Cilt 14 Sayı 1 (2026): Business & Management Studies: An International Journal
Makaleler

Yemek vloggerları tutum ve satın alma davranışını etkiler mi? Z kuşağı üzerine bir araştırma

PDF (İngilizce)
  • Sibel Özdemir
Sibel Özdemir
Öğr. Görv. Dr., Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Zonguldak, Türkiye

Yayınlanmış 25.03.2026

Anahtar Kelimeler

  • Food Vloggers, Food Vlogger Factors, Attitude, Purchase Intention, Generation Z
  • Yemek Vloggerları, Yemek Vlogger Faktörleri, Tutum, Satın Alma Niyeti, Z Kuşağı

Nasıl Atıf Yapılır

Yemek vloggerları tutum ve satın alma davranışını etkiler mi? Z kuşağı üzerine bir araştırma. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(1), 71-91. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i1.2684

Telif Hakkı (c) 2026 Sibel Özdemir

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Yemek vloggerları tutum ve satın alma davranışını etkiler mi? Z kuşağı üzerine bir araştırma. (2026). Business & Management Studies: An International Journal, 14(1), 71-91. https://doi.org/10.15295/bmij.v14i1.2684

Öz

Bu çalışmanın amacı, yemek vloggerlarına ilişkin faktörlerin Z kuşağı tüketicilerinin yemek vloglarına yönelik tutumları üzerindeki etkisini ve bu tutumların satın alma niyeti ile olan ilişkisini incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve veriler çevrim içi anket yöntemiyle toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini ise Türkiye’de yaşayan Z kuşağı bireylerinden oluşan 400 katılımcı oluşturmaktadır. Elde edilen veriler SPSS 27 ve SmartPLS 4 programları kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada algılanan fayda, eğlence, etkileşim, bilgi ve güvenilirlik boyutlarını içeren yemek vloggerlarına ilişkin faktörler ile tutum ve satın alma niyeti değişkenlerine ait ölçekler alanyazında geçerliliği ve güvenirliği kanıtlanmış çalışmalardan uyarlanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, yemek vloggerlarına ilişkin faktörlerin Z kuşağı tüketicilerinin yemek vloglarına yönelik tutumları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki ortaya çıkmıştır. Alt boyutlar düzeyinde yapılan analizler sonucunda, eğlence, etkileşim, bilgi ve güvenilirlik boyutlarının tutum ve satın alma niyeti üzerinde anlamlı etkiler gösterdiği, algılanan faydanın ise tutum ve satın alma niyeti üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, yemek vloglarına yönelik tutumun satın alma niyeti üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu ve tutumun yemek vloggerlarına ilişkin faktörler ile satın alma niyeti arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiği belirlenmiştir.

PDF (İngilizce)

