Cilt 14 Sayı 3 (2026): Business & Management Studies: An International Journal
Makaleler

Örgütsel vatandaşlık davranışının kamu hizmeti motivasyonu üzerindeki etkisi: Bir alan araştırması

PDF (İngilizce)
  • Özer Elkırmış
Özer Elkırmış
Dr. Öğr. Üyesi, Kafkas Üniversitesi, Kars, Türkiye

Yayınlanmış 25.09.2026

Anahtar Kelimeler

  • Organizational Citizenship Behavior, Public Service Motivation, Public Employees
  • Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, Kamu Hizmeti Motivasyonu, Kamu Çalışanları

Nasıl Atıf Yapılır

Örgütsel vatandaşlık davranışının kamu hizmeti motivasyonu üzerindeki etkisi: Bir alan araştırması. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(3), 1785-1804. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i3.2815

Telif Hakkı (c) 2026 Özer Elkırmış

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Örgütsel vatandaşlık davranışının kamu hizmeti motivasyonu üzerindeki etkisi: Bir alan araştırması. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(3), 1785-1804. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i3.2815

Öz

Bu çalışma, kamu çalışanları arasında örgütsel vatandaşlık davranışı (ÖVD) ile kamu hizmeti motivasyonu (KHM) arasındaki ilişkiyi incelemekte ve ÖVD’nin KHM’yi istatistiksel olarak yordayıp yordamadığını değerlendirmektedir. ÖVD, çalışanların resmi görev tanımlarının ötesine geçen, gönüllü ve isteğe bağlı davranışlarını ifade etmekte olup örgütsel etkinliğe katkı sağlamaktadır. KHM ise bireylerin topluma hizmet etme, kamu yararını koruma ve sosyal sorumluluklarını yerine getirme istekliliğini yansıtmaktadır. Araştırma nicel bir yaklaşımla yürütülmüş ve veriler yapılandırılmış bir anket aracılığıyla 800 kamu çalışanından toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, güvenirlik analizi, korelasyon analizi, yapısal eşitlik modellemesi ve fark testlerinden yararlanılmıştır. Bulgular, ÖVD ile KHM arasında güçlü, pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca örgütsel vatandaşlık davranışının kamu hizmeti motivasyonunun anlamlı bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar, bazı demografik değişkenlere göre anlamlı farklılıkların da bulunduğunu göstermiştir. Genel olarak, araştırma örnekleminde gönüllü ve rol ötesi örgütsel davranışları daha yüksek düzeyde bildiren çalışanların kamu hizmeti motivasyonunun da daha yüksek olduğu belirlenmiştir.

PDF (İngilizce)

