Cilt 14 Sayı 2 (2026): Business & Management Studies: An International Journal
Makaleler

Makro göstergeler çerçevesinde Türkiye'de yük taşımacılık sektörünün ekonomik büyümeye etkisi

PDF
  • Ayşe Güngör
Ayşe Güngör
Dr. Öğr. Üyesi, Giresun Üniversitesi, Kadir Karabaş Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu, Lojistik Yönetimi, Giresun, Türkiye

Yayınlanmış 25.06.2026

Anahtar Kelimeler

  • Taşımacılık Sektörü, Ekonomik Büyüme, ARDL Sınır Testi, Denizyolu Taşımacılığı, Demiryolu Taşımacılığı, Havayolu Taşımacılığı
  • Transportation Sector, Economic Growth, ARDL Bounds Test, Maritime Transportation, Rail Transportation, Air Transportation

Nasıl Atıf Yapılır

Makro göstergeler çerçevesinde Türkiye’de yük taşımacılık sektörünün ekonomik büyümeye etkisi. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(2), 676-694. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i2.2739

Telif Hakkı (c) 2026 Ayşe Güngör

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Makro göstergeler çerçevesinde Türkiye’de yük taşımacılık sektörünün ekonomik büyümeye etkisi. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(2), 676-694. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i2.2739

Öz

Bu çalışmada, makro göstergeler çerçevesinde Türkiye’de yük taşımacılık sektörünün ekonomik büyüme üzerindeki etkisi 2000–2024 dönem aralığında analiz edilmiştir. Analizde, yük taşımacılığı sektörü için denizyolu taşımacılığını temsilen konteyner liman trafiği (TEU), demiryolu yük taşımacılığı (milyon ton-km) ve havayolu yük taşımacılığı (milyon ton-km) değişkenleri; ekonomik büyüme için reel GSYH büyüme oranı kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan veriler Dünya Bankası veritabanından alınmıştır. Değişkenlerin durağanlık özellikleri Genişletilmiş Dickey–Fuller (ADF) birim kök testi ile test edilmiştir. Analizde, farklı bütünleşme derecelerine sahip serilerin birlikte analiz edilebilmesine olanak tanıyan ARDL sınır testi yaklaşımı uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, taşımacılık göstergeleri ile ekonomik büyüme arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisi bulunduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında, uzun dönem tahmin sonuçlarına göre konteyner liman trafiğinin ekonomik büyümeyi pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı biçimde etkilediği, buna karşın demiryolu yük taşımacılığının ise uzun dönemde negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki sergilediği tespit edilmiştir. Havayolu yük taşımacılığının ekonomik büyümeye etkisinin ise istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Kısa dönem dinamikleri de liman taşımacılığının ekonomik büyüme üzerinde destekleyici bir rolü olduğunu göstermektedir. Analiz sonucunda konteyner liman trafiğinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin anlamlı bulunması denizyolu altyapısının ekonomik büyüme açısından stratejik öneme sahip olduğu görüşünü desteklemektedir.