Referanslar

  1. Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organisational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
  2. Ajzen, I., & Fishbein, M. (1977). Attitude-behavior relations: A theoretical analysis and review of empirical research. Psychological Bulletin, 84(5), 888-918. https://doi.org/10.1037/0033-2909.84.5.888
  3. Albayrak, A. (2020). Restoran müşterilerinin instagram’da önem verdikleri faktörler ve satın alma niyeti üzerine etkisi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(3), 2180-2196. https://doi.org/10.26677/TR1010.2020.47
  4. Bayazıt, Z., Durmuş, B. & Yıldırım, F., (2019). Pazarlama iletişim aracı olarak yeni medyada dijital etkileyiciler: vloggerların karakteristik özellikleri ve bilgi birikimi tiplerinin vlogger itibarına etkisi üzerine bir araştırma. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18(11), 1-25. https://doi.org/10.26466/opus. 526579
  5. Briliana, V., Ruswidiono, W., & Deitiana, T. (2020). Do Millennials believe in food vlogger reviews? A study of food vlogs as a source of information. GATR Journal of Management and Marketing Review, 5(3), 170-178. https://doi.org/10.35609/jmmr.2020.5.3(5)
  6. Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (3rd ed.). Routledge
  7. Chatzopoulou, E., & Kiewiet, A. (2020). Millennials' evaluation of corporate social responsibility: The wants and needs of the largest and most ethical generation. Journal of Consumer Behaviour, 20(3), 521–534. https://doi.org/10.1002/cb.1882
  8. DataReportal. (2024). Digital 2024: Global Overview Report.
  9. https://datareportal.com/reports/digital-2024-global-overview-report
  10. DataReportal. (2024). Digital 2024: Türkiye Report.
  11. https://datareportal.com/reports/digital-2024-turkey
  12. De Jesus Oliveira Mota, J., De Almeida, L. C., Neves, S., Hellaine, V., Da Silva, E. B., & De Almeida Oliveira, D. (2019). Analysis of posts contents on food posted by digital influencers on the Instagram social media. Demetra: Food, Nutrition & Health/Alimentação, Nutrição & Saúde, 14(1), 1-18. https://doi.org/10.12957/demetra.2019.39076
  13. Deloitte. (2024). 2024 Gen Z and Millennial Survey.
  14. https://www2.deloitte.com/global/en/pages/about-deloitte/articles/genz-millennial survey.html
  15. Djafarova, E. & Rushworth, C. (2017). Exploring the credibility of online celebrities' Instagram profiles in influencing the purchase decisions of young female users. Computers in Human Behavior, 68, 1-7. https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.11.009
  16. Ding, Y., Du, Y., Hu, Y., Liu, Z., Wang, L., Ross, K., & Ghose, A. (2011). Broadcast yourself: Understanding YouTube uploaders. In IMC '11: Proceedings of the 2011 ACM SIGCOMM Conference on Internet Measurement Conference (pp. 361–370). ACM. https://doi.org/10.1145/2068816.2068850
  17. Dolot, A. (2018). The characteristics of Generation Z. E-Mentor. Czasopismo Naukowe Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, 2 (74), 44–50. https://doi.org/10.15219/em74.1351
  18. Dwivedi, Y. K., Kelly, G., Janssen, M., Rana, N. P., Slade, E. L., & Clement, M. (2018). Social Media: The good, the bad, and the ugly. Information Systems Frontiers, 20(7), 419-423. https://doi.org/10.1007/s10796-018-9848-5
  19. Farahdiba, D. (2022), Antecedents and consequences of credibility and parasocial interaction on food shopping intentions, Journal of Theoretical and Applied Management, 15(1), 38-49, https://doi.org/10.20473/jmtt.v15i1.32513.
  20. Fleming-Milici, F. & Harris, J.L. (2020). Adolescents' engagement with unhealthy food and beverage brands on social media. Appetite, 146, 104501 https://doi.org/10.1016/j.appet.2019.104501
  21. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Structural Equation Models with Unobservable Variables and Measurement Error: Algebra and Statistics. Journal of Marketing Research, 18 (3), 382-388.
  22. https://doi.org/10.2307/3150980
  23. Frobenius, M. (2011). Beginning a monologue: The opening sequence of video blogs. Journal of Pragmatics, 43(3), 814–827. https://doi.org/10.1016/j.pragma.2010.09.018
  24. Goodman, M. K., & Jaworska, S. (2020). Mapping digital foodscapes: Digital food influencers and the grammars of good food. Geoforum, 117, 183–193. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2020.09.020
  25. Hair, J. F., Gabriel, M. L. D. S., da Silva, D., & Braga Junior, S. (2019). Development and validation of attitudes measurement scales: Fundamental and practical aspects. RAUSP Management Journal, 54(4), 490–507. https://doi.org/10.1108/RAUSP-05-2019-0098
  26. Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2014). A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