Referanslar

  1. Bright, L. (2007). Does person–organization fit mediate the relationship between public service motivation and the job performance of public employees? Review of Public Personnel Administration, 27(4), 361–379. https://doi.org/10.1177/0734371X07307149
  2. Buyruk Akıl, Y., & Yalçın, S. (2022). Öğretmenlerin algılarına göre örgütsel ikiyüzlülük, örgütsel vatandaşlık ve motivasyon arasındaki ilişki üzerine bir inceleme. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 682–701. https://doi.org/10.21666/muefd.969522
  3. Byrne, B. M. (2011). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (Multivariate Applications Series). Routledge.
  4. Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
  5. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2025). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (37. bs.). Pegem Akademi.
  6. Camilleri, E. (2007). Antecedents affecting public service motivation. Personnel Review, 36(3), 356–377. https://doi.org/10.1108/00483480710731329
  7. Christensen, T., & Lægreid, P. (2017). The Routledge handbook to accountability and welfare state reforms in Europe. Routledge.
  8. Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3rd ed.). Wiley.
  9. Creswell, J. W. (2017). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research. Pearson.
  10. de Geus, C. J. C., Ingrams, A., Tummers, L., & Pandey, S. K. (2020). Organizational citizenship behavior in the public sector: A systematic literature review and future research agenda. Public Administration Review, 80(2), 259–270. https://doi.org/10.1111/puar.13141
  11. Denhardt, J. V., & Denhardt, R. B. (2015). The new public service: Serving, not steering (4th ed.). Routledge.
  12. Erten, Ş., & Türkmen, İ. (2022). Kamu hizmet motivasyonu ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 5(3), 652–664. https://doi.org/10.33712/mana.1148357
  13. Field, A. (2020). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (5th ed.). Sage Publications.
  14. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education. McGraw-Hill.
  15. Gürbüz, S., Ayhan, Ö., & Sert, M. (2014). Organizational citizenship behavior and organizational commitment relationship: A meta analysis on researches conducted in Turkey. İş ve İnsan Dergisi, 1(1), 3–20. https://doi.org/10.18394/iid.22845
  16. Homberg, F., McCarthy, D., & Tabvuma, V. (2015). A meta-analysis of the relationship between public service motivation and job satisfaction. Public Administration Review, 75(5), 711–722. https://doi.org/10.1111/puar.12423
  17. Hooper, D., Coughlan, J., & Mullen, M. (2008). Structural equation modelling: Guidelines for determining model fit. Electronic Journal of Business Research Methods, 6(1), 53–60.
  18. Huang, W.-L. (2022). Changes in public service motivation: Can public administration education help cultivate it? International Review of Administrative Sciences, 88(4), 1176–1191. https://doi.org/10.1177/00208523211024334
  19. Ingrams, A. (2020). Organizational citizenship behavior in the public and private sectors: A multilevel test of public service motivation and traditional antecedents. Review of Public Personnel Administration, 40(2), 222–244. https://doi.org/10.1177/0734371X18800372
  20. İyidemirci, H., & Aydıntan, B. (2018). Motivasyon, örgütsel vatandaşlık davranışı ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkinin belirlenmesine yönelik bir araştırma: Ostim Organize Sanayi Bölgesi örneği. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 4(3), 131–144. https://doi.org/10.30855/gjeb.2018.4.3.001
  21. Jöreskog, K. G., & Sörbom, D. (1993). LISREL 8: Structural equation modeling with the SIMPLIS command language. Scientific Software International.
  22. Kaiser, L. C. (2014). Job satisfaction and public service motivation (IZA Discussion Paper No. 7935). Institute of Labor Economics (IZA).
  23. Karagöz, Y. (2019). SPSS 23 ve AMOS 23 uygulamalı istatistiksel analizler. Nobel Akademik Yayıncılık.
  24. Kayacı, M. (2025). Kamu hizmet motivasyonunun iş tatminine etkisinde örgütsel politika algısı, yaş ve tecrübenin düzenleyici rolü: Diyarbakır’daki kamu personeli üzerine bir araştırma. Fiscaoeconomia, 9(3), 1592–1608. https://doi.org/10.25295/fsecon.1600812
  25. Kim, S. (2006). Public service motivation and organizational citizenship behavior in Korea. International Journal of Manpower, 27(8), 722–740. https://doi.org/10.1108/01437720610713521
  26. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling. The Guilford Press.
  27. Leisink, P., & Steijn, B. (2009). Public service motivation and job performance: The effects of public service motivation on work outcomes in the public sector. International Review of Administrative Sciences, 75(1), 35–52. https://doi.org/10.1177/0020852308099505