PDF

Referanslar

  1. Alam, I. ve Quazi, R. (2003). Determinants of capital flight: An econometric case study of Bangladesh. International Review of Applied Economics, 17(1), 85–103. https://sgb.uab.gov.tr/ulusal-ulastirma-ve-lojistik-ana-plani
  2. Altuntaş, M. ve Kılıç, E. (2021). Havayolu taşımacılığı ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin incelenmesi: Türkiye örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 187–202. https://doi.org/10.32709/akusosbil.716045
  3. Arabacı, H. ve Yücel, D. (2020). Lojistik sektörünün ekonomik büyümeye etkisi. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 6(4), 78–84.
  4. Brown, R. L., Durbin, J. ve Evans, J. M. (1975). Techniques for testing the constancy of regression relationships over time. Journal of the Royal Statistical Society: Series B (Methodological), 37(2), 149–163.
  5. Bayat, T. (2026). Lojistik ve dış ticaretin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Türk Devletleri Teşkilatı ülkelerinden ampirik kanıtlar. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (88), 90–109. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1688646
  6. Council of Supply Chain Management Professionals (CSCMP). (2026, 17 Şubat). CSCMP supply chain management definition and glossary. CSCMP. https://cscmp.org/CSCMP/Educate/SCM_Definitions_and_Glossary_of_Terms.aspx
  7. Duran, G. ve Türkoğlu, M. (2019). Lojistik sektörünün önemi ve bölgesel kalkınmaya katkıları. Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi, 1(2), 86–97. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/909252
  8. Emirkadı, Ö. ve Balcı, H. (2023). Türkiye’de karayolu ve demiryolu yolcu ve yük taşımacılığı ile ekonomik büyüme ilişkisi: Panel veri analizi. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (KAÜİİBFD), 14(28), 977–998. https://doi.org/10.36543/kauiibfd.2023.039
  9. Gerekan, B. ve Atasel, O. Y. (2021). Türkiye’de lojistik sektörünün gelişimi: 2000–2021 dönemi. Ş. Karabulut (Ed.), Yönetim, Strateji ve Organizasyon Alanında Bilimsel Tartışmalar (ss. 349–366). Ankara: Gazi Kitabevi.
  10. Görgün, M. R. (2021). Türk lojistik sektörünün analizi ve alternatif taşıma modelleri. Ankara: Akademisyen Kitabevi.
  11. Gümüşsoy, F. G. (2021). Kuru soğan üretimi ve fiyat ilişkisinin ARDL sınır testi ve Almon modeli ile tespit edilmesi: Örümcek ağı teoremi. Ekonomi Maliye İşletme Dergisi, 4(1), 37–55.
  12. İslamoğlu, B. (2021). Türkiye’de havayolu taşımacılığı ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin yapısal kırılmalı ekonometrik yöntem yaklaşımıyla incelenmesi. Uluslararası İşletme, Ekonomi ve Yönetim Perspektifleri Dergisi (IJBEMP), 5(2), 749–759. https://doi.org/10.29228/ijbemp.52883 (doi.org in Bing)
  13. Karadağ Ak, Ö. (2021). Türkiye’deki ekonomik büyüme, enflasyon ve işsizlik arasındaki ilişkinin ARDL sınır testi yaklaşımıyla analizi. Pearson Journal, 6(15), 299–312. https://doi.org/10.46872/pj.367
  14. Karadağ Albayrak, Ö. ve Cengiz, Ö. (2025). Taşımacılık modlarından denizyolu ve demiryolu taşımacılığı ile ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği. Alanya Akademik Bakış Dergisi, 9(1), 51–62. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1479531
  15. Kılıç, E., Pazarcı, Ş., Kale, S. ve Kızıl, M. (2024). Havayolu yolcu/yük taşımacılığının ekonomik büyüme üzerindeki asimetrik davranışının incelenmesi: Türkiye için ampirik bir uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(4), 1758–1774. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1245007
  16. Luz, J. A. A., dos Reis, J. G. M., de Araújo Leite, F., de Araújo, K. W. F. ve Moritz, G. (2016). Effects of transport infrastructure in the economic development. In I. Nääs ve diğerleri (Ed.), Advances in Production Management Systems. Initiatives for a Sustainable World. APMS 2016. IFIP Advances in Information and Communication Technology (Vol. 488). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-51133-7_75
  17. Mahpour, A., Farzin, I., Baghestani, A., Ashouri, S., Javadi, Z. ve Asgari, L. (2023). Modeling the impact of logistic performance, economic features, and demographic factors of countries on the seaborne trade. The Asian Journal of Shipping and Logistics, 59(2), 60–66. https://doi.org/10.1016/j.ajsl.2023.02.003
  18. Narayan, P. K. ve Narayan, S. (2005). Estimating income and price elasticities of imports for Fiji in a cointegration framework. Economic Modelling, 22(3), 423–438.
  19. Narayan, P. K. ve Smyth, R. (2006). What determines migration flows from low-income to high-income countries? An empirical investigation of Fiji–US migration 1972–2001. Contemporary Economic Policy, 24(2), 332–342.
  20. Ng, S. ve Perron, P. (2001). LAG length selection and the construction of unit root tests with good size and power. Econometrica, 69, 1519–1554. https://doi.org/10.1111/1468-0262.00256
  21. Pesaran, M. H., Shin, Y. ve Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326. http://dx.doi.org/10.1002/jae.616
  22. Sevüktekin, M. ve Nargeleçekenler, M. (2007). Ekonometrik zaman serileri analizi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
  23. Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği (UTİKAD). (2024). Lojistik sektörü raporu 2024. UTİKAD. https://www.utikad.org.tr/images/HizmetRapor/utikadlojistiksektoruraporu2024-9911.pdf
  24. Uyar Kalfa, N. (2022). Türkiye’de elektrik enerjisi tüketimi ve seçilmiş ekonomik göstergeler arasındaki ilişki: ARDL sınır testi yaklaşımı. International Journal of Economics Administrative and Social Sciences, 5(2), 67–82.
  25. Ülengin, F. ve Uray, N. (1999). Current perspectives in logistics: Turkey as a case study. International Journal of Physical Distribution and Logistics Management, 29(1), 22–49. https://doi.org/10.1108/09600039910253869
  26. Vallee, F. ve Dircksen, M. (2011). Extended logistical factors for success in international trade. World Customs Journal, 5(2), 77–94. https://doi.org/10.55596/001c.92726
  27. Yağış, O. (2024). Demiryolu yük taşımacılığı ekonomik büyümeyi etkiler mi? ARDL sınır testi yaklaşımı. Akademik İncelemeler Dergisi, 19(2), 384–404. https://doi.org/10.17550/akademikincelemeler.1481633
  28. Yapraklı, T. Ş. ve Ünalan, M. (2017). Küresel lojistik performans endeksi ve Türkiye’nin son 10 yıllık lojistik performansının analizi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 31(3), 589–606. https://openaccess.firat.edu.tr/xmlui/handle/11508/9853?show=full
  29. Yeung, H. W. C. ve Coe, N. M. (2015). Toward a dynamic theory of global production networks. Economic Geography, 91(1), 29–58.
  30. Yurdakul, E. M. (2020). Türkiye’de lojistik sektörü ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin VAR analizi ile incelenmesi. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 20(40), 174–185. https://doi.org/10.30976/susead.707425
  31. Zhang, Y. ve Cheng, L. (2023). The role of transport infrastructure in economic growth: Empirical evidence in the UK. Transport Policy, 133(4), 223–233. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2023.01.017