek yönetiminin stratejik rolü: Rekabet stratejilerinde üstünlük yaratma perspektifi. Ö. F. Aladağ (Ed.), Stratejik Yönetim Alanında Güncel Çalışmalar içinde (ss. 73–92). Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1125.c4571
  31. Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford Publications.
  32. Koçancı, M., Namal, M. K., Aksoy, B., Bingöl, U., & Eren, Z. O. (2026). Is Türkiye’s on-the-job training program sustainable? A qualitative evaluation from the firms’ perspective. PLOS ONE, 21(2), e0341254. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0341254
  33. Küçükdursun, B., Özkan, T. S., Şahin, S., Doğan, B., & Bozkurt, Ö. (2022). Çalışanların teknolojik stres algılarının bireysel iş performansına etkisinin incelenmesi: Düzce ili tekstil sektörü üzerine bir araştırma. Uluslararası İşletme Bilimi ve Uygulamaları Dergisi, 2(1), 17–34. https://izlik.org/JA29MU62BL
  34. Kwon, K., & Jang, S. (2022). There is no good war for talent: A critical review of the literature on talent management. Employee Relations: The International Journal, 44(1), 94–120. https://doi.org/10.1108/ER-08-2020-0374
  35. Lappas, I., & Kourousis, K. I. (2016). Anticipating the need for new skills for the future aerospace and aviation professionals. Journal of Aerospace Technology and Management, 8(2), 232–241. https://doi.org/10.5028/jatm.v8i2.616
  36. ManpowerGroup. (2024). 2024 Türkiye yetenek açığı araştırma raporu. https://manpower.com.tr/blog/2024_yetenek_acigi
  37. Noe, R. A. (2020). Employee training and development (8th ed.). McGraw-Hill Education.
  38. Nunnally, J., & Bernstein, I. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill Education.
  39. Özdemir, S. (2019). Proaktif kişiliğin kariyer uyum yeteneğine etkisinde kendini yetiştirmenin rolü. OPUS International Journal of Society Researches, 12, 507–526. https://doi.org/10.26466/opus.583813
  40. Piwowar-Sulej, K., Blštáková, J., Ližbetinová, L., & Zagorsek, B. (2024). The impact of digitalization on employees' future competencies: Has human resource development a conditional role here? Journal of Organizational Change Management, 37(8), 36–52. https://doi.org/10.1108/JOCM-10-2023-0426
  41. Salas, E., Tannenbaum, S. I., Kraiger, K., & Smith-Jentsch, K. A. (2012). The science of training and development in organizations: What matters in practice. Psychological Science in the Public Interest, 13(2), 74–101. https://doi.org/10.1177/1529100612436661
  42. Siqueira, R., & Ribeiro, D. M. (2026). It's not about whom you train: An analysis of corporate education in software engineering. arXiv preprint arXiv:2604.06580. https://doi.org/10.48550/arXiv.2604.06580
  43. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü. (2024). 2023 yılı faaliyet raporu.
  44. Stahl, G., Björkman, I., Farndale, E., Morris, S. S., Paauwe, J., Stiles, P., Trevor, J., & Wright, P. M. (2016). Six principles of effective global talent management. IEEE Engineering Management Review, 44(3), 112-119. https://doi.org/10.1109/EMR.2016.7559058
  45. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
  46. Tarique, I., & Schuler, R. S. (2010). Global talent management: Literature review, integrative framework, and suggestions for further research. Journal of World Business, 45(2), 122–133. https://doi.org/10.1016/j.jwb.2009.09.019
  47. Thunnissen, M., Boselie, P., & Fruytier, B. (2013). A review of talent management: ‘Infancy or adolescence?’. The International Journal of Human Resource Management, 24(9), 1744–1761. https://doi.org/10.1080/09585192.2013.777543
  48. Tomlinson, M. (2017). Forms of graduate capital and their relationship to graduate employability. Education + Training, 59(4), 338–352. https://doi.org/10.1108/ET-05-2016-0090
  49. Trebound. (2022). How to build a sustainable talent management model in 2024? https://www.trebound.com/blog/how-to-build-sustainable-talent-management-model-in-2022
  50. Vaiman, V., Scullion, H., & Collings, D. (2012). Talent management decision making. Management Decision, 50(5), 925–941. https://doi.org/10.1108/00251741211227663
  51. Van Vianen, A. E. (2018). Person–environment fit: A review of its basic tenets. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 5(1), 75–101. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-032117-104702
  52. Wensveen, J. G. (2015). Air transportation: A management perspective. Ashgate Publishing Ltd. https://doi.org/10.4324/9781315566375
  53. Westrum, R., & Adamski, A. J. (2017). Organizational factors associated with safety and mission success in aviation environments. In Human Error in Aviation (pp. 475–512). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315092898-24
  54. Yorulmaz, H., & Baykal, E. (2023). KOBİ'lerde stratejik yönelimlerin örgütsel dayanıklılık üzerine etkisi: Pandemi deneyimi. Alanya Akademik Bakış, 7(1), 481–509. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1171041