  27. Hair, J. F., Hollingsworth, C. L., Randolph, A. B., & Chong, A. Y. L. (2017). An updated and expanded assessment of PLS-SEM in information systems research. Industrial Management & Data Systems, 117(3), 442–458. https://doi.org/10.1108/IMDS-04-2016-0130.
  28. Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1), 115–135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8
  29. Ho, C.-H., Chiu, K.-H., Chen, H., & Papazafeiropoulou, A. (2015). Can internet blogs be used as an effective advertising tool? The role of product blog type and brand awareness. Journal of Enterprise Information Management, 28(3), 346-362. https://doi.org/10.1108/JEIM-03-2014-0021
  30. Jiménez-Castillo, D., & Sánchez-Fernández, R. (2019). The role of digital influencers in brand recommendation: examining their impact on engagement, expected value and purchase intention. International Journal of Information Management , 366-376. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2019.07.009
  31. Hwang, K., & Zhang, Q. (2018). Influence of parasocial relationship between digital celebrities and their followers on followers' purchase and electronic word-of-mouth intentions, and persuasion knowledge. Computers in Human Behavior, 87, 155-173. https://doi.org/10.1016/j.chb.2018.05.029
  32. Ing, G. P. & Ming, T. (2018). Antecedents of consumer attitude towards influencer recommendations and its impact on purchase intention. Asian Journal of Business and Accounting, 11(1), 292-323. https://doi.org/10.22452/ajba.vol11no1.10
  33. Kavalcı, K., & Ünal, S. (2016). Y ve Z kuşaklarının öğrenme stilleri ve tüketici karar verme tarzları açısından karşılaştırılması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(3), 1033-1050.
  34. Keskin, S. (2021). Z kuşağını fintekleri kullanmaya motive eden faktörlerin tespitine yönelik amprik bir çalışma, Ahi Evran Akademi, 2(2), 153-161
  35. Kırık, A. M. (2013). Yeni medya çağı çerçevesinde Türkiye’de televizyondan internete dönüşüm ve sosyal paylaşım ağlarında gençlerin konumu. Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul
  36. Kim, H., Chan, H.C.& Gupta, S. (2007), Value-based adoption of mobile internet: an empirical investigation, Decision Support Systems, 43(1), 111-126, https://doi.org/10.1016/j.dss.2005.05.009.
  37. Kinaş, Y. (2021). Kismi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesiyle aracılık ve düzenleyicilik etkilerinin araştırılması ve bir uygulama. Doktora Tezi: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir
  38. Kusumasondjaja, S. &Tjiptono, F. (2019), Endorsement and visual complexity in food advertising on Instagram," Internet Research, 29(4), 659-687. https://doi.org/10.1108/IntR-11-2017-0459
  39. Lee, C.S. & Ma, L. (2012), News sharing in social media: the effect of gratifications and prior experience, Computers in Human Behavior, 28(2), 331-339, https://doi.org/10.1016/j.chb.2011.10.002
  40. Lee, J. E. & Watkins, B. (2016). YouTube vloggers' influence on consumer luxury brand perceptions and intentions. Journal of Business Research, 69 (12), 5753-5760 https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2016.04.171
  41. Liu, M.T., Liu, Y. & Zhang, L.L. (2019), Vlog and brand evaluations: the influence of parasocial interaction, Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics, 31 (2), 419-436, https://doi.org 10.1108/apjml-01-2018-0021.
  42. Lou, C. & Yuan, S. (2019). Influencer marketing: How message value and credibility affect consumer trust of branded content on social media. Journal of Interactive Advertising, 19(1), 1-45. https://doi.org/10.1080/15252019.2018.1533501
  43. Luong, T.B. & Ho, C.H. (2023), The influence of food vloggers on social media users: a study from Vietnam, Heliyon, 9(7) , e18259, https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e18259
  44. Maderazo, L. A., Rivero, C. C., Zara, B. C., & Balanay, M. (2024). Food vloggers' credibility as social media influencers on consumer food selection. (Bachelor's thesis, Batangas State University). https://doi.org/10.13140/RG.2.2.14932.82566
  45. Magno, F. & Cassia, F. (2018). The impact of social media influencers in tourism. Anatolia, 29(2), 288-290. https://doi.org/10.1080/13032917.2018.1476981
  46. Mironova, E. (2016). Audience's behavior and attitudes towards lifestyle video blogs on YouTube (Unpublished master's thesis). Malmö University, Faculty of Culture and Society.
  47. Mumuni, A. G., Lancendorfer, K. M., O'Reilly, K. A., & MacMillan, A. (2019). Antecedents of consumers' reliance on online product reviews. Journal of Research in Interactive Marketing. 13(1). https://doi.org/10.1108/JRIM-11-2017-0096
