Cilt 14 Sayı 2 (2026): Business & Management Studies: An International Journal
Makaleler

Mavi yaka çalışanların duygusal zekâ düzeylerinin intikam niyeti hissetmelerine etkisi: Tekstil sektöründe bir araştırma

PDF (İngilizce)
  • Mehmet Cıranoğlu
Mehmet Cıranoğlu
Doç. Dr., Bursa Uludağ Üniversitesi, Bursa, Türkiye

Yayınlanmış 25.06.2026

Anahtar Kelimeler

  • Emotional Intelligence, Intent to Revenge, Blue-Collar Employees
  • Duygusal Zekâ, İntikam Niyeti, Mavi Yaka Çalışanlar

Nasıl Atıf Yapılır

Mavi yaka çalışanların duygusal zekâ düzeylerinin intikam niyeti hissetmelerine etkisi: Tekstil sektöründe bir araştırma. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(2), 1047-1056. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i2.2754

Telif Hakkı (c) 2026 Mehmet Cıranoğlu

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Mavi yaka çalışanların duygusal zekâ düzeylerinin intikam niyeti hissetmelerine etkisi: Tekstil sektöründe bir araştırma. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(2), 1047-1056. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i2.2754

Öz

Bu çalışma, tekstil sektöründe çalışan mavi yaka personelin duygusal zekâ düzeyleri ile intikam niyetleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın örneklemini, Türkiye’nin önemli üretim merkezlerinden biri olan Bursa ilinde tekstil fabrikalarında çalışan toplam 389 mavi yaka personel oluşturmuştur. Veriler, kartopu örnekleme yöntemiyle çevrimiçi anket aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS ve AMOS paket programları kullanılmış; geçerlilik ve güvenilirlik analizlerinin ardından yapısal eşitlik modeli ile hipotez testi gerçekleştirilmiştir. Modelin uyum indeksleri (CMIN/DF = 4,42; CFI = 0,95; RMSEA = 0,074) kabul edilebilir düzeyde çıkmıştır. Yapısal modelde elde edilen analiz sonuçlarına göre, duygusal zekâ ile intikam niyeti arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur (β = -0,69; t = 3,643; p < 0,01). Araştırma sonucunda, duygusal zekâ düzeyi yüksek mavi yaka çalışanların, örgütsel olumsuzluklara karşı daha yapıcı tepkiler verme eğiliminde olduğu, duygusal zekâ düzeyi düşük bireylerin ise intikam niyetine daha yatkın olduğu saptanmıştır. Elde edilen bulgular, duygusal zekânın örgütsel barış ve çalışan refahı açısından önemli bir psikolojik kaynak olduğunu ortaya koymakta; tekstil sektörü gibi emek yoğun alanlarda çalışan destek programlarının bu doğrultuda şekillendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

PDF (İngilizce)