  28. Moynihan, D. P., & Pandey, S. K. (2007). The role of organizations in fostering public service motivation. Public Administration Review, 67(1), 40–53. https://doi.org/10.1111/j.1540–6210.2006.00695.x
  29. Naff, K. C., & Crum, J. (1999). Working for America: Does public service motivation make a difference? Review of Public Personnel Administration, 19(4), 5–16. https://doi.org/10.1177/0734371X9901900402
  30. Ng, T. W. H., & Feldman, D. C. (2010). The relationships of age with job attitudes: A meta-analysis. Personnel Psychology, 63(3), 677–718. https://doi.org/10.1111/j.1744–6570.2010.01184.x
  31. Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
  32. Organ, D. W. (1988). Organizational citizenship behavior: The good soldier syndrome. Lexington Books.
  33. Organ, D. W., Podsakoff, P. M., & MacKenzie, S. B. (2006). Organizational citizenship behavior: Its nature, antecedents, and consequences. Sage Publications. https://doi.org/10.4135/9781452231082
  34. Pandey, S. K., Wright, B. E., & Moynihan, D. P. (2008). Public service motivation and interpersonal citizenship behavior in public organizations: Testing a preliminary model. International Public Management Journal, 11(1), 89–108. https://doi.org/10.1080/10967490801887947
  35. Perry, J. L. (1996). Measuring public service motivation. Journal of Public Administration Research and Theory, 6(1), 5–22. https://doi.org/10.1093/oxfordjournals.jpart.a024303
  36. Perry, J. L., & Hondeghem, A. (Eds.). (2008). Motivation in public management: The call of public service. Oxford University Press.
  37. Perry, J. L., & Wise, L. R. (1990). The motivational bases of public service. Public Administration Review, 50(3), 367–373. https://doi.org/10.2307/976618
  38. Podsakoff, N. P., Whiting, S. W., Podsakoff, P. M., & Blume, B. D. (2009). Individual- and organizational-level consequences of organizational citizenship behaviors: A meta-analysis. Journal of Applied Psychology, 94(1), 122–141. https://doi.org/10.1037/a0013079
  39. Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Paine, J. B., & Bachrach, D. G. (2000). Organizational citizenship behaviors: A critical review of the theoretical and empirical literature and suggestions for future research. Journal of Management, 26(3), 513–563. https://doi.org/10.1177/014920630002600307
  40. Ritz, A., Brewer, G. A., & Neumann, O. (2016). Public service motivation: A systematic literature review and outlook. Public Administration Review, 76(3), 414–426. https://doi.org/10.1111/puar.12505
  41. Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2017). Organizational behavior (17th ed.). Pearson.
  42. Sancar, O., & Bekaroğlu, Ş. B. (2020). Örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy, 5(2), 99–107. https://izlik.org/JA84CD92MJ
  43. Sağınç, D., Algün Doğu, G., & Yıldız, A. B. (2024). Kamu hizmeti motivasyonları ile örgütsel özdeşleşme düzeyleri arasındaki ilişki: Spor federasyonu çalışanları üzerinde bir araştırma. Mediterranean Journal of Sport Science, 7(1), 100–110. https://doi.org/10.38021/asbid.1423965
  44. Schermelleh-Engel, K., & Moosbrugger, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23–74.
  45. Steijn, B. (2008). Person–environment fit and public service motivation. International Public Management Journal, 11(1), 13–27. https://doi.org/10.1080/10967490801887863
  46. Timuroğlu, K., & Çokgören, Ö. (2019). Örgütsel güven algısı ve örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(4), 1767–1783. https://izlik.org/JA53UY39SD
  47. Vandenabeele, W. (2007). Toward a theory of public service motivation: An institutional approach. Public Management Review, 9(4), 545–556. https://doi.org/10.1080/14719030701726697
  48. Vural, G., Güney, S., & Metin-Orta, İ. (2021). İşin anlamlı bulunmasının örgütsel vatandaşlık davranışlarına etkisi: Sosyal hizmet kuruluşlarına ilişkin bir çalışma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(2), 459–481. https://doi.org/10.33417/tsh.785752
  49. Wright, B. E., & Pandey, S. K. (2008). Public service motivation and the assumption of person–organization fit. Administration & Society, 40(5), 502–521. https://doi.org/10.1177/0095399708320187
  50. Yaşlıoğlu, M. M. (2017). Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46(Özel Sayı), 74–85. https://izlik.org/JA83ZA74BA
  51. Yılmaz, K., & Taşdan, M. (2009). Organizational citizenship and organizational justice in Turkish primary schools. Journal of Educational Administration, 47(1), 108–126. https://doi.org/10.1108/09578230910928106