  48. Nafees, L., Cook, C. M., Nikolov, A. N., & Stoddard, J. E. (2021). Can social media influencer (SMI) power influence consumer brand attitudes? The mediating role of perceived SMI credibility. Digital Business, 1(1), 100008. https://doi.org/10.1016/j.digbus.2021.100008
  49. Netriani, N. K. (2024). Food vloggers, digital marketing and culinary purchase satisfaction. Eduvest: Journal of Universal Studies, 4(12), 12104-12127. https://doi.org/10.59188/eduvest.v4i12.1784
  50. Nguyen, T. M. N., Le, B. N., Leenders, M. A. A. M., & Poolsawat, P. (2024). Food vloggers and their content: Understanding pathways to consumer impact and purchase intentions. Journal of Trade Science, 12(2), 117–133. https://doi.org/10.1108/JTS-01-2024-0005
  51. Nunes, R. H., Ferreira, J. B., Freitas, A. S. D., & Ramos, F. L. (2018). The effects of social media opinion leaders' recommendations on followers' intention to buy. Revista Brasileira de Gestão de Negócios, 20(1), 57-73. https://doi.org/10.7819/rbgn.v20i1.3678
  52. Ohanian, R. (1990). Construction and validation of a scale to measure celebrity endorsers' perceived expertise, trustworthiness, and attractiveness. Journal of Advertising, 19(3), 39–52. https://doi.org/10.1080/00913367.1990.10673191
  53. Onurlu, Ö., Bilgiseven, B., & Bilgili Sülük, S. (2022). Influencerın kaynak güvenilirliğinin satın alma niyeti üzerindeki etkisinde marka güveninin aracı rolü: Annelere yönelik bebek bakım ürünleri üzerine bir araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 36(2), 165–174 https://doi.org/10.54614/TBE.2022.951054
  54. Park, H. J., & Lin, L. M. (2020). The effects of match-ups on the consumer attitudes toward internet celebrities and their live streaming contents in the context of product endorsement. Journal Of Retailing and Consumer Services, 52, 101934. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2019.101934
  55. Rahul, K., & Joshi, G. (2025). Influence of food vlogger endorsement on consumer behavior: Restaurant & street foods. International Journal of Advance Studies and Growth Evaluation, 4(4), 89–94.
  56. Rybaczewska, M., Chesire, B. J., & Sparks, L. (2020). YouTube vloggers as brand influencers on consumer purchase behaviour. Journal of Intercultural Management, 12(3), 117–140. https://doi.org/10.2478/joim-2020-0047
  57. Satı, A. & Kazancoglu, İ (2020). The Effect of food influencers on consumers' ıntention to purchase food products/services. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 3(2), 150-163. https://doi.org/10.33083/joghat.2020.40
  58. Singh, A. P. & Dangmei, J. (2016). Understanding the generation Z: The future workforce. South-Asian Journal of Multidisciplinary Studies, 3, 1-5.
  59. Sokolova, K. & Kefi, H. (2019). Instagram and YouTube influencers promote it, why should I buy? How credibility and parasocial interaction influence purchase intentions. Journal of Retailing and Consumer Services, 53, 1-9. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2019.01.011
  60. Statista. (2025). Social media platform usage for Gen Z and global users 2023. https://www.statista.com/statistics/1446950/gen-z-internet-users-social-media-use/
  61. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Boston, MA: Pearson.
  62. Tosun, A. (2025). Z kuşağı bireylerin sosyal medya kullanımı ve siyasal katılım/tutumları üzerine bir inceleme. Yönetim Bilimleri Dergisi, 23(56), 841–867. https://doi.org/10.35408/comuybd.1570638
  63. Törocsik, M., Szűcs, K., & Kehl, D. (2014). How generations think: research on generation Z. Acta universitatis Sapientiae, communicatio, 1, 23–45.
  64. TÜİK (2024). Youth in Statistics. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2024-54077#:~:text=Adrese%20Dayal%C4%B1%20N%C3%BCfus%20Kay%C4%B1t%20Sistemi,14%2C9'unu%20olu%C5%9Fturdu.
  65. UN Department of Economic and Social Affairs. (2024). World Population Prospects 2024. https://population.un.org/wpp
  66. Villanueva, M. C., Alejandro, A. F., & Regala, G. D. (2024). Effect of food vlogging on attitudes and purchase intention of diners' restaurant selection. International Journal of Research and Innovation in Social Science, 8(4), 1673-1684. https://doi.org/10.47772/IJRISS.2024.804120
  67. Xiao, A., Yang, S., & Iqbal, Q. (2018). Factors affecting purchase intentions in generation Y: An empirical evidence from fast food industry in Malaysia. Administrative Sciences, 9(1), 1-16. https://doi.org/10.3390/admsci9010004
  68. Yazıcıoğlu, Y. ve Erdoğan, S. (2004). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Detay Yayıncılık.
  69. Yıldız, E. (2021). SmartPLS ile yapısal eşitlik modellemesi: Reflektif ve formatif yapılar (2. baskı). Ankara: Seçkin Yayınları.
  70. Yüksel, A. & Yüksel, F. (2004). Turizmde bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Turhan Kitabevi