Referanslar

  1. Akın, M., Özdevecioğlu, M., & Ünlü, O. (2012). The relationship between intent to revenge, forgiveness tendency and mental health of employees in organizations [Örgütlerde intikam niyeti ve affetme eğiliminin çalışanların ruh sağlıkları ile ilişkisi]. Amme İdaresi Dergisi, 45(1), 77–97. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/131548/orgutlerde-intikam-niyeti-ve-affetme-egiliminin-calsanlarin-ruh-sagliklari-ile-iliskisi
  2. Aquino, K., Tripp, T. M., & Bies, R. J. (2001). How employees respond to personal offense: The effects of blame attribution, victim status, and offender status on revenge and reconciliation in the workplace. Journal of Applied Psychology, 86(1), 52–59. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.1.52
  3. Bar-On, R. (2006). The Bar-On model of emotional-social intelligence (ESI). Psicothema, 18, 13–25. https://www.psicothema.com/pdf/3271.pdf
  4. Barsade, S. G., & Gibson, D. E. (2007). Why does affect matter in organisations? Academy of Management Perspectives, 21(1), 36–59. https://doi.org/10.5465/amp.2007.24286163
  5. Bayram, N. (2013). Introduction to structural equation modeling: Amos applications [Yapısal eşitlik modellemesine giriş: Amos uygulamaları] (2nd ed.). Ezgi Kitabevi.
  6. Büyüköztürk, Ş. (2003). Data analysis handbook for social sciences [Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı]. Pegem Yayıncılık.
  7. Byrne, B. M. (2013). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (2nd ed.). Routledge.
  8. Chou, S.-C., Boldy, D. P., & Lee, Y.-H. (2002). Measuring job satisfaction in residential aged care. International Journal for Quality in Health Care, 14(1), 49–54. https://doi.org/10.1093/intqhc/14.1.49
  9. Côté, S. (2014). Emotional intelligence in organisations. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behaviour, 1, 459–488. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-031413-091233
  10. Çokluk Bökeoğlu, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2016). Multivariate statistics for social sciences: SPSS and LISREL applications [Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları] (4th ed.). Pegem Akademi Yayıncılık.
  11. Eldor, L., & Shoshani, A. (2016). Caring relationships in school staff: Exploring the link between compassion and teacher work engagement. Teaching and Teacher Education, 59, 126–136. https://doi.org/10.1016/j.tate.2016.06.001
  12. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104
  13. George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (10th ed.). Pearson.
  14. Goleman, D. (1997). Emotional intelligence: Why it can matter more than IQ [Duygusal zeka: Neden IQ'dan daha önemlidir] (B. S. Yüksel, Trans.). Varlık Yayınları. (Original work published 1995)
  15. Güleryüz, G., Güney, S., Miski Aydın, E., & Aşan, Ö. (2008). The mediating effect of job satisfaction between emotional intelligence and organisational commitment of nurses: A questionnaire survey. International Journal of Nursing Studies, 45(11), 1625–1635. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2008.02.004
  16. Gürbüz, S. (2019). Amos ile yapısal eşitlik modellemesi. Seçkin Yayıncılık.
  17. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson Prentice Hall.
  18. Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1), 115–135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8
  19. International Labour Organization [ILO]. (2019). Working conditions in the textile and clothing sector in Turkey. https://www.ilo.org/media/448381/download
  20. İŞKUR. (2023). Labor market research: Bursa province 2023 results [İşgücü piyasası araştırması: Bursa ili 2023 yılı sonuçları]. Republic of Türkiye General Directorate of Turkish Employment Agency. https://euroguidance.iskur.gov.tr/medya/41ufmqz0/turkiye.pdf
  21. Jones, D. A. (2009). Getting even with one's supervisor and one's organisation: Relationships among types of injustice, desires for revenge, and counterproductive work behaviours. Journal of Organizational Behaviour, 30(4), 525–542. https://doi.org/10.1002/job.563
  22. Jones, D. N., & Paulhus, D. L. (2011). The role of impulsivity in the Dark Triad of personality. Personality and Individual Differences, 51(5), 679–682. https://doi.org/10.1016/j.paid.2011.04.011
  23. Kalkınma Kütüphanesi. (2023). Textile and Ready-to-Wear Sector Report: TR41 Region (Bursa, Eskişehir, Bilecik) [Tekstil ve Hazır Giyim Sektör Raporu: TR41 Bölgesi]. R.T. Ministry of Industry and Technology. https://www.kalkinmakutuphanesi.gov.tr/assets/upload/dosyalar/tekstil-tr41-.pdf
  24. Kline, R. B. (2015). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford Publications.
  25. Mayer, J. D., Caruso, D. R., & Salovey, P. (2016). The ability model of emotional intelligence: Principles and updates. Emotion Review, 8(4), 290–300. https://doi.org/10.1177/1754073916639667
  26. McCullough, M. E., Bellah, C. G., Kilpatrick, S. D., & Johnson, J. L. (2001). Vengefulness: Relationships with forgiveness, rumination, well-being, and the Big Five. Personality and Social Psychology Bulletin, 27(5), 601–610. https://doi.org/10.1177/0146167201275008
  27. Raykov, T. (1997). Estimation of composite reliability for congeneric measures. Applied Psychological Measurement, 21(2), 173–184. https://doi.org/10.1177/01466216970212006
  28. Rye, M. S., Loiacono, D. M., Folck, C. D., Olszewski, B. T., Heim, T. A., & Madia, B. P. (2001). Evaluation of the psychometric properties of two forgiveness scales. Current Psychology, 20(3), 260–277. https://doi.org/10.1007/s12144-001-1011-6
  29. Salovey, P., & Mayer, J. D. (1990). Emotional intelligence. Imagination, Cognition and Personality, 9(3), 185–211. https://doi.org/10.2190/DUGG-P24E-52WK-6CDG
  30. Saruhan, Ş. C., & Özdemirci, A. (2013). Science, philosophy and methodology [Bilim, felsefe ve metodoloji] (3rd ed.). Beta Basım Yayım.
  31. Schutte, N. S., Malouff, J. M., Hall, L. E., Haggerty, D. J., Cooper, J. T., Golden, C. J., & Dornheim, L. (2001). Development and validation of a measure of emotional intelligence. Personality and Individual Differences, 25(2), 167–177. https://doi.org/10.1016/S0191-8869(98)00001-4
  32. Skarlicki, D. P., & Folger, R. (1997). Retaliation in the workplace: The roles of distributive, procedural, and interactional justice. Journal of Applied Psychology, 82(3), 434–443. https://doi.org/10.1037/0021-9010.82.3.434
  33. Şimşek, Ö. F. (2007). Introduction to structural equation modeling: Basic principles and LISREL applications [Yapısal eşitlik modellemesine giriş: Temel ilkeler ve LISREL uygulamaları]. Ekinoks Eğitim Danışmanlık Hizmetleri.
  34. T.R. Ministry of Labour and Social Security. (2024). National Employment Strategy 2025–2028 [Ulusal İstihdam Stratejisi 2025–2028]. https://www.csgb.gov.tr/Media/t0bomvck/ulusal-istihdam-stratejisi-2025-2028.pdf
  35. Tripp, T. M., & Bies, R. J. (2009). Getting even: The truth about workplace revenge—and how to stop it. Jossey-Bass.
  36. Turkish Statistical Institute [TURKSTAT]. (2024). Labor force statistics, annual [İşgücü istatistikleri, yıllık] [Data set]. https://data.tuik.gov.tr
  37. Wade, S. H. (1989). The development of a scale to measure forgiveness (Unpublished doctoral dissertation). Fuller Theological Seminary, Graduate School of Psychology, Pasadena, CA.
  38. Wong, C. S., & Law, K. S. (2002). The effects of leader and follower emotional intelligence on performance and attitude: An exploratory study. The Leadership Quarterly, 13(3), 243–274. https://doi.org/10.1016/S1048-9843(02)00099-1
  39. Zeidner, M., Matthews, G., & Roberts, R. D. (2004). Emotional intelligence in the workplace: A critical review. Applied Psychology, 53(3), 371–399. https://doi.org/10.1111/j.1464-0597.2004.00176.x